Werkbezoek Lekdijk moet Nederlandse aanpak wereldwijd voor het voetlicht brengen

Eerder dit jaar maakten deltacommissaris Kuijken en Nederlands eerste watergezant Henk Ovink de afspraak elkaar te helpen. Ovink heeft tot taak de Nederlandse waterkennis en –kunde internationaal te vermarkten en is daardoor het grootste deel van het jaar over de grens. Hij sloot zich dinsdag, rechtstreeks vanaf Schiphol aan bij het maandelijkse werkbezoek van Kuijken, dat ditmaal in Rivierenland plaatsvond. Doel van het bezoek was kennis te nemen van ‘state of the art’ innovaties om de watergezant te inspireren deze kennis wereldwijd verder te verspreiden. Het werd een bustocht over een oer-Hollandse, smalle en kronkelende dijk bij stralende najaarszon waar overal langs de route diverse versterkingswerkzaamheden volop in uitvoering waren. Daar waar de laatste innovaties worden toegepast, stopte het gezelschap om zich uitvoerig te laten informeren over de werkwijze.

Keukentafelgesprekken
Het gebied van de Alblasserwaard kenmerkt zich door een slappe ondergrond van klei en veenlagen waardoor de stabiliteit van de dijk in de tijd voortdurend onder druk staat. Een van de mogelijkheden om de dijk te stabiliseren is het aanbrengen van een binnendijkse steunberm, maar op veel plaatsen langs de Lekdijk bevinden zich karakteristieke woningen vlak onder of tegen de dijk. Deze situatie biedt te weinig of geen ruimte om een steunberm aan te brengen. Om het cultureel erfgoed zo veel mogelijk te behouden is op veel van die locaties gezocht naar andere, innovatieve ingrepen. Om voldoende draagvlak onder de bewoners te krijgen, is in de voorbereidingsfase (al vanaf 2010) extra veel geïnvesteerd in ‘keukentafelgesprekken’ met betrokkenen. “Hoewel dat relatief veel tijd en geld heeft gekost, is uiteindelijk in de meeste gevallen een oplossing naar tevredenheid van alle betrokkenen gekomen wat het proces van uitvoering veel ‘vloeibaarder’ heeft gemaakt”, zo vertelde Bram de Fockert, projectmanager van waterschap Rivierenland.

Opvijzelbare woningen
Hoewel uiteindelijk toch 58 woningen moesten worden gesloopt om de noodzakelijke ruimte te realiseren, is de bewoners de gelegenheid geboden na aanleg van de steunberm herbouw te laten plaatsvinden. Die nieuwe woningen moeten dan wel ‘opvijzelbaar’ worden gebouwd om te voorkomen dat deze panden bij een toekomstige dijkverbetering opnieuw zouden moeten wijken. Directe aanleiding van het werkbezoek dinsdag was het opvijzelen van twee bestaande panden. Op die locatie hield het gezelschap stil voor uitleg rond deze innovatieve aanpak en kon men aanschouwen hoe een cultuur-historisch huis een extra fundering heeft gekregen en is voorzien van ruim 1 meter hoge stalen buispalen met daarop een betonnen plaat. In de toekomst kan deze betonnen plaat eenvoudig worden ‘opgekrikt’ en de stalen buispalen worden verlengd. Overigens werd verteld dat een aanmerkelijk aantal eerder gebouwde dijkwoningen reeds ‘opvijzelbaar’ zijn uitgevoerd.

Klimaatdijk
Even verderop bij het dorp Streefkerk werd stilgestaan bij de aanleg van een klimaatdijk. Deze extra hoge en brede dijk moet de waterveiligheid voor langere tijd garanderen. In overleg met de bevolking is ervoor gekozen het werk uit te voeren in combinatie met herinrichting en uitbreiding van de bestaande jachthaven waarvan de contouren nu al duidelijk zichtbaar zijn. Bovenop de klimaatdijk is straks ruimte voor nieuwbouw waardoor het dorpscentrum als vanouds weer aan de rivier komt te liggen, inclusief een boulevardachtige omgeving.

Boorpalenwand
Ter hoogte van Nieuw-Lekkerland werd een eveneens innovatief project aangedaan waar de aannemer heeft gekozen voor het aanbrengen van een zogenaamde boorpalenwand. Met in totaal 1350 van deze boorpalen wordt dat dijkvak in het onderliggende pleistocene zand op ruim twintig meter diepte verankerd. Deze techniek heeft, in tegenstelling tot het slaan van damwanden, het grote voordeel dat het werk vrijwel trillingsvrij kan worden verricht waarmee schade en overlast voor de directe omgeving tot het minimale wordt beperkt.

Damwand in dijk-as
Tenslotte werden de watergezant en deltacommissaris gewezen op een dijkvak waar aan weerszijden dijkwoningen bevinden. De oplossing die daar wordt gekozen bestaat uit het aanbrengen van een damwandconstructie in de as van de dijk(weg) die de dijk op de onderste zandlaag ‘vastzet’.

Dijkgezant Henk Ovink toonde zich enthousiast over alle indrukken die hij tijdens het bezoek had opgedaan. “Die kan ik tijdens mijn buitenlandse missies goed gebruiken, maar het is ook aan alle betrokken partijen zelf deze innovaties zo veel en duidelijk mogelijk uit te dragen.”