Kustecosystemen, zoals deze zeegrasvelden, houden de waterkwaliteit op peil en kunnen fungeren als klimaatbuffers die een kosteneffectieve manier vormen om CO2 uit de atmosfeer te halen (foto: Claire Fackler, CINMS, NOAA/CC).

Wageningen University & Research neemt in het domein omgevingswetenschappen deel aan drie watergerelateerde projecten. Zo richt het WaterLANDS project zich op het herstel van wetlands en het MERLIN project op het herstel van zoet water ecosystemen. Het REST-COAST project focust op herstel van kustecosystemen in negen pilot-gebieden. De projecten maken deel uit van de Horizon 2020 call die volledig is gericht op de Europese Green Deal.

De projecten bestaan uit internationale consortia met vele en diverse partners. De meeste zijn dit najaar gestart of starten begin 2022. Ook in het nieuwe Europese subsidieprogramma voor onderzoek en innovatie, Horizon Europe, is er veel aandacht voor onderzoek en innovatieprojecten ten behoeve van de European Green Deal.

• WaterLANDS: herstel van wetlands

Meer dan 90 procent van de wetlands in Europa zijn drooggelegd om plaats te maken voor andere vormen van landgebruik. Hiermee zijn veel soorten dieren en planten uit het landschap verdwenen, en zijn ecosysteemdiensten verslechterd, zoals retentie van water en koolstof. Meer zichtbare gevolgen zijn heviger overstromingen, bodemdaling, en verminderde waterkwaliteit. Het WaterLANDS project ziet het herstel van wetlands als een urgent sociaalecologisch probleem. Het project streeft ernaar de best practices van verschillende herstelprojecten in heel Europa samen te brengen, om oplossingen te vinden waarbij zowel de omgeving als mensen baat hebben. Deze best practices worden in de praktijk getest door 10.500 hectare wetland te herstellen.

• MERLIN: zoet water voor transformatieve verandering

Het Europese milieu bevindt zich in een kwetsbare toestand, die naar verwachting verergerd zal worden door klimaatverandering. Dit bedreigt economische voorspoed, menselijk welzijn en de sociale rust. De samenleving heeft volgens de WUR behoefte aan systemische transformatieve verandering. Daarin staat herstel van ecosystemen centraal. Zoet water vormt een perfect voorbeeld van die noodzakelijke verandering. Vanuit de lange traditie van herstel van beekjes, rivieren, veengronden en wetlands bestaat er zeer veel kennis op dit gebied. Het MERLIN project (Mainstreaming Ecological Restoration of freshwater-related ecosystems in a Landscape context: INnovation, upscaling and transformation) richt zich op transformatief herstel van ecosystemen. Het doel is om nature-based solutions gemeengoed te laten worden bij systemische veranderingen in onze maatschappij.

• REST-COAST: herstel van kustecosystemen

Kustecosystemen bieden belangrijke ecosysteemdiensten – zoals bescherming tegen overstroming, verbeteren van waterkwaliteit, leefgebied voor vogels en vissen, ruimte voor recreatie – maar ze zijn vaak kwetsbaar. Het REST-COAST project richt zich op herstel van kustecosystemen in negen pilot-gebieden. Deze gebieden vertegenwoordigen belangrijke (kwetsbare) kustecosystemen in de Europese zeeën. De opgedane ervaringen kunnen ook elders worden toegepast. Met het wegnemen van huidige belemmeringen die schaalvergroting van herstel in de weg staan, wil REST-COAST de verbinding tussen rivieren en kust herstellen en ontwikkelen, en de door de kustecosystemen geleverde diensten vergroten. Juist deze diensten kunnen een belangrijke rol spelen bij urgente bedreigingen van kustgebieden, zoals overstroming of erosie door stormen, en de versnelde afbraak van leefgebieden aan de kust.