Het Watermanagementcentrum Nederland (WMCN) is hét centrum voor kennis en informatie over het Nederlandse watersysteem (foto: RWS).

Eind januari vond bij het KNMI in De Bilt de startbijeenkomst plaats van de Klankbordgroep KNMI-Klimaatscenario’s. Gebruikers gaven aan welke informatie ze nodig hebben in geplande rapporten voor 2021 en 2023 over de gevolgen van de klimaatverandering. De Unie van Waterschappen was er niet bij, maar benadrukt de behoefte aan ‘early warning’ systemen voor het waterbeheer: een vroege waarschuwing voor stormen, veel neerslag of langdurige droogte om tijdig maatregelen te treffen om schade te voorkomen.

Het KNMI werkt in opdracht van het ministerie van I&W aan nieuwe klimaatscenario’s die schetsen hoe het Nederlandse klimaat over 50 tot 100 jaar waarschijnlijk zal veranderen. De KNMI-scenario’s zijn een vertaling van de mondiale klimaatprojecties van het IPCC – het klimaatpanel van de VN – naar Nederland. Ze vormen de basis voor onderzoek naar de effecten van klimaatverandering en manieren waarop de maatschappij zich tegen de gevolgen van extremer weer kan wapenen.

In 2021 publiceert het KNMI een eerste duiding van het zesde assessmentrapport van het IPCC voor Nederland: het Klimaatsignaal’21. Deze duiding presenteert de nieuwste inzichten van dit rapport in zeespiegelstijging, extreme neerslag, droogte, het stedelijk klimaat en de snelheid van veranderingen. IPCC-experts kwamen van 26 januari tot 1 februari 2020 in Portugal bij elkaar om het eerste concept van het zesde assesmentrapport op te stellen. Dat leggen ze in augustus 2020 voor aan andere experts en overheden om uiteindelijk in 2021 tot een definitieve versie te komen.

Allerlaatste mondiale klimaatinzichten
In 2023 volgen de KNMI’23-klimaatscenario’s gebaseerd op de CMIP6-modellen van het World Climate Research Programme . Daarmee baseren ze zich op de allerlaatste mondiale klimaatinzichten. De KNMI’23-klimaatscenario’s laten met getallen zien welke klimaatveranderingen in Nederland rond 2050 en 2100 plausibel zijn. Die getallen beschrijven onder andere temperatuur, neerslag, droogte, wind en zeespiegelstijging. Daarnaast beschrijven ze waargenomen tendensen, en geven ze 30-jarige reeksen voor het weer die bij het toekomstige klimaat passen.

Effecten klimaatverandering op waterkeringen
De Unie van Waterschappen was niet bij de bijeenkomst aanwezig. De klimaatscenario’s van het KNMI zijn volgens een woordvoerster van de Unie van Waterschappen voor de waterschappen van belang om inzicht te krijgen in de effecten van klimaatverandering op de Nederlandse waterkeringen en watersystemen.

De zeespiegelstijging en stormen zijn samen met de verandering in de rivierafvoeren van belang om te bepalen of de waterkeringen langs de kust, meren en rivieren de komende decennia hoog en sterk genoeg zijn. De veranderingen in de neerslaghoeveelheden, neerslagextremen en neerslagtekorten zijn belangrijk voor de inrichting van het watersysteem. Zo kunnen waterschappen voor het juiste waterpeil zorgen en voldoende waterberging en watervoorraad realiseren.

Extremen van klimaatverandering
Naast de extremen van klimaatverandering zijn de waterschappen geïnteresseerd in de duiding van de ontwikkelingen en trends in het klimaat inclusief de bandbreedte en onzekerheden en eventueel regionale verschillen. “Waterbeheer is omgaan met risico’s op overstromingen, wateroverlast en droogte. Klimaatscenario’s helpen om die risico’s in beeld te brengen en tijdig adequate maatregelen te treffen.”

Verder vindt de Unie van Waterschappen het belangrijk om klimaatverandering te vertalen naar de neerslagreeksen om de capaciteit van watersystemen door te rekenen. “Ook zijn waterschappen geïnteresseerd in het samenvallen van gebeurtenissen, zoals veel neerslag in combinatie met stormen”.