Specifiek in de pilot van waterschap Noorderzijlvest zijn de mogelijkheden onderzocht om zoetwater vast te kunnen houden in de bodem van hogere en drogere gronden langs het Dwarsdiep (foto: waterschap Noorderzijlvest).

De toepassing van diepwortelende gewassen, minder frequent en minder kort maaien en het aanleggen van bufferstroken in gebieden met keileem kan de beschikbaarheid van zoetwater in het stroomgebied van het Dwarsdiep verbeteren en zo verdroging tegengaan. Dat zijn de belangrijkste aanbevelingen uit een onlangs afgerond Europees project in opdracht van waterschap Noorderzijlvest.

Waterschap Noorderzijlvest presenteerde 9 oktober de eindresultaten van het Europese Interreg deelproject Topsoil-Dwarsdiep. Met 26 andere partners (waaronder waterschap Hunze en Aa’s en de provincie Drenthe) uit vijf verschillende landen werkte het waterschap Noorderzijlvest afgelopen 2,5 jaar samen in het Interreg programma Topsoil aan kennis ontwikkeling en oplossingen gericht op de ondiepe bodem om de opgave door de klimaatverandering tegen te kunnen gaan. Denk aan het tegengaan van verzilting, het vergroten van buffercapaciteit en het voorkomen van (grond)wateroverlast.

Zoetwater vasthouden
Specifiek in de pilot van waterschap Noorderzijlvest zijn de mogelijkheden onderzocht om zoetwater vast te kunnen houden in de bodem van hogere en drogere gronden langs het Dwarsdiep. Klimaatverandering kan op de flanken van het stroomgebied leiden tot nog meer verdroging in de toekomst. Daarom trokken agrariërs en waterschap Noorderzijlvest samen op en verrichtten ze onderzoek naar de bodem. Doel was om samen te bepalen welke maatregelen de waterhuishouding in het gebied kunnen verbeteren. Projectbureau BV en Ingenieursbureau Land BV voerden het onderzoek in opdracht van waterschap Noorderzijlvest uit.

Modelstudie
Het project bestaat uit modelstudies, literatuuronderzoek en een gebiedsproces. De modelstudie is onder te verdelen in een hydrologische analyse met het agro-hydrologische model SWAP (hydrologische analyse op perceelschaal), en een analyse met het neerslag-afvoer model WALRUS (hydrologische analyse op stroomgebiedsschaal).
Vooral de zeer warme en droge zomers van 2018 en 2019 hebben bij alle betrokken, waaronder de agrariërs, de urgentie om maatregelen te nemen vergroot, stellen de onderzoekers in het rapport.

Ze pleiten onder meer voor een beter wortelstelstel door een diepwortelend gewas toe te passen, het tegengaan van verdichting en het opheffen van de storende werking van keileem. Daarnaast zorgt een verbetering van de bodemstructuur voor een efficiëntere opname van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen.

Maatregelen
Er zijn ook maatregelen mogelijk om hydrologische omstandigheden voor gewasontwikkeling te verbeteren. Zo kan het waterschap het peilbeheer in het voorjaar en het maaibeleid in najaar dusdanig aanpassen zodat boeren in het vroege voorjaar hun percelen kunnen bemesten en bewerken zodat wortels van gewassen goed kunnen ontwikkelen en de droogtebestendigheid en de eerste gewasopbrengsten toenemen. Ook het toestaan van drainage kan helpen. Om de conclusies van het onderzoek in de praktijk te toetsen, adviseren de onderzoekers om met een geschikte boer in het Dwarsdiep-gebied een pilot op te zetten.