Uitvoering ‘meerlaagsveiligheid’ vraagt om kleine stapjes

Tijdens de bijeenkomst die werd georganiseerd door Rijkswaterstaat, STOWA en het Deltaprogramma stond de toepassing van het concept meerlaagsveiligheid in de praktijk centraal. Ruim 180 aanwezigen lieten zich informeren over actuele pilots, tools, hulpmiddelen en de samenwerking tussen verschillende overheden. Onder de deelnemers waren de gemeenten slecht vertegenwoordigd. Opvallend omdat samenwerking op het gebied van meerlaagsveiligheid in de tweede en de derde laag in veel gevallen moet worden geïnitieerd vanuit de gemeenten. In dat kader heeft minister Schultz tijdens het veiligheidsberaad onlangs nog een beroep gedaan op alle burgemeesters. 
Betrokkenheid gemeenten
Uit de lage opkomst vanuit de gemeenten blijkt dat het onderwerp bij veel gemeenten (nog) niet bovenaan de prioriteitenlijst staat. De website www.kennisportaal.nl die dit najaar op 9 oktober live gaat, zou daar verandering in moeten brengen. Op het portaal staan handreikingen voor ruimtelijke adaptatie, tools en voorbeeldprojecten. “Op basis van een set vragen krijgen de gebruikers tools aangeboden”, vertelt Channah Betgen van Kennisportaal tijdens de presentatie van het kennisportaal. Een aantal deelnemers twijfelt of gemeenten dit soort informatie gaan gebruiken. Dit vraagt om een pro-actieve houding, terwijl gemeenten nu vaak reactief handelen, merkt iemand op. Betgen: “Vanuit het Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering wordt  er dit najaar een specifiek stimuleringsprogramma voor gemeenten gelanceerd.”

Dagvoorzitter René Schepers tijdens de bijeenkomst over meerlaagsveiligheid. 

Handelingsperspectief evacuatie
Ook de uitwerking van de derde laag (evacuatie) moet dit najaar een impuls krijgen met een website. Klaas Kosters van Rijkswaterstaat is door minister Schultz van Infrastructuur en Milieu aangesteld voor de ontwikkeling van www.onswater.nl. Burgers kunnen hier niet alleen per postcode zien hoe groot de kans op een overstroming is, maar krijgen ook een handelingsperspectief aangeboden. Zo krijg je bijvoorbeeld het advies om bij een overstroming te evacueren naar een hoog gebouw in de buurt. De website gebruikt dezelfde informatie als de overstromingsrisicokaart waarop duidelijk wordt hoe snel en hoe diep een overstroming in een bepaald gebied kan zijn. “We willen het bewustzijn van burgers vergroten en zullen ook praktische adviezen geven. Bijvoorbeeld om tegen overstromingen vanuit het riool een zandzak in de wc te leggen.”
Bevolking betrekken
Tijdens het middagprogramma stond de samenwerking tussen de verschillende overheden (waterschappen, rijk, provincies, veiligheidsregio’s en gemeenten) centraal. Hans Waals van Waterschap Hollandse Delta gaf aan dat ook de betrokkenheid van de bevolking cruciaal is. In Dordrecht zijn er zo’n 1200 waterambassadeurs (1 procent van de bevolking) betrokken bij de  pilot Dordrecht zelfredzaam eiland. Uiteindelijk beslist de gemeenteraad of er voor projecten in de tweede en derde laag geld wordt vrijgemaakt. Evert Hazenoot van Waterschap Rivierenland vertelt dat investeringen in laag 2  voor de onderzochte pilots in het gebied van het waterschap Rivierenland sowieso niet rendabel zijn. “Je moet dus meeschakelen op allerlei agenda’s. Bij de gemeenteraad krijg je vragen die je niet verwacht. Houdt dus in gedachten dat de bevolking tevreden moet zijn en zoek contact met de samenleving.”

Uitvoering
Koos Beurkens, manager strategie en kennis bij het Deltaprogramma Rivieren, vatte aan het begin van de middag alle bevindingen samen. Hij brak een lans voor het uitvoeren van maatregelen die sowieso goed zijn. “Het versterken van dijken is altijd goed (laag 1), het beschermen van kwetsbare functies is altijd goed (laag 2) en het bewustzijn vergroten is altijd goed (laag 3). In gebieden waar na het vaststellen van een nieuwe normering sprake is van een minder strenge norm, zullen we sowieso aan de slag gaan met gevolgbeperkende maatregelen. De minister beslist over welke gebieden het dan gaat”, stelt Beurkens.
Groot denken, klein doen
Jannes van Hove van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en omgevingsmanager van de Projectoverstijgende verkenning Centraal Holland benadrukt dat de tweede laag van meerlaagsveiligheid niet geschikt is voor grote gebieden. In het verleden is onderzocht of meerlaagsveiligheid een oplossing kon bieden, maar het gebied Centraal Holland (lekdijk) is te groot voor een waterrobuuste oplossing. Toch willen de bestuurders in het gebied iets met het concept. Wat is nu nog niet duidelijk, maar over de aanpak twijfelt Van Hove niet. “Denk groot, maar doe klein”, is zijn devies.
Verschillen
Tijdens de discussie kwamen de verschillen tussen waterbeheer en ruimtelijk ordening voortdurend aan de orde. Waterbeheerders denken in risico’s en ruimtelijke ordening denkt in kansen. “Het grootste gevaar voor meerlaagsveiligheid is dat er wordt gedacht; het is mijn geld, mijn organisatie”, besluit Directeur-Generaal Ruimte en Water van Infrastructuur en Milieu Peter Heij.  
Meer informatie: