Water en energie: ‘Liever een mobieltje dan veilig drinkwater’

Tijdens de conferentie  in Leeuwarden draaide het om de vraag wáárom er in ontwikkelingslanden eerder wordt geïnvesteerd in energievoorziening dan in drinkwatervoorziening. Voormalig staatssecretaris Ben Knapen verzorgde als permanent vertegenwoordiger bij de European Investment Bank (EIB) de keynote speech. Hij schetste uitvoerig het werk van de EIB, maar kwam niet tot een expliciet antwoord op de kernvraag.
 

Gebrek aan innovatie watersector
De EIB, die weinig bekendheid geniet, leent jaarlijks zo’n 75 miljard euro uit aan projecten op het gebied van infrastructuur, energie en duurzaamheid, innovatie en projecten voor SME’s. In Zuideuropese landen is de EIB erg actief, een voorbeeld is het waterbeheersingsproject in de lagune van Venetië. Nederlandse voorbeelden zijn een windmolenpark op zee (700 miljoen euro) en de samenwerking met de VU Health Technology Campus (250 miljoen euro). Zo’n 10 procent van de EIB-fondsen mag worden geïnvesteerd buiten de EU. Een voorbeeld daarvan is de 100 miljoen euro die wordt geïnvesteerd in de drinkwatervoorziening van Maputo in Mozambique. Uitgangspunt van de EIB is dat het uitgeleende geld altijd terug moet worden betaald. Geen cadeautjes, maar ‘cost recovery’ is het leidende principe. Knapen liet zien dat circa 5 procent in de watersector wordt geïnvesteerd, wat voor de periode van 2008-2012 neerkomt op een bedrag van 189 miljard euro. Hij constateerde dat in de watersector mogelijkheden om fondsen aan te boren voor innovatie, een van de speerpunten van de EIB, weinig worden benut. Hij sprak van een ‘gap in innovation in the water sector’. Misschien was dat het impliciete antwoord op de kernvraag. 
Lokale aanpak als oplossing
Ook in de vier workshops van het middagprogramma die na afloop plenair werden samengevat in tweets, was op de een of andere manier de vraag vervlochten waarom water het aflegt tegen energie. In de workshop ‘Policy and Finance’ werd bijvoorbeeld geconstateerd dat investeringen in energie een onmiddellijk resultaat voor de klanten opleveren. Positieve effecten van investeringen in watervoorziening laten veel langer op zich wachten en zijn minder snel zichtbaar. Er werd ook een relatie gelegd tussen enerzijds de sprong die in ontwikkelingslanden meteen naar mobiele telefonie is gemaakt zonder de tussenstap van een kabelnet en het vasthouden aan traditionele opvattingen.  In lokale oplossingen denken zou wellicht de investeringen in water een boost kunnen geven, concludeerden de deelnemers aan deze workshop.  
Raadselachtige verbinding water en energie
Wetsuswetenschapper Elmar Fuchs demonstreerde in Leeuwarden met een ‘stabiele waterbrug’ hoe water en energie heel goed samen kunnen gaan. Als een tovenaar creëerde hij een stabiele waterstroom tussen twee wijnglazen gevuld met water door er een elektrische spanning van 25000 volt op te zetten. Deze waterbrug, zo legde hij uit, is niet vloeibaar, maar ook niet vast. Wetenschappers hebben tot nu toe het fenomeen niet kunnen ontraadselen. Fuchs heeft aanwijzingen dat de brug zich kan gedragen als een proton halfgeleider. Als dat bevestigd zou kunnen worden, zou volgens Fuchs mogelijk een watercomputer kunnen worden ontwikkeld die werkt op protonen, een idee waaruit een hele nieuwe industrie zou kunnen ontstaan.

Opbrengst Wandelen voor Water 

Tijdens de viering van Wereldwaterdag werd ook de opbrengst van Wandelen voor Water bekend gemaakt. Esra Braaksma van basisschool De Bron uit Dokkum, kinderburgemeester van Dongeradeel en kidsambassador van Wandelen voor Water, liet weten dat de actie Wandelen voor Water 1.321.738 euro heeft opgebracht. “Kinderen”, zei hij, “vinden het fijn anderen te helpen, want daar worden ze zelf ook gelukkig van”. Chris Amsinger van Aqua for All hoopte dat in de toekomst nog veel meer basisscholen gaan deelnemen aan de actie waarbij kinderen zes kilometer lopen met zes liter water op de rug. Ze vertelde dat in de afgelopen 12 jaar  al 173.000 kinderen ‘wandelden voor water’ en dat Aqua for All met de opbrengsten al 230 drinkwaterprojecten in ontwikkelingslanden heeft ondersteund. 

Opbrengst Serious Request

Johanna van Sambeek van het Nederlandse Rode Kruis kon nog even doorgaan met het goede doelen feestje. Zij kwam uitleggen hoe de opbrengst van meer dan 12 miljoen euro van de actie Serious Request (december 2013 in Leeuwarden) wordt besteed aan de bestrijding van diarree. Ieder jaar krijgen 800.000 kinderen met deze ‘silent disaster’ te maken. Iedere dag sterven 2200 kinderen aan de gevolgen van diarree. Oorzaken: besmet drinkwater, geen toegang tot goede sanitatie en, nog steeds, gebrek aan kennis . Tot 2016 zet het Nederlandse Rode Kruis acht WASH- projecten op, waarmee 500.000 mensen worden bereikt.

Voor meer achtergrond over de moeilijke relatie tussen water en energie lees dit artikel in ons nieuwe magazine.