In het project Kribverlaging Waal claimde de opdrachtnemer meerkosten wegens afwijkende bodemkwaliteit. Door deze afwijking kon een deel van de vrijkomende grond niet naar de voorziene bestemmingslocatie omdat de kwaliteit niet meer voldeed. Het is één van de praktijkvoorbeelden van grondgerelateerde risico’s (foto: Rijkswaterstaat, Ruimte voor de Rivier / Ruben Smit).

Naar aanleiding van het programma Ruimte voor de Rivier hebben medewerkers van Rijkswaterstaat en marktpartijen tools ontwikkeld voor het samen beheersen van grondrisico’s in projecten. Ook in de ontwikkeling van natte infrastructuur is het volgens de betrokkenen essentieel om de uitvoeringskennis van marktpartijen tijdig in te schakelen en samen na te denken over goede risico-allocatie en beheersmaatregelen.

De tools zijn verzameld op een speciale website. Daar worden ook de ervaringen gedeeld met een aantal praktijkvoorbeelden van grondgerelateerde risico’s. “Binnen het programma Ruimte voor de Rivier hebben zich risico’s voorgedaan die illustratief zijn voor de uitvoeringspraktijk. Die risico’s hadden we met de kennis die we nu hebben, kunnen vermijden of beperken, of in ieder geval beter beheersen”, staat te lezen op de website mindergrondrisico.nl. Er volgen twaalf praktijkvoorbeelden – van kribverlagingen in de Waal tot het gebruik van alternatieve materialen en de erosiebestendigheid van klei – die allemaal kort worden beschreven. Uit de voorbeelden blijkt dat de praktijk vaak weerbarstiger is dan uit vooronderzoek blijkt of in de planfase wordt verondersteld.

Risicoregister
Om te leren uit de lessen van het verleden en de risico’s in de toekomst te verminderen, zijn onder ‘Gereedschappen’ negen tools op de website geplaatst. De eerste van die tools is het zogeheten ‘risicoregister’. Dat overzicht van grondgerelateerde risico’s dient als gezamenlijk uitgangspunt bij het beheersen van risico’s vanaf de initiatieffase tot en met de beheerfase van projecten. Opdrachtgevers en opdrachtnemers (voor gunning: inschrijvers of gegadigden) kunnen op basis van deze lijst gezamenlijk risico’s beheersen. In het overzicht worden per fase de meest relevante risico’s beschreven. Aan de orde komen: ongewenste gebeurtenissen (het ‘risico’), oorzaken en mogelijke gevolgen en potentiële beheersmaatregelen.

Meer tools
Verder in de gereedschapskist: risicogestuurd bodemonderzoek (specifiek gericht op het voldoende beperken van grondrisico’s; het kan verder gaan dan vanuit wet- en regelgeving verplicht onderzoek), duiding van bodemdata, voorbeelden van ‘robuuste plannen’, contractvormen, risico-allocatie, beste prijs-kwaliteitverhouding, grondstromenvisie en last but not least een document over de ‘concretiseringsfase’. Dat laatste betreft de afstemming tussen opdrachtgever en inschrijvers. Dat is namelijk een effectief middel om vóór de gunningsbeslissing de risico’s, beheersing en verdeling van mogelijke gevolgen te bespreken. Het is een soort concretisering van de aanbieding, waarbij ook grondrisico’s aan de orde komen. Hiermee wordt niet bedoeld de concretiseringsfase in een Best Value Procurement (BVP) aanbestedingsvorm.