Tweede Kamer maakt zich hard voor bescherming drinkwaterbronnen

De aangenomen moties maken een betere bescherming van drinkwaterbronnen mogelijk. Drinkwater wordt voortaan meegenomen in ruimtelijke plannen voor de ondergrond. Dat is cruciaal, want ook energie (bijvoorbeeld schaliegas) wordt gezien als nationaal belang. Door drinkwater dezelfde status te verlenen, kunnen de belangen beter worden beschermd. Minister Kamp van Economische Zaken beloofde begin juni in een Kamerdebat waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden tot een maximale diepte van 1000 meter vrij te stellen voor schaliegaswinning. Of dat voor de bescherming van drinkwaterbronnen afdoende is, moet nog blijken.
Verdringingsreeks
De vereniging van drinkwaterbedrijven Vewin is blij met de steun vanuit de Tweede Kamer. “We gaan de goede kant op. Minister Schultz heeft altijd gezegd dat zij drinkwater als nationaal belang ziet, maar het was nergens juridisch vastgelegd. Daar komt nu verandering in, maar we zijn er nog niet. Een duurzame drinkwatervoorziening vraagt onder meer ook om een gebruiksladder/verdringingsreeks voor de ondergrond waarin drinkwatervoorziening bovenaan staat”, stelt Arjen Frentz van Vewin.   
Evaluatie drinkwaterwinningen
Uit diverse, recent verschenen rapporten blijkt dat de kwaliteit van drinkwaterbronnen onder druk staat. De vervroegde Beleidsnota Drinkwater die in april dit jaar verscheen, meldt dat snel extra maatregelen nodig zijn om de kwaliteit van drinkwaterbronnen veilig te stellen. Het RIVM heeft dit voorjaar het evaluatierapport gebiedsdossiers drinkwaterwinningen gepubliceerd. In het rapport is de kwaliteit van alle drinkwaterwinningen (236) beoordeeld en in kaart gebracht welke maatregelen nodig zijn om de kwaliteit te behouden of te verbeteren. De resultaten zijn alarmerend. Uit de evaluatie blijkt dat voor 125 van de 215 winningen waarvoor een gebiedsdossier beschikbaar is, maatregelen nodig zijn. Daarvoor zijn ook uitvoeringsprogramma’s opgesteld. 
Wettelijke kaders
Vewin wijst er op dat de gebiedsdossiers geen enkele wettelijke verankering hebben, waardoor deze nu te vrijblijvend zijn. Frentz: “We zouden de gebiedsdossiers wettelijk kunnen verankeren in de Omgevingswet, waardoor bescherming drinkwaterbronnen via deze wet is gegarandeerd. In de Tweede Kamer is aan de Minister gevraagd de doorwerking van de gebiedsdossiers te verankeren en het instrument wettelijk vast te leggen. Ook moet een betere ruimtelijke bescherming van winningen via  bestemmingsplannen van gemeenten geborgd worden.”

Het veilig stellen van drinkwaterbronnen dreigt in Nederland tussen wal en schip te vallen. Doordat Drinkwaterwet en de Wet bodembescherming niet goed op elkaar aansluiten, kan er onduidelijkheid ontstaan over de noodzaak om maatregelen te treffen. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) onderzoekt op dit moment hoe de afstemming tussen de verschillende wetten kan worden verbeterd. Verder is het milieubeschermingsbeleid onvoldoende verankerd in lokaal ruimtelijk beleid. Hierdoor kan er onvoldoende aandacht zijn voor de bescherming van drinkwaterbronnen als nieuwe ruimtelijke activiteiten worden ontwikkeld. Het feit dat water nu de status van nationaal belang heeft gekregen en de juridische verankering daarvan, zal ook hier vruchten afwerpen.

Maatregelen
In de recent verschenen nota’s worden diverse maatregelen genoemd om drinkwaterbronnen te beschermen. Zo is er behoefte aan concrete handvatten over wat er wel en niet is toegestaan binnen grondwaterbeschermingsgebieden. Ook de kwaliteit en afwerking van boringen in het algemeen en ondergrondse energiesystemen in het bijzonder moet worden gereguleerd. Daarnaast kan de inventarisatie en aanpak van illegale bodemenergiesystemen bedreigingen in kaart brengen. Ook microverontreinigingen zoals restanten van geneesmiddelen moeten aangepakt worden. Ten slotte is een algehele reductie van gewasbeschermingsmiddelen en nitraat  essentieel.