Waterschappen willen af van contracten met Russisch Gazprom

Russisch Gazprom
Groengasinstallatie bij rwzi Amsterdam-Zuid voor de opwerking van biogas naar groengas. (foto: Waternet)

Ruim de helft van de 21 waterschappen in Nederland heeft een contract voor de levering van gas bij het Russische staatsbedrijf Gazprom. De schappen zijn nu druk op zoek naar alternatieven voor die gaslevering. Dat is niet eenvoudig want eventuele schadeclaims zullen de kas van Gazprom verder spekken en andere leveranciers betrekken hun gas mogelijk ook uit Rusland. Door vergisting van zuiveringsslib hebben waterschappen echter een eigen alternatief in groen gas.

Waterschappen produceren jaarlijks meer dan 130 miljoen kuub biogas uit het vergisten van hun zuiveringsslib. Daarmee zijn één van de grootste biogasproducenten van Nederland. Maar voor hun hele energiebehoefte hebben ze meer gas nodig. Vooral voor het verwarmen van gebouwen. Een aantal schappen heeft inkoopcontracten afgesloten met Russisch Gazprom, omdat die het gas goedkoop aanbiedt. Slechts enkele waterschappen hebben andere leveranciers omdat zij ook naar de duurzaamheid van de gasleveranties hebben gekeken. Zo zijn er bijvoorbeeld Nederlandse aanbieders die erop toezien dat de CO2-uitstoot van het gas wordt gecompenseerd door nieuwe bosaanplant.
Volgens de Unie van Waterschappen wordt bekeken of de leveringscontracten kunnen worden opgezegd. Dit in reactie op een petitie op de website Change.org die gemeenten oproept om hun inkoop bij het Russische gasbedrijf te stoppen en de oorlogskas niet verder te spekken.

Openbare aanbestedingen

In een uitzending van BNR vertelde Sander Mager, bestuurslid bij de Unie van Waterschappen, dat waterschappen nu kijken of ze onder hun contract met Gazprom uit kunnen komen. Volgens Mager is het nog niet zo simpel als het lijkt. “Het gaat om openbare aanbestedingsprocedures en het is maar de vraag of we in lopende aanbestedingen zomaar Gazprom aan de voorkant mogen uitsluiten”. Mager wijst er verder op dat het eenzijdig opzeggen van lopende contracten, zal leiden tot schadeclaims door Russisch Gazprom. “Op korte termijn kijken we als unie of we van die contracten fa kunnen komen. Juist nu er sancties tegen Rusland zijn afgekondigd. Er lijkt aanleiding voor te zijn omdat het bedrijf zo direct aan de staat verbonden is. Daarover spreken we met het Rijk. En met de koepelorganisaties van gemeenten en provincies”, zo liet Mager weten in het interview bij BNR.

Schadevergoeding

“In principe kun je ieder contract verbreken, maar dan zit je met een schadevergoeding”, zo vervolgde hij. “En zo’n schadevergoeding gaat naar Gazprom en dat wil je ook niet”. Verder wees Mager erop dat veel andere leveranciers hun gas uiteindelijk ook uit Rusland betrekken. “We zijn in heel Europa erg afhankelijk van Russisch gas, dus je kunt niet uitsluiten dat bij een andere leverancier een deel van het gas fysiek toch uit Rusland afkomstig is.”
Voor de langere termijn kijkt de unie volgens Mager vooral naar verdergaande energiebesparing en zelfvoorzienendheid. “Daar zijn waterschappen met hun biogas al volop mee bezig. Zo produceren ze 25 keer meer gas dan dat ze van Gazprom afnemen. Alleen al de groengasinstallatie van Waternet in Amsterdam produceert meer dan wat alle waterschappen samen bij Russisch Gazprom inkopen. Bij veel waterschappen ligt nog een enorme potentie om groengas te produceren. Nog los van de zelfvoorziening met warmte uit aquathermie.”

Meer groengas

Volgens de Unie van Waterschappen gaat het om 12 waterschappen die via twee inkoopcollectieven hun gas van Gazprom krijgen. Zelf produceren de waterschappen op dit moment zo’n 139 miljoen m3 biogas dat voornamelijk wordt gebruikt in warmtekracht-installaties om er elektriciteit van te maken. De trend is dat waterschappen steeds meer biogas gaan produceren en de unie verwacht in 2030 een gezamenlijke productie van 175 miljoen m3 biogas. Vijf waterschappen halen CO2 uit hun biogas en leveren dat als groengas aan het aardgasnet.
De unie ziet grote potentie in aquathermie. Het potentieel van thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) en thermische energie uit afvalwater (TEA) wordt geschat op respectievelijk 150 PJ en 56 PJ per jaar. TEA kan door de waterschappen deels zelf worden gebruikt in hun proces of in hun gebouwen. De toepassing van TEO is sterk afhankelijk van de afstand tot het dichtstbijzijnde water. Waterschappen doen al veel ervaring op met de toepassing van aquathermie in warmtenetten in wijken die aardgasvrij worden gemaakt.