Directeur Hans Mommas van PBL benadrukte op de conferentie Redesigning Deltas oog te blijven houden voor rivierdelta’s als een dynamiek systeem van land en water (foto: Jac van

Watersector nieuwsDe dreigende versnelling van de klimaatverandering zet extra druk op de herinrichting van kwetsbare rivierdelta’s. De bestuurlijke processen gaan langzaam en zijn gericht op de korte termijn. Drie Nederlandse universiteiten zijn, samen met Deltares en PBL, het onderzoeksprogramma Redesigning Deltas gestart dat op zoek gaat naar een vernieuwende, creatieve manier om tot een langetermijnperspectief te komen. De aftrap vond plaats op een speciale internationale conferentie in Rotterdam en Delft.

De constatering van het VN-klimaatpanel IPPC dat de klimaatverandering zich sneller voltrekt dan eerder werd aangenomen, betekent dat dichtbevolkte en laaggelegen rivierdelta’s zich sneller zullen moeten voorbereiden op de gevolgen. Zo kan bijvoorbeeld de zeespiegelstijging in 2100 wel eens hoger uitpakken dan de 1 meter waar nu nog het meeste rekening mee wordt gehouden. De bestuurlijke vraagstukken zijn complex in delta’s en besluitvorming vraagt veel tijd. In veel rivierdelta’s in de wereld dringt de tijd om los te komen van het bestaande, vaak verdedigende waterbeheer en ruimtelijke inrichting.

Het nieuwe interdisciplair programma Redsign Deltas wil samen met betrokkenen uit acht rivierdelta’s onderzoeken of vernieuwing mogelijk is via een meer creatieve manier van ontwerpen. Een ontwerpproces dat gericht is op de creatie van waarde, als een beweging en niet als een project.

Dit artikel is alleen zichtbaar voor PREMIUM abonnees

Schrijf je nu gratis in om toegang te krijgen tot PREMIUM artikelen. Alleen je emailadres is voldoende. Je kunt dan alle PREMIUM artikelen gratis lezen tot 1-1-2023. Het abonnement eindigt dan automatisch. Je zit nergens aan vast. Meer informatie over WaterForum PREMIUM lees je hier.
Wij gebruiken uw emailadres alleen om u toegang te geven tot PREMIUM artikelen

Anticiperen

Tijdens de aftrap in Rotterdam op 16 juni haalde deltacommissaris Peter Glas het laatste IPPC-rapport aan, dat waarschuwt dat als de emissie van broeikasgassen niet snel aan banden wordt gelegd, er op de Zuidpool enorme massa’s landijs gaan smelten waardoor de kans bestaat op een zeespiegelstijging van 2 meter. “Zo’n stijging vormt een ernstige bedreiging voor de leefbaarheid in rivierdelta’s over de hele wereld”, aldus Glas. Nederland heeft een nationaal Deltaprogramma dat 100 jaar vooruitkijkt en hierop kan anticiperen. “Het is nog slechts een scenario, maar we kunnen het niet negeren”, zo luidde zijn waarschuwing. “We moeten oplossingen vinden om, met het oog op de toekomst, met de onzekerheden van dit moment om te kunnen gaan.”

Foto: Volgens directeur Saleemul Huq van het in Bangladesh gevestigde klimaatinstituut ICCCAD staat zijn land aan de vooravond van een derde fase in het deltabeheer. Na het bieden van meer bescherming en de weerbaarheid vergroten, wordt nu nagedacht over het creëren van meer welvaart (foto: Jac van Tuijn).

Weerbaarheid

Directeur Saleemut Huq van het International Centre or Climate Change and Development (ICCCAD) in Bangladesh, sprak tijdens de opening van de conferentie over de ontwikkeling van het deltabeheer in zijn land. Aanvankelijk was het deltabeheer gericht op het verdedigen tegen overstromingen, maar inmiddels heeft Bangladesh ook een nationaal Deltaprogramma en kijkt dus ook 100 jaar veruit. “Eerst waren we gericht op de kwetsbaarheid voor droogte, overstromingen en cyclonen. Nu zijn we ons meer gaan richten op onze weerbaarheid aanpassen en vergroten.”

Leren van toekomstige generatie

Bangladesh heeft zich volgens Huq niet alleen gericht op de weerbaarheid van de infrastructuur, maar ook op die van de mensen. “Kennis speelt daarbij een grote rol”, zo legde hij uit. “Studenten worden aangespoord zich te verdiepen in de effecten van klimaatverandering en de mogelijkheden van adaptatie. Zo kunnen we van deze toekomstige generatie leren, en ze niet onderwijzen.” Huq zou graag zien dat iedere Bengaalse student basiskennis heeft van het nationale Deltaplan en hun rol daarin om het tot uitvoering te krijgen.

Welvaart

Volgens Huq schuift het denken, in termen van kwetsbaarheid en weerbaarheid, nu langzaam in de richting van welvaart. “Weerbaarheid is vooral gericht op risico’s verkleinen, zoals de voorbereiding op klimaatveranderingen. Met het streven naar meer welvaart zeggen we dat we ons door de klimaatverandering niet laten verslaan. We willen een welvaartplan maken dat de gemeenschap van onderop samenstelt. Het plan gaat vooral over de vooruitgang die we de komende 10 tot 20 jaar willen boeken.”
Huq stipte tot slot de mondiale ontwikkelingen aan op het gebied van deltabeheer. “Op de COP26 klimaattop in Glasgow is afgesproken om een mondiaal doel te ontwikkelen voor klimaatadaptatie. Zoals het plafond voor 1,5 graden opwarming. Ik denk niet dat er voor klimaatadaptatie één doel komt. Er zijn nu verschillende werkgroepen die kijken naar aparte doelen, zoals voor bergen en rivierdelta’s. Ik daag iedereen hier uit om over zo’n doel mee te denken zodat we op de volgende klimaattop, de COP27 in Egypte, later dit jaar een voorstel kunnen doen.”

Natuurinclusief

Een van de initiatiefnemers van het Redesigning Deltas project is hoogleraar Chris Zevenbergen van de TU Delft en IHE Delft. “Het project staat nog in de kinderschoenen, maar de komende vijf jaar willen we nieuwe methoden ontwikkelen die het deltabeheer integraler kunnen maken. Het moet meer gericht zijn op de sociale en economische ontwikkelingen. “Nederland heeft een sterke culturele band met water. We zouden ook zo’n sterke band met de natuur kunnen opbouwen. Een creatief ontwerpproces kan daarbij helpen”, zo verwacht Zevenbergen.

Kleinschalige aanpak

Het project gaat zich eerst richten op een joint fact finding, maar er wordt intussen ook nagedacht over een concreet plan om in Bangladesh met lokale gemeenschappen kleine, groene projecten te gaan opzetten. “Door zo’n kleinschalige aanpak, kan de vergroening van de publieke ruimte snel tot uitvoering komen. Universiteiten zouden hierin met een creatief ontwerpproces het voortouw kunnen nemen”, zo stelt hij zich voor.