industriële lozingen
Industriële lozing in de Westerschelde (foto: Rijkswaterstaat).

Veel vervuilende stoffen komen op het riool en in het oppervlaktewater terecht door industriële lozingen, waaronder van FrieslandCampina. Waterschap Rijn en IJssel legde de zuivelgigant een dwangsom op omdat een breuk van de persleiding dreigt door het te zure afvalwater. FrieslandCampina betreurt eerdere incidenten en zegt er alles aan te doen om binnen de geldende normen voor restwater te blijven, in goed overleg met de waterschappen. Het opgestelde klimaatplan, met 1,5 miljard euro aan duurzame investeringen, moet daar ook bij helpen.

De Nederlandse industrie loost veel vervuilende stoffen op het riool en oppervlaktewater, blijkt uit de reportage van Pointer ‘De vervuiler betaalt minder’. De data-scientist verwijst naar de cijfers vanuit de emissieregistratie. Een derde van de industriële fosfaatlozingen komt op conto van FrieslandCampina, met name van de locatie in Veghel.

Dit artikel is alleen zichtbaar voor PREMIUM abonnees

Schrijf je nu gratis in om toegang te krijgen tot PREMIUM artikelen. Alleen je emailadres is voldoende. Je kunt dan alle PREMIUM artikelen gratis lezen tot 1-1-2023. Het abonnement eindigt dan automatisch. Je zit nergens aan vast. Meer informatie over WaterForum PREMIUM lees je hier.
Wij gebruiken uw emailadres alleen om u toegang te geven tot PREMIUM artikelen

Eigen waterzuivering

“Omdat er in het zuivelproductieproces restwater overblijft, hebben we op verschillende productielocaties eigen waterzuiveringsinstallaties staan om onder andere fosfaat te scheiden van het restwater. Op locaties waar we geen waterzuiveringsinstallatie hebben, gaat het restwater naar de publieke rwzi waar het fosfaat uit het restwater wordt gehaald voordat het water gezuiverd naar het oppervlaktewater gaat. Dat doen we in goed overleg met de waterschappen, het bevoegd gezag”, reageert Jan Willem ter Avest van FrieslandCampina.

Het bedrijfsafvalwater van het zuivelbedrijf in Veghel gaat via een lozingspunt naar de gemeentelijke riolering. Via de riolering gaat het afvalwater naar de rwzi te Dinther van waterschap Aa en Maas, dat het warme en fosfaatrijke water van het zuivelbedrijf graag benut in de biologische rwzi.

Kaderrichtlijn Water

De locatie Dinther is een van de best functionerende zuiveringen van waterschap Aa en Maas. Peter Verlaan, directeur van Aa en Maas, benadrukt ook dat de warmte en voedingsstoffen in het ontvangende afvalwater belangrijk zijn voor de biologische zuivering van de rwzi Dinther. Bovendien voldoet het afvalwater aan de lozingseisen. “Wij volgen het activiteitenbesluit hiervoor. Maar het is wel zo dat de normeringen zo ruim zijn opgezet dat als wij die blijven aanhouden in de toekomst, we niet kunnen voldoen aan de Kaderrichtlijn Water in 2027. As we speak, zijn we ook bezig met voorbereidingen voor extra nabehandelingsstappen, om juist wel aan die richtlijn te kunnen voldoen”, besluit Verlaan.

Waddenzee

In het begin van de Pointer-reportage komt ook de zogenoemde HoWa leiding, de pijp tussen Hoogkerk en de Waddenzee, ter sprake. Het afvalwater van de fabriek in Bedum zou onopgeloste fosfaten en stikstof bevatten en komt zo’n anderhalve kilometer verderop, ten noorden van Den Andel, uit de HoWa-pijp. De Waddenvereniging maakt zich ernstige zorgen hierover en heeft Rijkswaterstaat om een reactie gevraagd. Die geeft aan geen onderzoek te hebben gedaan naar het effect van de lozingen op het wad en de Waddenzee.
FrieslandCampina benadrukt dat ze in Bedum jaarlijkse bijna 1 miljoen euro uitgeven om de fosfaten via een DeFos-installatie apart af te voeren. Dit eindigt dus niet in het restwater. Jan-Willem: “Het influent en effluent worden dagelijks door zowel onze eigen mensen als Veolia gemonitord en vastgelegd. Als er enige trendbreuk wordt gedetecteerd, wordt hier direct actie op ondernomen. Periodiek dienen wij de details over het effluent te rapporteren aan de provincie om te bewijzen dat we binnen de vergunning opereren.”

Reactie op incidenten

Het zuivelbedrijf noemt in Pointer dat er in het verleden helaas incidenten zijn geweest op verschillende productielocaties waarbij de normen van vervuilende stoffen werden overschreden, en betreurt dat. FrieslandCampina reageert op Waterforum als volgt: “Er zijn strikte normen voor het restwater dat partijen zoals FrieslandCampina aanleveren bij een rwzi en daarnaast zijn er strikte normen van het waterschap voor het water dat de rwzi op haar beurt weer produceert. Vanzelfsprekend doen we er alles aan om binnen de geldende normen voor restwater te blijven.

Dwangsom van Rijn en IJssel

In de achterhoek speelt een ander probleem. Omdat een nieuwe breuk van de persleiding dreigt door het te zure afvalwater van de fabrieken in Borculo en Lochem, heeft waterschap Rijn en IJssel de zuivelgigant een dwangsom opgelegd van 4.000 euro, meldt de Twentse Tubantia. Het probleem moet voor 1 mei 2023 zijn opgelost, anders loopt de som op tot 40.000 euro. Dat laat het waterschap weten via een brief aan het zuivelbedrijf.

In 2018 moest het waterschap na een breuk van de persleiding in Lochem het initiatief op zich nemen om de Berkel schoon te maken, en dat kostte maar liefst 880.000 euro. Bijna al deze kosten kwamen op conto van het waterschap. Ter Avest: “TNO deed onderzoek naar de oorzaak van de breuk. De breuk ontstond doordat de verbinding tussen twee buizen niet optimaal was aangelegd en die in de loop van de tijd verzwakte door een te hoge druk en een te hoge zuurgraad van het restwater in de leiding. Voor de aanleg van de buizen was een aannemer verantwoordelijk en voor de te hoge druk het waterschap. FrieslandCampina was verantwoordelijk voor de geconstateerde te hoge zuurgraad.”

Aandacht voor duurzaamheid

Op basis van de bevindingen in het TNO-rapport heeft het zuivelbedrijf in Lochem meer dan een miljoen euro in oplossingen voor de kwaliteit van het restwater geïnvesteerd en is het aantal normoverschrijdingen inmiddels tot bijna nul teruggebracht. “Maar we zijn nog niet helemaal op het gewenste niveau van nul overschrijdingen. Daarom gaan we aanvullende investeringen doen. Omdat het waterschap ziet welke vorderingen er in Lochem zijn gemaakt, is de bestuurlijke handhaving opgeschort tot mei 2023.”
Ook heeft het bedrijf een ‘Nourishing a better planet-programma’ opgericht, met daarbij zes aandachtsgebieden waaronder klimaat en natuur. De laatste jaren lag de nadruk op het terugdringen van broeikasgassen en de biodiversiteit beschermen.
Het klimaatplan opgesteld in 2022 moet met concrete acties en een budget van 1,5 miljard euro de reductiedoelen uiterlijk in 2030 behalen.