Waterschappen maken zich zorgen over TTIP

De Europese Unie en de Verenigde Staten onderhandelen al geruime tijd over een ambitieus handelsakkoord: het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP). Doel is de onderlinge handel te vergemakkelijken, barrières zoals bijvoorbeeld importtarieven af te bouwen en het onderling afstemmen van regels en standaarden voor producten en diensten. Het uiteindelijke verdrag zal gaan over markttoegang, wederzijdse erkenning van bepaalde regelgeving en nieuwe regels.

Scepsis
Waterschap Amstel, Gooi en Vecht sprak zich als eerste waterschap openlijk uit over het verdrag. Het waterschap is, net als de UvW, niet bij voorbaat tegen een handelsverdrag en erkent dat dit ook voordelen kan opleveren. Maar er zijn ook zorgen, zo zetten de De PvdA, WaterNatuurlijk en De Groenen in een breed ondersteunde motie uiteen. Het verdrag, en in het bijzonder de clausule over investeringsbescherming, vormt een bedreiging voor het eigen rechtsgebied van Amstel, Gooi en Vecht, zo valt te lezen in de motie die 11 februari werd aangenomen.  En dat het schadelijk zal zijn voor “regels van het waterschap omtrent sociale normen, milieu, economie, gezondheid, landbouw, intellectueel eigendom en cultuur”.
Het Dagelijks Bestuur van het waterschap gaat deze zorg onder de aandacht brengen richting de Unie van Waterschappen, de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, de minister van Infrastructuur en Milieu, de Tweede Kamer, Europese Commissie, Raad van Ministers van de EU en het Europees Parlement.

Onderstreping
De motie is een herhaling van het standpunt dat de Unie van Waterschappen inneemt over het TTIP, stelt bestuurder Hein Pieper. Op 4 november bracht hij die zorgen al over op minister Ploumen in een overleg over het TTIP waaraan ook gemeenten (VNG)  en provincies (IPO) deelnamen. Pieper: “Voor of tegen het verdrag kun je niet op voorhand zijn zolang niet bekend is hoe het verdrag eruit gaat zien. Maar we hebben wel zorgen.”
Die zorg concentreert zich deels rondom de gevreesde gedwongen privatisering van publieke diensten. Water (veiligheid, waterbeheer en afvalwaterzuivering) zouden buiten het TTIP-verdrag moeten vallen, vindt de UvW en erkent ook minister Ploumen. “Hier maken we ons echt zorgen over”, aldus Pieper.

Investeringsbescherming
Een ander punt van zorg is de investeringsbescherming. De vrees is dat de Investor-State-Dispute-Settlement (ISDS) kan leiden tot het verlies van het recht op reguleren door (lokale) overheden. Pieper: “Uit angst te worden aangeklaagd door investeerders, kunnen lokale overheden nalaten nieuwe strengere wetgeving in te voeren. De voorbeelden daarvan zie je nu al, bijvoorbeeld in Canada.” Tot slot is er veel zorg over het milieu. Het handelsverdrag zou er mogelijk toe kunnen gaan leiden dat Europa de strengere milieunormen, bijvoorbeeld op het gebied van chemicaliën en pesticiden, gaat afstemmen op de lichtere Amerikaanse nomen. Pieper: “Het zou verschrikkelijk zijn als we hier het Amerikaanse systeem, waarbij stoffen gebruikt mogen worden zolang niet is aangetoond dat ze schadelijk zijn, gaan overnemen. Dat zou een grote stap terug betekenen waar het gaat om waterkwaliteit.”

Sterker
De indieners van de motie bij Amstel, Gooi en Vecht verwachten dat  de Unie van Waterschappen sterker staat in een onderhandeling over TTIP als waterschappen openbaar hun zorgen uiten. Pieper geeft aan de motie te zien als “onderstreping van de zorgen die wij hebben”. “Het is goed met elkaar de discussie te voeren en dat ons beleid op deze manier wordt bekrachtigt.”
Namens Europa onderhandelt de Europese Commissie. Nederland is daar als lidstaat nauw bij betrokken en geeft mandaat aan de Europese Commissie. Pieper: “Als Unie richten we ons op onze Nederlandse minister en via de Europese koepels direct op de onderhandelaars. Onze boodschap is helder en bondig en die brengen we met kracht. Het is goed te zien dat de leden die lijn steunen.”
Minister Ploumen staat volgens Pieper open voor de zorgen vanuit de waterschappen. “Ze denkt mee en heeft ook toegezegd die mee te nemen in het overleg. Het is belangrijk om ook vanuit het land signalen te blijven geven en zorgen te uiten.”

Geen oproep
Dit betekent niet dat de UvW andere waterschappen gaat oproepen het voorbeeld van AGV te volgen. Pieper: “Je moet je kruit niet te vroeg verschieten. Als we merken dat het in de onderhandelingen de verkeerde kant op gaat, zullen we zeker in actie komen. Maar dat is nu nog niet aan de orde. Het overleg vindt nog plaats in achterkamertjes, dat is inherent aan dit soort processen met grote belangen. Dat betekent ook dat er onvermijdelijk geruchten zijn en ook veronderstellingen geponeerd worden die niet altijd waar zijn. Je moet uitkijken dat je niet gaat anticiperen op geruchten. Dat kan nadelig zijn voor het proces.”
Ook zonder oproep vanuit de UvW lijkt TTIP de waterschappen in toenemende mate bezig te houden. Zo passeerde vorige week ook bij Hoogheemraadschap Delfland een (verworpen) motie over TTIP. Pieper verwacht dat meer waterschappen zich komende tijd in het dossier zullen gaan verdiepen. Drie hoogheemraadschappen –  Rijnland, Schieland en de Krimpenerwaard, en Hollands Noorderkwartier – hebben bij de UvW al informatie opgevraagd. Pieper: “En ik verwacht dat het bij meer waterschappen leeft.”
Bij waterschap Rijn en IJssel waar Pieper Dijkgraaf is, heeft het handelsverdrag de vergadering met het Algemeen Bestuur “nog niet” bereikt.


Protest tegen TTIP van de Piratenpartij in Amsterdam

Gemeenten
De waterschappen lijken daarmee in het voetspoor te treden van gemeenten en provincies. Vorig jaar keerden Tiel en Amsterdam zich als eerste gemeenten af van TTIP. Inmiddels hebben ruim twintig gemeenteraden een motie aangenomen waarin de zorgen over TTIP worden geuit. Ook een aantal provincies verklaarde zich inmiddels TTIP-vrij.
In buurlanden gaan lokale overheden al langer de barricaden op tegen TTIP.