Westerscheldedam voor duurzame veiligheid

Vanaf de Middeleeuwen sloeg de zee enorme gaten in de Lage Landen. Hierdoor werd het estuarium in het zuidwesten teruggedrongen tot de Biesbosch en achter Antwerpen. Het veel te ruime oppervlak van de Westerschelde, was ooit merendeels bewoonbaar land. Door verdiepingen van de vaargeul, zuigt er vanuit zee een steeds hoger en gevaarlijker getij door het zeegat naar binnen. Hoe dieper de Westerschelde, hoe groter de noodzaak om ook deze zeearm af te sluiten. Met de overstromingskans van het Scheldebekken van 1/70 per jaar (bron: prof. drs. ir. J. K. Vrijling) wordt de vraag naar een waterkering wel zeer urgent.

Stop de verzilting
Zo groots als de zee bezit nam van het land, zo groots moesten en moeten we de verdediging aanpakken. De dammen van de Zuiderzeewerken en de Deltawerken redden Nederland van de ondergang. Het visionaire Deltaplan is echter nooit voltooid. De open gebleven Nieuwe Waterweg en Westerschelde zijn de oorzaak van de meest zwaarwegende waterproblemen. Het sluiten van de ‘dijkring om het Waterschap Nederland’ is voor de waterveiligheid en zoetwatervoorziening van levensbelang.

Waterveiligheid
Met een dam is er geen sprake meer van een zeegat met kwetsbare flanken. Zo’n 152 kilometer primaire zeedijk wordt secundair. Antwerpen wordt niet langer door het getij ondermijnd, maar ligt weer aan de rivier. Het dichtbevolkte Scheldebekken is duurzaam beschermd tegen overstromingen vanuit zee en de Westerschelde vormt bij extreme rivierafvoeren een ruime noodwaterberging.
Ook de kerncentrale van Doel, veilig achter haar voormalige zeeweringen, is gevrijwaard van risicovolle aangrenzende uitgravingen. Het hoge Land van Saeftinghe mag eindelijk weer worden ingepolderd en de Hedwigepolder blijft op de valreep behouden.
 

 


Voordelta met ten zuidwesten van Walcheren de Vlakte van de Raan

Ecologie
In de vorige eeuw werd meer dan duidelijk dat de open zeegaten niet te handhaven zijn. Natuurbeschermingsmaatregelen voor de Westerschelde, die gericht zijn op het deels terugbrengen van de oude situatie, zijn onterecht. We hoeven niet te herstellen, niet te ontpolderen, noch te compenseren. Ontwikkelingen gaan voort en de natuur verandert mee. De Westerschelde wordt na aanleg van een dam langzaam zoeter. In de migratierivier, die gelijk met de dam wordt aangelegd, begint de overgangszone naar zee.
Met het wegvallen van de sterke getijdenstromingen en de zandbrengende werking van drijvende golfdempers zal de vorming van de Voordelta toenemen en het estuariene gebied zich uitbreiden op de Vlakte van de Raan. Zo ontstaat op natuurlijke wijze ten Zuidwesten van Walcheren een natuurgebied met zoute, brakke en zoete zones, met platen, schorren, slikken en eilanden. Vanuit natuuroogpunt is er geen legitiem excuus voor het open laten van het zeegat. Procesnatuur krijgt weer de ruimte, tekentafelnatuur en postzegelplannetjes verdwijnen. Een niet houdbaar ecosysteem verdwijnt en een rijke toekomst voor een diverse kust gloort.

Gezamenlijke belangen
Zoals zeesluizen in de Nieuwe Waterweg de redding van het Deltaprogramma betekenen, zo geeft een Westerscheldedam waterveiligheid aan de Schelderegio en garandeert het voortbestaan van Antwerpen als wereldhaven. Beide projecten bieden de havenbedrijven van Rotterdam en Antwerpen een kans om toekomstbestendig te worden.
Een motie in de Tweede Kamer leidde tot nader onderzoek naar zeesluizen in de Nieuwe Waterweg en voor een Westerscheldedam zijn de afgelopen jaren diverse varianten gepresenteerd. Helaas kiest minister Schultz met haar reactie van 17 februari 2016 aan de Tweede Kamer nog niet voor een spoedige realisatie van zeesluizen en schuift zo de problemen vooruit. Dit in tegenstelling tot de voorgestelde strategische maatregel, waarmee het Deltaprogramma juist een grote stap voorwaarts maakt.

W. Borm
M. Boelaars