Waterinfodag trekt record aantal bezoekers

Tekst: Anton Stig

Hoge bezoekersaantallen scoorden vooral die lezingen die handelden over items als Slim Watermanagement, de Basisregistratie Grootschalig Topografie (BGT) en NL Water & Climate. De Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) wordt per 1 januari 2016 dé uniforme, gedetailleerde digitale basiskaart van heel Nederland. Alle fysieke objecten zoals gebouwen, wegen, water en groen zijn hierop eenduidig vastgelegd. Er werd in Den Bosch dan ook uitvoerig stilgestaan bij de consequenties hiervan voor verschillende onderdelen van de watersector. Rode draad in de lezingen hierover was vooral de noodzaak samenwerking te zoeken en ervaringen te delen. Precies het zelfde geldt voor het programma ‘Slim Watermanagement.’ Ook daarbij draait het erom het huidige watersysteem beter te benutten door verbeterde samenwerking tussen waterbeheerders in het operationele waterbeheer. Onder meer met behulp van beschikbare (real-time) data, informatievoorziening en modellen.

Niet meer veilig
Weerman Gerrit Hiemstra stelde als gastspreker de retorische vraag of we nog wel honderd procent veilig zijn, nu we vaker extreem weer als gevolg van de klimaatveranderingen kunnen verwachten,. “Ik denk het niet. We hebben een soort veiligheidsillusie en zijn ervan overtuigd dat ons niks kan gebeuren. Maar als ik kijk wat overal om ons heen gebeurt, zijn er situaties voorstelbaar waarbij grootschalige veiligheid niet meer gegarandeerd kan worden.”
Nee, aan een goede weersinformatievoorziening ontbreekt het volgens hem in Nederland zeker niet. Anderzijds biedt de markt meer mogelijkheden. Daarom is de weerman zelf ook een bedrijf begonnen in de voorlichtende sfeer – Weather Impact – dat zich wil richten op ‘het analyseren van het weer en de klimaatveranderingen’. Een veld waarin volgens hem ook de overheid en de watersector actiever zou moeten worden richting burger. Vooral waar het gaat om garanties ten aanzien van veiligheid. Of om antwoorden op de vraag of consumenten daar ook een eigen verantwoording in hebben, of zouden moeten krijgen. Vooral nu we vaker met extremen te maken zullen krijgen. 

Klimaatveranderingen
Ook de architectuurwereld zal volgens Hiemstra moeten inspelen op te verwachten klimaatveranderingen en extremen. Via een kaart op www.overstroomik.nl kon Hiemstra zijn gehoor precies laten zien waar in eigen land het overstromingsgevaar op de loer ligt. Saillant detail: Hiemstra gaf aan zelf te willen verhuizen  van een relatief veilige 30 meter boven NAP ergens in de Achterhoek, naar zijn roots, Friesland – op de meegebrachte kaart al kopje onder. Hiemstra kan daarmee overstromingsgevaar ‘aan den lijve’ ondervinden in geval het mis zou gaan, constateerde presentator Arthur Vierboom. “Inderdaad”, reageerde Hiemstra, “Dan zit ik eerste rang! Maar dan ligt daar natuurlijk wel mooi een bootje voor de deur!”

Bekijk hier de video van de watertalk van weerman Hiemstra

Water als filosofie
Over water filosoferen kan ook. Filosoof René ten Bos van de faculteit Managementwetenschappen van de Radboud Universiteit vertelde dat de omgang met en beleving van water door vissers van de Hebriden (eilandengroep voor de westkust van Schotland) hem inspireerden tot zijn voor een literatuurprijs genomineerde boek ‘Water. Een geofilosofische geschiedenis.’ “Wat ik in dit boek beweer is dat heel veel mensen eigenlijk helemaal verkeerd gedacht hebben over water. Dat is typisch een gevolg geweest van de Grieks-Europese traditie. Iets wat ook effecten heeft gehad in de filosofie, in scheepvaarttechnologie, in ons infrastructureel denken en ten aanzien van ons milieu. Wat ik kortom probeer duidelijk te maken is dat een andersoortige reflectie nodig is.” Volgens Ten Bos ontkent niemand het belang van water, ja, als mens bestaan we zelfs letterlijk grotendeels uit water. Toch gaan we ‘onverantwoordelijk’ met water om. Eén van de oorzaken is dat iets in ons zegt dat water niet pluis is, vermoedt Ten Bos. “Sterker nog: we koesteren een diep wantrouwen ten aanzien van alles wat zich op of aan het water afspeelt. Om deze houding ten opzichte van water te begrijpen moeten we nagaan welk effect water op ons uitoefent en wat wij met water doen.”

Stemoproep
Dijkgraaf Gerhard van den Top, sinds kort aan het roer in het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) zette zijn ‘watertalk’ om in een publieke oproep toch vooral te gaan stemmen voor de waterschappen. Jarenlang werkzaam geweest in het waterbeheer in het buitenland, denkt hij genuanceerd over het waarom achter structuur en doen en laten van de waterschappen in eigen land. Zijn boodschap: in landen waar een ‘sterke centrale overheid zit’ en waar een dijk moet komen, zou een bulldozer de boel zomaar kunnen platwalsen – ‘ook uw huis, als dat toevallig in de weg staat.’ In eigen land zal dat volgens Van Den Top niet zo snel gebeuren. “Bij onze waterschappen gebeurt het tegendeel. Zij vormen een klassiek onderdeel van de Nederlandse aanpak. Waarbij we in gezamenlijk overleg, niet alleen vooraf, maar ook tijdens en achteraf, samenwerken aan de opgave dit land veilig te houden.” Hij ziet het Nederlandse polderen en het poldermodel, dan ook als ‘een ongelooflijk groot goed’ en als ‘exponent’ van onze democratie. 

Gordijnen van afval
Johanna Minnaard van Rijkswaterstaat zette haar toehoorders aan het denken toen zij tijdens haar watertalk een triest beeld toonde van een rivierbedding met kale bomen, behangen met gordijnen van zwerfafval, zoals plastic zakken. Dat was niet ergens achteraf in de Derde Wereld, maar toch echt aan de oevers van onze eigen Maas. De boodschap van Johanna: Tachtig procent van de troep die in onze oceanen ronddrijft is van land afkomstig is. En het is zonneklaar dat daar iets tegen gedaan moet worden, te beginnen bij de grote rivieren. Een handschoen, die volgens Johanna inmiddels goed is opgepakt door waterschappen, steden en provincies waarmee in samenwerking tal van concrete projecten in gang zijn gezet. Zo is recent met grachtenstad Amsterdam de ambitie uitgesproken om het afval in de wereldberoemde grachten te reduceren tot 0. “Dat betekent niet alleen de voorzieningen op peil houden, maar ook de bewoners en toeristen doorlopend informeren.” 

Schone Maas
Als mooi en lichtend voorbeeld haalde Johanna ook het project Schone Maas aan, waarbij de rivieroevers van Mook tot Maastricht tijdens de laagwaterperiode door een leger van vrijwilligers van hun afvalbergen zijn verlost. Een actie die volgens haar een positieve spin-off teweeg heeft gebracht, ook richting bedrijfsleven. Zo heeft de organisator van een groot publieksevenement langs de Maas al aangegeven te willen meewerken aan een publieksactie tegen zwerfvuil in de preventieve sfeer. Verder heeft ook de kunststofindustrie laten weten interesse te hebben in de mogelijkheden tot hergebruik van het aandeel kunststof in de afvalberg. Naar aanleiding van de successen is RWS druk bezig om de Maas ook verder stroomafwaarts aan te pakken. Bovendien zullen de oevers van de Waal, de IJssel en de Schelde onder handen worden genomen. 

Drone
Of het nu gaat om een app of een drone als middel om modern te schouwen in de polder, met data in de wolken, of in the cloud, met slimme managers alleen komen we er allang niet meer in de water(bouw)sector. IT-technologie kan bij uitstek het verschil kan maken in de branche. Een aansprekend voorbeeld hiervan is het inzetten van drones in het waterbeheer. Lees hier het verslag van dit deel van de Waterinfodag op Waterforum. 
Innovaties volgen elkaar dan ook in rap tempo op. Sensortechnologie in combinatie met social media, gewoon meten met een smart phone, het inventief combineren van geografische data, één ding is zeker: het eind van alle technische mogelijkheden is nog lang niet in zicht.