World Water Cafe: statiegeld op piskratten en andere bruisende plannen

Breng pakweg honderd jonge waterprofessionals bij elkaar in een inspirerende omgeving, laat bevlogen sprekers ultrakorte inleidingen verzorgen en leg vellen papier en stiften klaar om over drie thema’s te discussiëren. Zo makkelijk kan het zijn. Het gonste gisterenavond in de Impact Hub in Amsterdam van de plannen.

Niet onberispelijk
Walter van der Meer, directeur OASEN praatte de jongeren bij over de zuiverheid van ons water. We hebben het beste water van de wereld, zo stelde hij de zaal gerust. “Toch zitten er wel wat dingen in die er niet in thuis horen. Ons drinkwater is nog niet onberispelijk.” Er volgde een lijst vol legionella, verzilting, nanodeeltjes en virussen. In sneltreinvaart maakte hij duidelijk hoe met membramen uiteindelijk honderd procent van de stoffen uit het drinkwater gehaald kan worden. Dat vervolgens kalk en mineralen moesten worden toegevoegd, was iets wat veel bezoekers toch wel wat verbazend vonden. “Het is toch principieel raar dat je eerst alles eruit haalt om het er dan weer in terug te stoppen”, merkte een van hen op in de brainstormsessie over ‘Hoe schoon willen we ons water?’. 

Gekleurd water
Rondom de tafel werd druk gefantaseerd over wat je allemaal kunt toevoegen en of dat wel en niet eng is. Douchen onder een gekleurde straal, “dat is wel vet”. “Maar”, merkte iemand op, “straks stop je er iets in waarvoor een deel van de mensen allergisch is.” Logischer lijkt het om selectief te gaan zeven met dat “veredelde dure vergiet”, zoals Van der Meer de membramen noemde. Zodat kalk en mineralen er wél in blijven. De meningen over hoe schoon ons water moest zijn, liepen hoe dan ook uiteen. Van meer regelgeving tot stoppen met angstzaaien.

Het nieuwe plassen
Ook Jaqueline de Danschutter, programmamanager innovatie afvalwater WATERNET, wist met haar inleiding heel wat los te maken rondom de brainstormtafels. Ze had dan ook een aansprekend onderwerp: het nieuwe plassen. “Of we nu fastfood, superfood, rawfood of slowfood eten, we blijven plassen en daar blijft heel veel inzitten”, vertelde zij. “Urine is een bron van nutriënten.” Ze laat zien hoe in Amsterdam West in kaart werd gebracht wat er allemaal uit de urine te halen valt (cocaïne bijvoorbeeld) en vertelt dat WATERNET nu al het fosfor uit de urine haalt. “Fosfaat is super schaars. We halen het nu uit de lucht op een manier die heel veel energie kost, terwijl we het zo uit de urine kunnen halen.”
De Danschutter zette een aansprekend toekomstbeeld neer waarbij uiteindelijk in 2040 een “urinegedreven economie” is gerealiseerd.

Urine drinken
 “Zou jij gezuiverde urine drinken?”, vroeg iemand verbaasd aan de tafeldame bij het thema Het Nieuwe Plassen. Anderen verzekerden haar dat dat echt kan. Danschutter vroeg de zaal mee te denken rondom de uitdaging in een urinegedreven economie. Want hoe zamel je alle urine op een goede manier in? De vellen papier om ideeën en associaties op te krabbelen vulden zich rap. Met de piskratten van Heineken, gratis bier bij aanlevering van zoveel volgeplaste kratten, waarbij trouwens ook te denken valt aan een nieuwe rol voor de postbode. “Die schijnen om werk verlegen te zitten.” 

Zelfvoorzienend
Een ander verwierp het hele idee van inzamelen. Want waarom zou je inzamelen als je echt alles uit urine en water kunt zuiveren? Kun je dan geen huizen bouwen die helemaal zelfvoorzienend zijn, waarbij het water uit de regenton in de tuin maar ook de eigen urine komt? “Als je ziet wat ze in ontwikkelingslanden al kunnen neerleggen”, merkte iemand op. “Straks is Afrika ons voorbij in watertechnologie.” 

Zuiveringssloot
De laatste spreker, Jan Kempers, manager Duurzame Ontwikkeling bij Heineken, kon met zijn verhaal over de verduurzaming van het gebied rondom de brouwerij in Zoeterwoude rekenen op een kritisch publiek. Het geschetste beeld van een multifunctioneel zuiveringssloot, waarin boeren het water uit de melkmachines, rijk aan nutriënten kunnen lozen was mooi. Kempers verhaalde van zuiveringsmoerassen, verfraaid polderlandschap met natuurvriendelijke oevers en weelderige bloemen waarin de bijen goed kunnen leven.

Maar bij de brainstormtafels vielen de nodige vraagtekens te beluisteren. Is het geen greenwashing? Maar ook: waar is de consument? Je kunt niet alleen multinationals verantwoordelijk maken voor duurzaamheid. Kempers, aangeschoven bij een van de tafels, gaf aan als Heineken wel last te hebben van imagoproblemen. “Wij denken dat we juist omdat we zo groot zijn, veranderingen in gang kunnen zetten. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker. Als de consument er om vraagt, moet je er wel klaar voor zijn.”

#Dankjewel
Al met al was het een bruisende avond die in stijl werd afgesloten met de vertoning van ‘Dankjewel voor kraanwater’, een humoristisch filmpje dat journalistiek platform OneWorld, Dopper en FNV ontwikkelden. Met het filmpje willen de initiatiefnemers via sociale media zoveel mogelijk mensen rondom Wereldwaterdag bewust maken van de waarde van water en dankjewel laten zeggen voor kraanwater.

Dit derde World Water Café 3.0 is een initiatief van inmiddels negen partners: Water Connects, H2O-job, Jong KNW, Nederlands Jongeren Parlement voor Water, OneWorld, VPdelta, YEP Water, WaterWegen en Impact Hub.