Antibioticaresistentietest (foto: Wikimedia Commons).

Foutaansluitingen in gescheiden stelsels en overstortingen vanuit gemengde stelsels leveren een minstens zo belangrijke bijdrage aan de verspreiding van antibioticaresistentie naar oppervlaktewater als het effluent van rwzi’s. Dat is één van de belangrijkste conclusies uit een recent verschenen STOWA/RIONED publicatie.

STOWA en Stichting RIONED hebben onderzoek laten doen naar de belangrijkste routes voor verspreiding van twee soorten resistente bacteriën naar het waterige milieu. Hierbij gaat het om de extended spectrum beta-lactamase producerende Escherichia coli (ESBL-EC) en ampicilinneresistente enterokokken (AmpR-Ent).
De eerste valt in de meest relevante categorie van resistente bacteriën die volgens de World Health Organization (WHO) voor de ontwikkeling van nieuwe antibiotica nodig is en komt voor bij mensen en landbouwhuisdieren, zoals koeien en varkens. De tweede komt met name voor bij ziekenhuispatiënten. In de nieuwe publicatie ‘De rol van afvalwater bij de verspreiding van antibioticaresistentie’ staan de resultaten van dit eerste Nederlandse onderzoek op dit gebied. Deze kennis is van belang voor een gefundeerde keuze over mogelijke maatregelen om de antibioticaresistentie te beperken.

Belangrijkste leerpunt
“Het belangrijkste leerpunt uit het rapport is dat rwzi’s niet de enige knop zijn waar beleidsmakers aan kunnen draaien om de verspreiding van antibioticaresistente bacteriën te voorkomen”, stelt Bert Palsma onderzoekscoördinator waterketen bij STOWA. Hij wijst erop dat de emissies bij foutaansluitingen, overstorten en rwzi’s ongeveer gelijk zijn. “Rwzi’s lozen echter vaker op grote wateren, terwijl overstortingen lozingen vanuit gescheiden stelsels met foutaansluitingen vooral in het stedelijk gebied voorkomen. Hierdoor is de kans op blootstelling aan antibiotica resistente bacteriën en andere ziekteverwekkers voor de burger groter.”

Overstorten niet sluiten
Het sluiten van alle overstorten, waarvoor sommige partijen pleiten, is volgens hem geen reële optie. Bij hevige neerslag zijn overstorten hard nodig om elders wateroverlast en gezondheidsrisico’s door direct contact met afvalwater te voorkomen. “Gemeenten en waterschappen kunnen er echter wel op sturen dat omwonenden op bepaalde locaties of specifieke momenten al dan niet gaan zwemmen om zo de blootstelling aan antibiotica resistente bacteriën en andere ziekteverwekkers te voorkomen”, stelt Palsma.

Foutaansluitingen opsporen
Gemeenten zouden er volgens hem verder goed aan doen om veel meer aandacht te besteden aan het opsporen van foutaansluitingen. “Daar mogen ze veel alerter op zijn. En laten we vooral niet vergeten dat door de foutaansluitingen ook andere virussen en bacteriën in het afvalwater terechtkomen.”
Dat kan tot problemen leiden. De afgelopen jaren zijn meerdere keren problemen met City swims geweest. Deelnemers liepen buikklachten op en sommige evenementen werden zelfs afgeblazen. STOWA en Stichting RIONED werken daarom samen met gemeenten en waterschappen aan een evenementenprotocol om vergelijkbare problemen bij City swims in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen.

Lees hier het rapport