Topsector Water aan de slag met cross-sectorale samenwerking

De Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie schreef onlangs in een brief aan de ministers Kamp (Economische Zaken) en Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) dat Nederland weer op de internationale ranglijsten is gestegen. Zo staat Nederland in The Global Competitive Report 2015-2016 op de vijfde plek in een lijst van 140 landen. Vorig jaar stond Nederland nog op de achtste plek. 

Goede weg
Hoewel het nog niet duidelijk is in hoeverre dit op het conto van de topsectorenaanpak is te schrijven, lijken de ministers met deze aanpak volgens de Adviesraad op de goede weg.  Dat neemt niet weg dat de Adviesraad verbeteringen voorstelt. Zo komt de financiering om bedrijven en kennisinstellingen uit verschillende topsectoren met elkaar te laten samenwerken nog niet goed van de grond. 
Daarom stelt de Adviesraad onder meer voor om de financiering van de topsectoren te veranderen. Bijvoorbeeld door een deel van het budget van de topsectoren te reserveren voor het oplossen van maatschappelijke thema’s, net als bij het Europese innovatiebeleid.

Onderzoeksagenda
Huis in ’t Veld wijst erop dat dezelfde Adviesraad vorig jaar november Topsector Water, en dan met name het onderdeel TKI Maritiem, als een van de succesvolste voorbeelden van het nieuwe innovatiebeleid omschreef. Zo slaagde TKI Maritiem erin om een onderzoeksagenda op te stellen waaraan ook het mkb actief deelneemt en voordeel uit haalt. 

Samenwerking
Het nieuwe Kennis- en Innovatiecontract waarin bedrijven, maatschappelijke instellingen, kennispartijen en overheden hun inzet op de belangrijke innovatiethema’s voor de jaren 2016-2019 bekrachtigen, werd begin oktober ondertekend bij de opening van de Deltagoot bij Deltares. 
Het document bevat volgens Huis in ’t Veld aansprekende voorbeelden van cross-sectorale samenwerking waaraan de Adviesraad in de brief aan de ministers refereert. “Een mooi voorbeeld is het programma composieten. Daarin werken Topsectoren Chemie, High Tech Systems en Water, en dan met name Maritiem, samen aan de ontwikkeling van nieuw materialen voor schepen, vliegtuigen, auto’s en sluisdeuren. Ook met Topsector Energie is veel samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van energie uit water, zoals de Blue Energy centrale op de Afsluitdijk. Daarnaast werken de bedrijven in Topsector Water ook veel samen met Topsectoren Agri & Food en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van speciale daken voor kassen.”

Financiering
Het boegbeeld van Topsector Water stelt vast dat NWO en STW minder geld direct aan de topsectoren toewijzen, maar vooral inzetten op de financiering van brede onderzoeksprogramma’s die zich richten op de samenwerking tussen de verschillende topsectoren. “Verder vind ik het opvallend dat de investeringen van het bedrijfsleven voor de eerste keer hoger zijn in vergelijking met de financiering van de overheid. Zo investeren de bedrijven van Topsector Water de komende twee jaar ruim 127 miljoen euro in innovatieve projecten. Daar staat 110 miljoen euro aan publieke middelen tegenover.”

Export
Op de vraag hoe het met de export van de Nederlandse watersector gaat, meldt Huis in ’t Veld dat Topsector Water het bureau Ecorys heeft ingeschakeld om de exacte cijfers in kaart te brengen. “Wij werken vooralsnog met de cijfers van het CBS, de WEX en de maritieme monitor. Het probleem met de cijfers van het CBS is dat grote advies- en ingenieursbureaus, zoals ARCADIS en Royal HaskoningDHV, niet in de statistieken zijn opgenomen. Daardoor ontstaat een vertekend beeld van de export van Topsector Water. De gegevens van Panteai/EIM zijn nog niet bekend.”
De export van de maritieme sector groeide volgens hem tot vorig jaar gestaag, getuige de goed gevulde orderportefeuilles van de bedrijven die hierin actief zijn. “Ook de jachtenbouwers presteren uitstekend. Zo groeide de orderportefeuille van 0,5 miljard euro naar 1,5 miljard euro. De baggeraars realiseren ook prima resultaten, zeker als je bedenkt dat veel internationale markten geen open markten zijn. Verder spelen de vele MKB-bedrijven in de sector watertechnologie wereldwijd een rol in diverse nichemarkten.”