Wetterskip Fryslân onderzoekt asbest dijk Ameland

Wetterskip Fryslân verhoogt de Waddenzeedijk op Ameland de komende jaren met gemiddeld met 35 centimeter over een lengte van 16,5 kilometer en versterkt de bekleding van de dijk. Voor het werk aan de bovenkant van de dijk was voor een innovatieve methode van aannemerscombinatie Van den Herik-Jansma Drachten gekozen, vertelt Johannes Veenstra, omgevingsmanager van het waterschap. De grasmat zou worden weggesneden in plaats van stukgefreesd zodat hij na de ophoging teruggeplaatst kon worden. Ganzen en schapen zouden daardoor versneld weer op het gras terecht kunnen. Het was tijdens de eerste stap in die ‘transplantatie’ van het gras dat het asbest werd aangetroffen. 

Grastransplantatie
“Tijdens het lossnijden van het gras braken er al wat messen”, vertelt Veenstra. “Dat was vreemd, temeer omdat bij het steekproefsgewijze grondonderzoek dat we vooraf hadden uitgevoerd geen verdachte locaties waren aangetroffen. We wisten dat bij de laatste dijkverbetering in 1990 geen puin was gebruikt om de dijk op te hogen. En bij de bouw van de dijk tussen 1913 en 1915 bestond er nog geen asbest.” Toch was het puin dat de messen deed breken. En in dat puin, zo is inmiddels bevestigd, bevinden zich brokjes asbest.
“Een vervelende vondst”, stelt Veenstra. “We hebben het werk aan de dijk daardoor onmiddellijk moeten stilleggen. We moeten onderzoeken op welke schaal dit probleem speelt. Stukjes asbest zijn gevonden in het eerste dijkdeel waaraan werd gewerkt. Betekent dit dat er nog meer stukken dijk zijn waarin we asbest gaan tegenkomen? Daarover moet duidelijkheid komen. Hoe we dat het best en snelst kunnen onderzoeken, zijn we nu aan het bekijken.”

Historisch onderzoek
Belangrijke vraag in dat onderzoek is: waar komt het asbest vandaan? Veenstra: “We weten dat nog niet en kunnen daarover hooguit in hypotheses praten.” Een mogelijkheid zou kunnen zijn dat er bij herstelwerkzaamheden na schade aan de dijk puinresten zijn gebruikt. Veenstra: “In het onderzoek dat we nu gaan uitvoeren doen we ook historisch onderzoek. We zijn al in contact met oud-medewerkers, veelal van Rijkswaterstaat, die vroeger aan de dijk gewerkt hebben. Wellicht weten zij meer.” Belangrijke informatie stelt Veenstra: “Als je weet waar het vandaan komt, kun je wellicht je onderzoeksgebied indikken.”

Grondmonsters
Ook zullen meerdere grondmonsters in het traject van 16,5 kilometer genomen worden. Maar hoe het onderzoek er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. Het waterschap zoekt nog naar een methode die nog gedurende het winterseizoen kan worden uitgevoerd, zodat geen verdere vertraging wordt opgelopen en de dijkverbetering na het stormseizoen kan worden voortgezet. De veiligheid van de dijk tijdens het stormseizoen zal in de onderzoeksmethode voorop staan. Veenstra: “We zijn dat aan het bestuderen. Maar je kunt je voorstellen dat er bijvoorbeeld bij grondboringen waarbij het gras verder intact blijft geen risico ontstaat voor de veiligheid van de dijk.”
Het stuk dijk dat nu al openligt wordt dichtgemaakt, zodat de zeedijk een eventuele storm veilig doorstaat.Tot die tijd is het open dijkvak, een smalle strook van tweehonderd meter westelijk van de Pietje Miedeweg, afgezet met hekken en linten.
Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek – op welke schaal komt asbest voor in de dijk; om welke soort asbest gaat het? – wordt bekeken of het nodig is de grond te saneren. 
Voorlopig ligt het werk aan de bovenkant van de dijk stil. Het verstevigen van de onderkant van de dijk en de aanleg van de waterdoorgangen gaan wel gewoon door.

Het werk aan de onderkant van de dijk zoals hier het aanbrengen van grove stortsteen in de teen (onderkant) van de dijk gaat wel door    >foto Aannemerscombinatie Van den Herik – Jansma, Drachten


Bakelse Aa
Wetterskip Fryslân is niet het enige waterschap dat te maken krijgt met asbest. 
Zo moest het waterschap Aa en Maas de graafwerkzaamheden langs de Bakelse Aa in februari dit jaar tijdelijk stilleggen omdat nabij het buurtschap Scheepstal asbest in de bodem van de beek werd aangetroffen. Ook hier werd het werk op de locatie na de vondst direct stil gelegd en pas hervat na sanering van de beekbodem. 

Schoonhovenseveer-Langerak
Vorige zomer dacht Waterschap Rivierenland te maken te krijgen met de problematiek. Bij de dijkversterking Schoonhovenseveer-Langerak werden bij de dijkvakken bijmengingen met bodemvreemd materiaal in de grond aangetroffen. Het ging om puin, baksteen, beton en stukjes asfalt over de gehele projectlengte. Het waterschap liet de firma Grondslag een bodemonderzoek uitvoeren bij de Veersedijk in Groot Ammers en de Lekdijk in Langerak. De grondmonsters met bodemvreemd materiaal werden verdacht asbesthoudend materiaal te bevatten. Na uitvoerige analyse bleek dit niet het geval. 

Simonshaven
In februari 2014 trof waterschap Hollandse Delta bij het verspreiden van bagger uit de sloot langs de Garsdijk asbest aan op een weiland langs de sloot. Nader onderzoek wees uit dat het hier ging om asbest die zeer waarschijnlijk afkomstig zijn van golfplaten dakbedekking. De vervuiling werd over een lengte van ongeveer 100 meter aangetroffen. Een gespecialiseerd bedrijf verwijderde handmatig de asbest. 

Schellinkhouterdijk 
Niet altijd zijn het mensen die aan de dijk werken die op asbest stuiten. Zo was het bij de Schellinkhouterdijk in Hoorn in maart 2011 de arbeidsinspectie die asbest aantrof. De dijk die in het verleden al eens was opgehoogd bleek vervuild met asbest. Uit onderzoek dat het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier instelde bleek het te gaan om ‘gebonden asbest’, een minder gevaarlijke variant dan niet-hechtgebonden asbest. De hoeveelheid was bovendien zo gering dat sanering niet nodig was. 

Vernieuwen van een waterdoorgang in de dijk, onderdeel van de dijkverbetering Ameland  
foto Aannemerscombinatie Van den Herik – Jansma, Drachten