Verhoging rioolheffing te makkelijk en weinig creatief

Na jaren van explosieve groei, vertoont  de rioolheffing tegenwoordig een meer gematigde ontwikkeling. Burgers en bedrijven betalen in 2015 gemiddeld 2% meer dan in 2014. Nog niet zo lang geleden werden zij vrijwel jaarlijks geconfronteerd met een forse toename van de heffing. Zo becijferde het CBS dat de rioolheffing tussen 2000 en 2010 verdubbelde.  

Voorspelbaar
Als het aan de gemeenten ligt, zijn de tijden van matiging alweer voorbij. Uit onderzoek van de VNG en RoyalHaskoningDHV is namelijk gebleken dat gemeenten de overlast door overtollig regenwater willen aanpakken met een hogere rioolheffing. Wie deze sector volgt weet dat dit een nogal voorspelbare reactie is: er wordt een probleem gepercipieerd (in dit geval hemelwateroverlast), er worden maatregelen bedacht en de rekening wordt bij de burgers en de bedrijven neergelegd. Creatief? Bepaald niet natuurlijk. 

Besparingen
Gemeenten lijken te zijn vergeten dat zij in 2011 een Bestuursakkoord Water hebben getekend waarmee zij zich hebben gecommitteerd aan een besparingsdoelstelling van honderden miljoen euro’s per jaar. Ten grondslag aan het akkoord lag een onderzoek van een zogenaamde feitencommissie die stelde dat er in de waterketen jaarlijks 550 miljoen euro kan worden bespaard. Dit bedrag zou de voorziene kostenverhoging vanwege rioolvervanging, klimaatadaptatie en waterkwaliteitsverbetering compenseren. Hoezo moet de rioolheffing omhoog? 

Ingrijpend
Wat deze feitencommissie wel stelde is dat ingrijpende verbeteringen en veranderingen nodig zijn om die besparingen te realiseren. Daarmee doelde de commissie uiteraard niet op het verhogen van heffingen maar op professionalisering van databeheer, op goed opdrachtgeverschap, op een bedrijfsmatige aanpak van uitvoeringstaken, op het ontwikkelen en implementeren van nieuwe technologie en werkwijzen, op integratie van riolering en zuivering , enzovoorts. 

Mislukt?
Zijn al deze verbeteringen en veranderingen dan al uitgeprobeerd of in elk geval in gang gezet?  Moeten we, nu de gemeenten vinden dat de rioolheffing toch omhoog moet, concluderen dat het niet gelukt is? De indruk ontstaat dat gemeenten dreigen te vervallen in dure en niet doelmatige maatregelen die gericht zijn op meer beton in plaats van op slimmer beheer. 
Hoe zit dat trouwens met die hemelwateroverlast in de toekomst? Is de veiligheid van burgers en bedrijven in het geding of staat er straks een paar dagen per jaar water in een aantal kruipruimtes? En is onderzocht of de burgers en bedrijven dat wellicht accepteren? Zijn ze wellicht bereid om het in te calculeren? Het onderzoek van de VNG is afgenomen onder bestuurders en ambtenaren dus dat blijft in het ongewisse. 

Slimmer beheer
Gemeenten zijn het aan hun burgers en bedrijven verplicht om het rioleringsbeheer zo doelmatig mogelijk in te vullen. De mogelijkheden om slimmer te beheren zijn nog lang niet uitgeput. Gemeenten zouden er goed aan doen om zich in het rioleringsbeleid niet te verstoppen achter algemene richtlijnen of normen. In plaats daarvan zouden ze de besluitvorming  moeten baseren op risico’s. Hoe groot is de kans dat er wat mis gaat en wat is de schade die dan optreedt? Welke prijs willen we daarvoor betalen? Het is te makkelijk om de rekening op voorhand al bij de burgers en bedrijven neer te leggen. Het getuigt bovendien van weinig creativiteit. 

Roy Tummers, directeur Water VEMW