mengseltoxiciteit
Toxische druk wordt bepaald door alle chemische stoffen die in het water in interactie met elkaar gaan. (foto: Pixabay).

De chemische waterkwaliteit wordt nu vastgesteld via normen voor afzonderlijke stoffen. Als de concentratie van een stof onder de norm blijft, zou de kans op schadelijke effecten beperkt zijn. Maar er zijn slechts normen voor zo’n 200 stoffen, terwijl er ongeveer 150.000 kunnen voorkomen die in het water een reactie met elkaar aangaan. Dat stelt STOWA in het recent verschenen rapport ‘Toxiciteit in Nederlands oppervlaktewater in de jaren 2013 -2018.’

STOWA heeft voor bijna 8.600 locaties in Nederland van 2013 tot en met 2018 de toxische druk laten bepalen. Dat is het gezamenlijk effect dat álle aangetroffen stoffen in interactie met elkaar hebben op het leven in en rond het water. Met de uitgevoerde analyses kunnen waterbeheerders hun maatregelen beter prioriteren. Waar zijn maatregelen nodig en op welke stofgroepen moeten deze maatregelen zich richten? Ook kunnen ze hiermee het effect van genomen maatregelen veel beter monitoren.

Meetinstrument mengseltoxiciteit

Mengseltoxiciteit wordt zowel nationaal als internationaal in toenemende mate en op meerdere beleidsvelden gebruikt om na te gaan of aanwezige milieuverontreinigende stoffen een belemmering vormen voor het behalen, behouden dan wel herstellen van een goede ecologische toestand. De toxische druk is geanalyseerd voor 8591 locaties in Nederland.  Hiervoor is gebruik gemaakt van het binnen de Kennisimpuls Waterkwaliteit doorontwikkelde instrument ESFTox 2.0.

Aangetroffen stoffen

De resultaten laten zien dat de toxische druk tussen locaties sterk kan verschillen en tevens dat de stoffen die dit effect veroorzaken, ook tussen locaties verschillen. De resultaten laten verder zien dat de aquatische levensgemeenschappen in de helft van alle onderzochte locaties in enigerlei mate worden belemmerd door de (berekende) toxische druk. Voor 12 procent van de locaties zal deze belemmering zich vooral uiten in een vertraagde groei of afgenomen reproductie, terwijl bij de andere 38 procent ook het vóórkomen van soorten en daarmee de diversiteit van de aquatische levensgemeenschap wordt beperkt. De stoffen die dit effect veroorzaken variëren over Nederland, maar zijn meestal een samenspel van ammonium, metalen, PAK’s en vooral gewasbeschermingsmiddelen.

Onderzoek draagt bij aan maatregelen

De resultaten van dit onderzoek bevestigen de resultaten van recent Europees onderzoek, waarbij mengsels van stoffen een duidelijke belemmering bleken te zijn bij het kunnen behouden of herstellen van een goede waterkwaliteit. Volgens de onderzoekers kan een verdere verdieping en regionalisering van deze analyses bijdragen aan het vaststellen van adequate maatregelen.

Lees meer nieuws uit de watersector