omikron

Op het coronadashboard van de rijksoverheid worden rioolwatermetingen van coronavirusdeeltjes steevast onder het kopje ‘vroege signalen’ geplaatst, maar de bijbehorende grafieken lijken een ander beeld te geven. Waar het aantal besmettingen piekt als nooit tevoren, is zo’n piek niet terug te vinden bij de rioolwatermetingen. Deze discrepantie is diverse mensen opgevallen, onder wie de deltacommissaris.

U gaat nu een PREMIUM artikel op WaterForum lezen. Benieuwd wat dat verder inhoudt? U vindt hier onze uitleg: Uitleg WaterForum online PREMIUM artikelen.

Geactualiseerd op 12 januari 2022, 15:30u

‘Is er een verklaring waarom we de toegenomen Covid-besmettingscijfers niet terugzien in de rioolwaarnemingen?’, vraagt deltacommissaris Peter Glas via Twitter aan het RIVM. ‘Ik zou verwachten dat je een trend in het riool eerder zou zien dan in de teststraat.’ Ook Mark van Loosdrecht, hoogleraar milieubiotechnologie en waterzuivering aan de Technische Universiteit Delft, is dit opgevallen: ‘Omikron lijkt de rioolwatermetingen en het aantal besmettingen te ontkoppelen’, twittert hij. ‘Geen ‘early warning’ of correlatie met de sterke toename van infecties.’
Tekst loopt verder onder de tweets

Fijnmazig netwerk

Al op 24 juni 2020 gaf toenmalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge tijdens een coronapersconferentie aan dat hij en het Outbreak Management Team veel verwachtten van de vroegsignalering door dagelijkse rioolwatermetingen op alle 323 Nederlandse rwzi’s. Sinds september 2020 is dat landelijke, fijnmazige vroegsignaleringsnetwerk een feit. “Door alle rioolwaterzuiveringsinstallaties dagelijks te monitoren kunnen we op regionaal en lokaal niveau oplevingen van het virus vroegtijdig opsporen, zelfs voordat mensen klachten krijgen”, stelde minister de Jonge. “De informatie uit het rioolwater is een mooie aanvulling op het dashboard, omdat we hiermee anoniem, snel en op grote schaal het virus kunnen opsporen.”

Woerden

De praktijk bleek overigens wel wat weerbarstiger dan de theorie, want het afgelopen jaar doken er links en rechts regelmatig ‘vreemde’ meetgegevens op. Met name de rwzi van Woerden gaf vaak absurd hoge waarden te zien, die niet correleerden met de werkelijke besmettingscijfers. Niettemin bleek de grafiek van de rioolwatermetingen over het algemeen goed overeen te komen met die van de testen van de GGD’s. Zoals verwacht liepen de cijfers van de rioolwatermetingen enkele dagen voor op de testcijfers.
Tekst loopt door onder de grafiek

rioolwatermetingen
In de grafiek van de rioolwatermetingen is geen duidelijke piek te zien, terwijl de besmettingscijfers momenteel hoger zijn dan ooit (bron: coronadashboard rijksoverheid).

Geen piek in de grafiek

Totdat we te maken kregen met de omikronvariant van het coronavirus. Waar de besmettingscijfers die worden verkregen uit testen de hoogte inschieten, daar vertoont de grafiek van de rioolwatermetingen eerder een ‘kabbelend’ beeld. De vraag is of dit het werk voor RIVM, OMT en het ministerie van Volksgezondheid lastiger maakt. Het RIVM is tot nu toe altijd vrij vaag gebleven met de duiding van rioolwatermeting als vroegsignalering. Het is daarom onduidelijk of het afgelopen jaar daadwerkelijk is gestuurd op deze cijfers.

RIVM tast nog in het duister

Het RIVM heeft inmiddels gereageerd op de tweet van Peter Glas: “Doorgaans laten de rioolcijfers eenzelfde trend zien als de aantallen en het percentage positieve testen. Op dit moment zien we dat niet zo. We weten nog niet waardoor dit komt. Er zijn enkele ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn, zoals de boostervaccinaties, de maatregelen en de opkomst van omikron. Ook weten we nog niet of de uitscheiding van omikron lager is in ontlasting vergeleken met de deltavariant.”