Watersector wil integraal onderzoek naar schaliegaswinning

De winning van schaliegas staat volop in de belangstelling. Nu de winning van aardgas in Groningen in het gedrang lijkt te komen, is het niet ondenkbaar dat de economische druk om schaliegas te gaan winnen alleen maar groter wordt. Zeker nu het er op lijkt dat de Europese Commissie waarschijnlijk geen strenge richtlijnen gaat opstellen voor het veilig boren naar schaliegas. Over de veiligheid is deze week in Engeland onrust ontstaan, toen bleek dat het radioactieve afvalwater met bestaande technieken niet volledig kan worden gezuiverd. Het Britse Cuadrilla Resources heeft nieuwe vergunningsaanvragen voorlopig ingetrokken tot de problemen zijn opgelost.

Integrale benadering
Vewin, Ipo en UvW vragen in de brief aan minister Kamp deze week om een maatschappelijke dialoog over het nut en de noodzaak van schaliegas. Kamp wil de gevolgen van schaliegaswinning in een separate structuurvisie in kaart brengen, maar de briefschrijvers benadrukken dat de winning van schaliegas niet los kan worden gezien van andere activiteiten in de ondergrond. Bovendien past een afzonderlijke benadering niet in de integrale benadering van de omgevingswet. Ook de risico’s voor het grondwater en het oppervlaktewater door het vrijkomende afvalwater moeten beheersbaar zijn. 
Milieueffectrapportage
De provincie Noord-Brabant paste eind vorig jaar de structuurvisie van Ruimtelijke Ordening en de Provinciale Milieu Verordening aan om het Brabantse grondgebied te beschermen tegen schaliegasboringen. De aanpassingen maken het voor het rijk moeilijker om vergunningen af te geven voor (proef)-boringen op Brabants grondgebied, maar formeel blijft het rijk verantwoordelijk. Cuadrilla Resources wil in Nederland (Boxtel, Haaren en de Noordoostpolder) proefboringen verrichten naar schaliegas. Het ministerie van Economische Zaken laat op dit moment een milieueffectrapportage (MER) opstellen op basis waarvan de overheid een beslissing zal nemen. 
Oplossingen afvalwater
In opdracht van het ministerie van Economische Zaken onderzochten de ingenieursbureaus Witteveen& Bos, Arcadis en Fugro vorig jaar ook al de gevolgen van de winning van schaliegas. Volgens de drinkwaterbedrijven bracht dit onderzoek de risico’s voor de drinkwatervoorziening onvoldoende in beeld en zij vroegen KWR Watercycle Research Institute om aanvullend onderzoek te doen naar de gevolgen voor drinkwater. Dat onderzoek is net gestart en wordt deze zomer opgeleverd. KWR-onderzoeker Annemarie van Wezel vertelt dat er met name wordt gekeken naar de risico’s van menselijke fouten. “Het is bekend dat isotopen uit het gesteente mee naar boven komen. Er zijn echter in de Verenigde Staten en Australië oplossingen beschikbaar waarmee het radioactieve afvalwater wordt behandeld. In de VS wordt het afvalwater veelal heel diep in de bodem kan worden opgeslagen. We moeten besluiten wat we in Nederland aanvaardbaar en te implementeren vinden, ook afhankelijk van de gehaltes uiteraard. Wij kijken nu onder meer naar de risico’s van menselijke fouten en hoe we kunnen voorkomen dat dergelijke fouten worden gemaakt.”
Veel waterverbruik
Uit eerder onderzoek van Royal HaskoningDHV is gebleken dat er veel water nodig is om schaliegas te winnen. Van Wezel: “Er zijn inderdaad grote hoeveelheden water nodig om een schalie te breken, maar gedurende de hele levensduur van een winput is het watergebruik van schaliegas niet intensief in vergelijking met ander vormen van energie.” KWR onderzoekt tevens wat de gevolgen zijn van de verschillende boortechnieken en wat schaliegaswinning betekent voor de grondwaterkwaliteit.” Omdat het onderzoek net is gestart, kan Van Wezel nog niets zeggen over de resultaten. Wel bevestigt ze dat we in Nederland een vergelijkbaar gesteente hebben als in Engeland. Het is dus heel waarschijnlijk dat we ook hier te maken krijgen met radioactief afvalwater.
Opslag afvalwater 
Uit onderzoek van de Pittsburgh University in de Verenigde Staten bleek vorig jaar dat het afvalwater dat vrijkomt bij schaliegaswinning door afvalwaterzuiveringen niet volledig kan worden gezuiverd. De onderzoekers troffen ruim een jaar later lage, maar nog steeds te hoge concentraties van barium, strontium en andere chemicaliën aan in het oppervlaktewater. Cuadrilla zei desgevraagd tegen WaterForum dat het proceswater bij de Nederlandse proefboringen in een gesloten systeem blijft. Het water wordt op locatie gezuiverd en daarna opnieuw gebruikt voor het ‘fracken’. Het Nederlandse proceswater zou dus niet bij de afvalwaterzuiveringen, maar heel diep in de bodem terecht komen.