Vloedgolf aan downloads overstromings-app

“En ook de reacties op sociale media als Twitter en Facebook zijn indrukwekkend. Over het algemeen komen daarin geen gevoelens van angst of paniek voren, maar wordt overwegend gezegd dat het juist goed is om te weten wat de effecten van een overstroming kunnen zijn. Ook zie je dat bezoekers relatief lang op de aangekoppelde website blijven en doorklikken naar vervolginformatie. Dat is een goed teken gezien de opdracht die wij hebben meegekregen namelijk, de bewustwording en zelfredzaamheid te versterken van Nederlandse burgers en bedrijven in geval van een overstroming.” Dat vertellen Bas Kolen van HKV lijn in water en Klaas Kosters van Rijkswaterstaat. Beiden maken deel uit van het project MEGO, Module Evacuatie Grote Overstromingen van Rijkswaterstaat. Kosters is daarvan projectdirecteur. 
Databank
MEGO  is niet alleen verantwoordelijk voor de app en website als informatiebron voor het publiek en onderdeel van de nieuwe publiekscommunicatie ‘Ons Water’. Op dit moment wordt ook gewerkt aan de opzet van een enorme databank die bestemd is voor de professionals die betrokken zijn bij crisisbeheersing, zoals veiligheidsregio’s, provincies, gemeenten en waterschappen. Deze databank komt later dit jaar beschikbaar.
Bewustwording
Klaas Kosters:” De app en de website, mede geïnspireerd door de app die HKV lijn in Water begin dit jaar online plaatste, zijn bedoeld als informatiebron voor het publiek in de zogenaamde ‘koude fase’, waarin (nog) geen sprake is van een dreigende overstroming. De databank geldt als platform waarbinnen tal van gegevens uit verschillende informatiebronnen worden verzameld, gerubriceerd en ook gepresenteerd. Het platform kan door gebruikers in de crisisbeheersing worden aangewend om goed doordachte plannen te maken, de juiste beslissingen te kunnen nemen en ook een goede communicatielijn op te zetten. Je kunt daarbij denken aan overstromingsscenario’s (vanuit zee of rivieren)en informatie over evacuatietijden en voorspeltijden, dijken, wegen en spoorlijnen en over locaties die droog blijven en als toevluchtsoord kunnen dienen. Op termijn kan er wellicht ook informatie opgenomen worden over de continuïteit van gas- en energievoorziening bij een overstroming.” De projectgroep werkt momenteel samen met de veiligheidsregio Hollands Midden aan een pilot op dit gebied.
Zelfredzaam
Bas Kolen:”De app en website zijn op dit moment echter het belangrijkst en liggen ook in het verlengde van wat minister Schultz beoogt namelijk om het publiek bewust te maken, naar analogie van de ervaringen die zij in Amerika heeft opgedaan rond de orkaan Sandy. Het viel haar daar enorm op dat de Amerikaanse overheid veel meer investeert in de zelfredzaamheid van haar burgers. De overheid geeft duidelijk aan dat het mis kan gaan en wat de beperkingen van de overheid zijn. Daaruit is het balletje ook gaan rollen; om duidelijk te maken dat we als overheid in Nederland ook niet alles kunnen. De minister heeft toen letterlijk gezegd dat als er een ramp gebeurt, de overheid er de eerste paar dagen waarschijnlijk niet is en de mensen op zichzelf zijn aangewezen. Het is bewonderenswaardig dat een bestuurder dat ten aanzien van overstromingen hardop en eerlijk heeft gezegd. Ook de Oeso constateerde dit jaar dat Nederlanders zich te weinig bewust zijn van overstromingsrisico’s. Uit de reacties op de sociale media blijkt nu dat er heel nuchter wordt gereageerd en er geen klaagzang klinkt in de trant van het is toch de taak van de overheid om overstromingen te voorkomen?. Dat preventie bovenaan staat lijkt dus ook te zijn neergedaald onder het publiek.”
Langdurig aandacht vragen
Maar is het enthousiasme nu niet al te groot omdat de praktijk uitwijst dat dergelijke acties vanuit de overheid op termijn niet echt beklijft, zoals bijvoorbeeld de campagne op tv met Peter Timofeeff destijds? Kolen en Kosters constateren dat het niet bij een eenmalige actie moet blijven maar dat het structureel aandacht moet hebben. “Een standaard brief of pr campagne is dan onvoldoende. We moeten het onder de aandacht brengen juist als mensen hiervoor open staan, bijvoorbeeld bij een grote overstroming in het buitenland. We zien nu al dat de effecten van de introductie op dit moment ook wat ‘aan het uitfaseren zijn’, hoewel de belangstelling nog steeds substantieel genoemd kan worden, juist door de kracht van de sociale media. “Maar we hebben plannen om dit onderwerp voortdurend bij de mensen onder de aandacht te blijven brengen. We grijpen jaarlijks zoveel mogelijk ‘events’ aan die zich goed lenen om dit onderwerp levend te houden. Bovendien denken wij over een rondreizende parade die tal van evenementen in het land aandoet. Daarnaast zijn we bijvoorbeeld met het genootschap van aardrijkskunde leraren in gesprek om het onderwerp in het lesprogramma op te nemen.”
Ontwikkeling
Dat is ook de reden dat de projectgroep nog even blijft bestaan, zeggen Kosters en Kolen. “Maar dat kunnen we alleen maar goed doen als we samen met de waterschappen en veiligheidsregio’s hieraan werken. We willen dus nadrukkelijk die samenwerking zoeken om dit onderwerp daadwerkelijk in de samenleving en organisaties te verankeren, zodat de bestuurders het niet steeds meer hoeven te agenderen. En natuurlijk moet er voortdurend gedacht worden aan actualisatie, in die zin dat de app en website moet meegroeien met het Deltaprogramma dat zich in ieder geval tot 2050 verder ontwikkelt.”</div>

Offline informatie
Hoewel de burger zich (liefst) nu (al) en ook op het moment dat een overstroming zich aandient kan oriënteren op wat de mogelijkheden van eigen handelen zijn, kan niet worden uitgesloten dat de communicatielijnen, zoals telefoon en sociale media, op zo’n moment uitvallen of onvoldoende werken. Ook daar is aan gedacht. Op dit moment wordt gewerkt aan een fysieke kaart die is geënt op de informatie die nu al op de website is te vinden. De veiligheidsregio IJsselland is hier al concreet mee aan de slag. Daarnaast werkt de huidige site en app aan een bredere kennisbasis over wat goede handelingen kunnen zijn als het echt gebeurt.
Dakraam
“Het is echt interessant de discussies nu op de sociale media te volgen en nu al zie je ideeën besproken worden over de eigen verantwoordelijkheid”, vertelt Kosters tenslotte. “Een voorbeeld is een persoon die de aannemer van zijn nieuwe huis tijdens de bouw opdracht heeft gegeven ook nog een dakraam te plaatsen voor het geval hij ooit tijdelijk op zolder moet kamperen. Daar heeft hij de rest van het jaar natuurlijk ook wat aan…”