Het gemiddelde neerslagtekort is, volgens het KNMI, opgelopen tot 133 millimeter, tegen een normaal tekort in deze periode van 70 millimeter. Rijkswaterstaat, waterschappen en drinkwaterbedrijven werken hard om ervoor te zorgen dat de waterveiligheid niet in het geding komt en dat er voldoende zoetwater beschikbaar blijft.

Een groot aantal waterschappen voert dijkinspecties uit en verschillende waterschappen zijn ook begonnen met het beregenen van droogtegevoelige keringen. Het nat houden van dijken, keringen en kades is nodig om te voorkomen dat door de droogte de dijken gaan scheuren en er een dijkdoorbraak optreedt. In de hete zomer van 2003 verschoof in de nacht van 25 op 26 augustus een veendijk in Wilnis over een lengte van 60 meter waardoor een achterliggende woonwijk helemaal onder water liep.

Beregening
Op dit moment wordt ook de Afsluitdijk voortdurend nat gehouden omdat bij hogere temperaturen het materiaal in de kering uitzet en de sluis daardoor niet meer functioneert. Intussen geldt voor boeren in Zuid-West Nederland een beregeningsverbod en een verbod om water uit de rivier te onttrekken. De waterschappen controleren streng en kondigen aan dat ze boetes zullen opleggen als dit verbod wordt overtreden.

Verdringingsreeks
In de droogtemonitor van 20 juni, stelt de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) dat er eventueel aanvullende maatregelen nodig zijn als de droogte nog langer aanhoudt. De LCW bedoelt daarmee dat de zogenoemde verdringingsreeks gaat gelden. Hierin ligt vast wie bij beperkte beschikbaarheid het laatst wordt gekort op water. Veiligheid heeft prioriteit. Dalende waterpeilen in polders kunnen tot onomkeerbare schade aan infrastructuur kunnen leiden. Na veiligheid krijgt de drinkwater- en de energievoorziening voorrang. Eventuele opbrengstverliezen in de landbouw en andere economische sectoren worden als noodzakelijkerwijs te accepteren beschouwd, of er wordt een beroep gedaan op het eigen initiatief van deze sectoren om tijdelijk andere bronnen aan te boren.

Koelwater en verzilting
Door de hitte hebben de watertemperaturen van de Rijn en de Maas de 23 graden grens overschreden. Als gevolg hiervan is het landelijk toezichtplan koelwaterlozingen van kracht. Dit betekent dat koelwaterlozingen extra worden gemonitord en handhaving wordt geïntensiveerd. Volgens de LCW treedt er nu nog geen verzilting door lage afvoeren op. Wel wordt uit voorzorg op een aantal locaties extra doorgespoeld om verzilting te voorkomen. Dit gebeurt onder andere door Rijkswaterstaat in het Volkerak-Zoommeer en Amsterdam-Rijnkanaal en door waterschappen op regionaal niveau. Ook in de rivieren wordt het zoutgehalte door de waterschappen gemonitord.

Drinkwater
Niet alleen de waterschappen, maar ook de drinkwaterbedrijven hebben te maken met de gevolgen van droogte. ‘Door een toename van de vraag op piekmomenten kan er een lagere waterdruk ontstaan en dat leidt tot een verminderde waterdruk. ‘Daardoor komen roestdeeltjes vrij die het water een bruine kleur geven’, stelt Vitens in een persbericht op de website. Het waterbedrijf geeft aan dat het geen gevaar oplevert voor de gezondheid. Vitens levert ongeveer 1 miljard liter drinkwater per dag aan 5,6 miljoen mensen en bedrijven in de provincies Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht en Overijssel en gemeenten in Drenthe en Noord-Holland.
Paalrot
De droogte heeft overigens ook minder zichtbare gevolgen. Voor huizenbezitters is het zaak de funderingspalen onder het huis nat te houden. Doordat de palen in een droge periode niet langer onder water staan ontstaat de kans op paalrot. Op de lange termijn ontstaat er daardoor voor miljarden euro’s aan schade. Waterschappen kunnen niet garanderen dat de palen onder water blijven te staan. Huiseigenaren moeten dus zelf maatregelen nemen.