Tientallen miljarden nodig voor klimaatadaptatie Nederlandse steden

De schade als gevolg van wateroverlast in woningen, straten en sporen kan per inwoner 65 tot 115 euro per jaar bedragen (foto: Jeroen Bezem).

De totale kosten om Nederlandse steden tot 2050 te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering, bedragen 42 tot 83 miljard euro. Als er geen maatregelen worden genomen, bedraagt de schadeverwachting als gevolg van extreme weersomstandigheden 36 tot 62 miljard euro. Dit blijkt uit onderzoek van ingenieursadviesbureau Sweco. Juist omdat een hoog adaptatieniveau meer kost dan de verwachte schade, is het volgens Sweco erg belangrijk om naar de kosteneffectiviteit van maatregelen te kijken.

Sweco heeft daarom in het rapport ‘Naar een kosteneffectieve aanpak van klimaatadaptatie in Nederland’ inzichtelijk gemaakt wat de totale kosten van maatregelen zijn om Nederlandse steden aan te passen op klimaatverandering, in relatie tot de schadeverwachting. Hierbij is gekeken naar de maatregelen en schademechanismes voor wateroverlast, hitte en droogte. De totale kosten van de maatregelen om schade als gevolg van extreme weersomstandigheden te voorkomen, bedragen volgens de onderzoekers van Sweco 42 tot 83 miljard euro, afhankelijk van het gehanteerde klimaatscenario. Per inwoner gaat het om een bedrag van circa 75 tot 150 euro per jaar. Met deze maatregelen wordt de verwachte schade niet tot nul gereduceerd. Er blijft volgens het adviesbureau een restopgave over voor weerssituaties die extremer zijn dan waarmee nu bij maatregelen rekening is gehouden.

Niets doen betekent schadepost van vele miljarden
Als er geen maatregelen worden getroffen kunnen de Nederlandse steden als gevolg van extreme weersomstandigheden tot 2050 een maximale schade verwachten van 36 tot 62 miljard euro, afhankelijk van het gehanteerde klimaatscenario. Per inwoner gaat het om zo’n 65 tot 115 euro per jaar. Denk daarbij o.a. aan schade als gevolg van wateroverlast in woningen, straten en sporen, de daling van arbeidsproductiviteit en de toename van ziekenhuisopnames en sterfgevallen door hittestress en de schade aan houten paalfunderingen en wegen door droogte.

‘Verstandig om onderzoek te doen naar kosteneffectiviteit maatregelen’
Alex Hekman, business director Water van Sweco: “Uit onze berekeningen blijkt dat de kosten voor maatregelen bij een hoog adaptatieniveau op landelijk niveau vergelijkbaar of hoger uitvallen dan de vermeden schade. Hoe dan ook leiden de enorme bedragen voor maatregelen onvermijdelijk tot lastenverhoging voor burgers en bedrijven. Het is daarom verstandig om bij het opstellen van lokale uitvoeringsprogramma’s onderzoek te doen naar de kosteneffectiviteit van maatregelen. Wanneer structurele maatregelen niet kosteneffectief zijn, kunnen gemeenten overwegen om te kiezen voor een lager adaptatieniveau, waarmee schade van de meest extreme situaties wordt geaccepteerd, of kan de gemeente kiezen voor het toepassen van goedkopere nood- of herstelmaatregelen, of bijvoorbeeld het inrichten van een herstelfonds.”

Oproep voor landelijke ontwerpuitgangspunten
Het ingenieursadviesbureau stelt vast dat klimaatadaptieve nieuwbouw en herstructurering in Nederlandse gemeenten maar moeizaam op gang komt. Een belangrijke oorzaak is volgens Sweco het ontbreken van landelijke ontwerprichtlijnen. Hierdoor ontstaat het risico dat in het aankomende decennia onnodig extra kosten moeten worden gemaakt. Ook ontstaan voor burgers en bedrijven grote verschillen in het adaptatieniveau. Dit noemt Sweco een onwenselijke ontwikkeling en het bureau doet daarom een oproep voor het vaststellen van een landelijk minimaal adaptatieniveau, dat als vertrekpunt geldt voor nieuwbouw en herstructurering.

Nauwelijks doorvertaling naar klimaatadaptief ontwerp
“Ondanks de grote aandacht voor klimaatverandering vindt in een groot deel van de projecten waarbij wij betrokken zijn, nog altijd een weinig concrete doorvertaling plaats naar een klimaatadaptief ontwerp”, stelt Hekman. “Er ontstaat een steeds groter risico dat wijken die vandaag gebouwd worden, in de komende decennia tegen hogere kosten alsnog aangepast moeten worden. Een landelijk minimaal adaptatieniveau voor nieuwbouw en herstructurering, dat ruimte laat voor lokaal maatwerk, kan de aanpak van klimaatadaptatie versnellen.”

Het volledige rapport ‘Naar een Kosteneffectieve aanpak van klimaatadaptatie in Nederland’ (pdf, 765 KB) kunt u downloaden.