Verzet tegen versterking Markermeerdijk

Woensdag 4 maart slepen ruim tweehonderd dijkbewoners in Volendam de messen om de strijd aan te gaan tegen de volgens hen “aanstaande verwoesting van een achthonderd jaar oud historisch cultureel dijklandschap”. Daags daarna waarschuwt waterschapsbestuurder Kees Stam in de regionale pers voor een ‘nieuwe Exota-affaire’ en beschuldigt hij de actievoerders ervan in de media bewust een negatief beeld van HHNK te schetsen.


foto Olav Lammers

Gecompliceerde opgave
Het rommelt al langer achter de 33 km lange Markermeerdijk die in 2006 is afgekeurd en waarvoor het hoogheemraadschap sindsdien voorbereidingen treft om de dijk in 2021 weer op sterkte te krijgen. Een gecompliceerde opgave omdat de oude dijk kronkelend langs en dwars door woonkernen heenloopt. Een traditionele aanpak zou enorm veel overlast voor deze leefgemeenschappen betekenen, mede gezien de slappe bodem in het gebied en de smalle en beperkte wegenstructuur. Daarom koos het hoogheemraadschap er van begin af aan al voor om de werkzaamheden zoveel mogelijk vanaf het water te gaan uitvoeren en het hele traject, afhankelijk van de locale omstandigheden, in delen op te splitsen en de uitvoering van de versterkingswerken deels binnendijks, deels buitendijks, soms met damwanden en soms in combinatie met andere werkzaamheden aan te pakken. Vooral de laatste vijf jaar is het hoogheemraadschap ondermeer met omgevingsmanagers in gesprek met de verschillende belangengroep langs de dijk, zowel afzonderlijk als binnen een speciaal opgerichte burgeradviesgroep waarin vertegenwoordigers van belangengroepen vertegenwoordigd zijn.

Verontruste dijkbewoners
De bijeenkomst woensdag in Volendam werd georganiseerd door de ‘Zuyderzeedijk Alliantie’, begonnen als een groep verontruste dijkbewoners rond het plaatsje Warder, maar inmiddels uitgegroeid tot een actiegroep die steeds meer ondersteuning ondervindt in de verschillende woongemeenschappen langs de dijk. Deze alliantie zet zich in voor het behoud van de karakteristieke cultuurhistorische uitstraling van de Markermeerdijk en vindt dat de plannen van HHNK onnodig een veel te grote aanslag op de hele leefomgeving teweeg brengen.
Tijdens de bijeenkomst in Volendam werd de aftrap gegeven voor een gerichte actie tegen de die plannen. Samengevat luidt de kritiek van de alliantie dat een dergelijke ingrijpende aanpak van het dijktraject helemaal niet nodig is. De actiegroep baseert zich daarbij ondermeer op het feit dat de dijk destijds is afgekeurd op basis van de toen geldende overschrijdingsnormen en de dijkversterking daarom op basis een verouderde systematiek en uitgangspunten wordt aangepakt. Men is ervan overtuigd dat toepassing van de nieuwe normering en uitgangspunten van het nieuwe Deltaprogramma tot een veel acceptabeler en minder ingrijpende dijkversterking zal leiden. 

Te weinig expertise
De alliantie verwijt het hoogheemraadschap dat het daar geen oog voor heeft, te weinig expertise in huis heeft, er onnodig veel te grote haast bestaat om met het werk te beginnen. Het hoogheemraadschap zou innovatieve dijkversterkingsmethoden die tot minder ingrijpende maatregelen kunnen leiden volkomen negeren en daarmee onnodig veel gemeenschapsgeld over de balk gooien. Duidelijk bleek tijdens de bijeenkomst dat vooral ook de ervaringen met het inmiddels afgeronde versterkingsproject van de Zuiderdijk tussen Hoorn en Enkhuizen bij nogal wat mensen kwaad bloed heeft gezet.

Jort Kelder
De alliantie zegt onvoldoende gehoor te vinden bij het hoogheemraadschap en de verhoudingen lijken behoorlijk verstoord, gezien de uitlatingen in Volendam dat HHNK halve waarheden verkondigt. Tijdens de bijeenkomst werd tevens een Youtube-filmpje vertoond waarin ook BN-ers als Jort Kelder, Katja Schuurman, André Kuipers en Michiel Huisman (allemaal woonachtig aan de dijk) hun verontrusting tot uitdrukking brengen. Aan het eind van de bijeenkomst togen de aanwezigen naar het Volendamse Noordeinde om daar een fototentoonstelling te openen. Dit unieke deel van de dijk zou door de plannen van het hoogheemraadschap geheel verloren gaan. Bij het Noordeinde werd een speciaal door Dick Plat (ex-BZN) geschreven lied ten gehore gebracht door Jan Dulles (3J’s).


De ramen van alle huizen daar zijn voorzien van grote foto’s waarop de bewoners hun liefde voor het dijklandschap tot uitdrukking brengen.  Foto Olav Lammers

Veiligheid garanderen
Bij het hoogheemraadschap vindt men het heel jammer dat er nu zoveel ruis ontstaat , zegt woordvoerder Marco Cortel. “ We willen graag in gesprek blijven. Bijvoorbeeld zoals in meerdere ateliers in Uitdam waar we met bewoners en gemeenten tot oplossingen probeerden te komen. We hebben er juist van begin af aan op ingezet om samen met de bewoners tot de meest acceptabele oplossingen te komen en onze indruk is dat de meeste mensen er wel van overtuigd zijn dat er iets moet gebeuren om de waterveiligheid daar te kunnen blijven garanderen. Dat er verschil van mening bestaat over de wijze van aanpak is duidelijk en ook niet nieuw. Dat geldt ook voor het verzet, begrijpelijk gezien de toch wel forse ingrepen en ook persoonlijke belangen die een rol spelen. Maar wij hebben nu eenmaal tot taak de veiligheid in het gebied te garanderen en proberen daar voor en met de bewoners juist zo’n naar tevredenheid zo goed mogelijke oplossingen te vinden.”

Niet rücksichtlos
Cortel schetst daarbij dat het door de alliantie aangehaalde cultuur historisch erfgoed van de achthonderd jaar oude dijk in alle jaren van het bestaan regelmatig is aangepast met het oog op de veiligheid tegen overstromingen en verwacht dat dat in de verre toekomst zeker ook zal gebeuren. “Het is echter onjuist dat wij geen oog hebben voor de cultuurhistorische waarde van de dijk en er niet alles aan doen om deze zoveel mogelijk te behouden. Juist om te voorkomen dat wij als een ‘Atilla op de bulldozer ’ te werk gaan en de dijk overal maar rücksichtslos verhogen en verbreden, hebben wij ons juist op een innovatieve aanpak geconcentreerd waarmee op heel veel plaatsen juist voorkomen kan worden dat de oorspronkelijke dijk wordt verpest. Zie daarvoor de plannen om op verschillende locaties (bij elkaar een derde van de totale afstand) buitendijks vooroevers aan te leggen waardoor het dijklichaam ongemoeid blijft.  Zie ook het onderzoek wat wij met Deltares, RWS en een groep waterveiligheidsexperts hebben uitgevoerd naar de sterkte van het veen onder de dijken. Ook dat leidt ertoe dat we op een aantal plaatsen minder ingrijpend te werk hoeven te gaan.”

Verkeerde aannames
Volgens Cortel baseren de actievoerders zich bovendien op verkeerde aannames, getallen en cijfers, zoals bijvoorbeeld de kosten van het project die volgens hem een factor 5 lager uitvallen dan waar de actievoerders vanuit gaan. Ook de relatie die met het nieuwe Deltaplan wordt gelegd, is volgens hem onjuist: “Het Deltaplan 2015 heeft een versterkte dijk als uitgangspunt, niet de dijk in zijn huidige staat. Het is mogelijk dat wij op dat gebied wellicht zelf onvoldoende duidelijk zijn geweest en dus moeten wij er nog een extra tandje bijzetten om feiten en fictie uit elkaar te houden. Wat dat betreft willen we graag met de bewoners om tafel gaan zitten en verdere misverstanden voorkomen.” De woordvoerder van het hoogheemraadschap hoopt dat het deze maand nog geplande bezoek van de Deltacommissaris aan het gebied en de bijeenkomst met de bewonersadviesgroep meer helderheid zal verschaffen.


foto Olav Lammers