Stichtse Rijnlanden kiest voor Europese aanbesteding nieuwe RWZI Utrecht

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden startte in 2012 met de bouw van de grootste Nereda-proefinstallatie die tot nu toe in Nederland is gebouwd. Het schaalmodel heeft 1/8 van de afmetingen van een Nereda-‘zuiveringsstraat’ op ware grootte. “Bij deze afmetingen blijven de geometrische verhoudingen van de proefinstallatie en daarmee het functioneren hetzelfde als bij een werkelijke zuiveringsinstallatie”, gaf Maarten Boersen, projectleider van het Hoogheemraadschap eerder in WaterForum aan.

Hoogheemraad Els van der Vorm van De Stichtse Rijnlanden benadrukt dat ze in verband met de patenten van Royal HaskoningDHV slechts beperkt informatie kan geven over de resultaten van de proef. “De gedetailleerde resultaten zijn geheim, maar in de openbare stukken op onze site kun je onder meer lezen dat de Nereda-proefinstallatie geschikt is om aan de effluenteisen te voldoen. Deze eisen worden steeds strenger als gevolg van de Kaderrichtlijn Water.”
Robuuste techniek
Uit de openbare stukken, naar aanleiding van de vergadering van het algemeen bestuur op 22 oktober, blijkt onder meer dat tijdens de proef in het effluent stikstof (ammonium en NOx)-waarden kleiner dan 2 mg/l werden gehaald. De fosfaatverwijdering verliep tijdens de eerste fase in het onderzoek probleemloos en ook in de tweede periode zijn waarden van kleiner dan 0,15 mg opgelost fosfaat haalbaar gebleken. 
Het voorkómen van hoge concentraties zwevende stof in het effluent is in de tweede periode eveneens onderdeel van het onderzoek geweest. Uiteindelijk zijn voor zwevende stof effluentconcentraties bereikt die in de buurt komen van die van conventionele zuiveringssystemen. Een laag zwevend stof gehalte is nodig om te kunnen voldoen aan de effluenteisen voor stikstof en fosfaat omdat een substantieel deel daarvan gebonden is aan zwevende stof. 

Second opinion
Uit het onderzoek blijkt verder dat in de tweede periode de korrelvorming zich goed heeft doorgezet. Zo was aan het slibgehalte aangegroeid tot 5,5 g/l met een hoog korrelpercentage van 80 procent. Hierin waren de grootste korrels ruim vertegenwoordigd; 50 procent van de korrels bestond uit korrels groter dan 1 mm.
Adviesbureau Brightwork, een onafhankelijk adviesbureau voor investeringsvraagstukken, heeft bovendien een second opinion uitgevoerd naar aanleiding van de onderzoeksresultaten. Daar had de commissie van het Hoogheemraadschap om gevraagd omdat de leden onder meer wilde weten hoe het met de onafhankelijkheid van de uitkomsten zat aangezien Royal HaskoningDHV deze mede heeft opgesteld. Ook misten de leden de kosten en milieuprestaties in vergelijking met andere technologieën. 
Nieuwe eisen
Het adviesbureau stelt vast dat met de behaalde effluentwaarden het Hoogheemraadschap de nieuwe eisen van de Kaderrichtlijn Water kan halen, mits voldoende aandacht wordt besteed aan het effectief verwijderen van zwevende stof na de biologische zuivering. Daarom adviseert Brigthwork om in de uitgangspunten voor het ontwerp een effluenteis op te nemen van 8 mg/l zwevende stof, om te waarborgen dat de aan stof gebonden stikstof en fosfaat voldoende laag is om de eisen voor stikstof en fosfaat te kunnen halen.
De RWZI Utrecht loost immers op de Vecht en de Vecht loost op het Veluwerandmeer. Het meer heeft veel last van eutrofiëring en daarom moeten lozingen op de Vecht voldoen aan scherpe P/N-normen. Ook zijn bijzondere natuur- en kwaliteitsdoelstellingen vastgesteld voor de Vecht zelf en voor het Oostelijke Vechtplassengebied.
Overvloedige regenval
Brightwork wijst er verder op dat uit het onderzoek niet kan worden herleid wat de invloed is van seizoensvariaties en (kortstondige) variaties in regenwaterafvoer en droogwaterafvoer condities op de dimensionering van de installaties. Nereda is immers een batchproces dat bij droogwaterafvoer prima werkt. Daar kun je de reactoren op dimensioneren. Maar wat doe je bij hevige regenval als er ineens heel veel water wordt aangevoerd? Van der Vorm: “Vooral in de laatste periode van het onderzoek hebben wij overvloedige regenval gesimuleerd door een deel van het influent te verdunnen met effluent. Daaruit bleek dat het systeem op dezelfde manier bleef functioneren.”
Europese aanbesteding
Het algemeen bestuur neemt volgens Van der Vorm eind 2014 een besluit over de weging van de eisen die aan de nieuwe installatie gesteld zullen worden. Naast het zuiveringsresultaat zullen de kosten daarbij een belangrijke rol spelen. ARCADIS heeft in een rapport drie opties op een rij gezet, variërend van een nieuwe Nereda-installatie en een conventionele biologische zuivering tot renovatie van de bestaande installatie. Daaruit blijkt onder meer dat de Nereda-installatie het kostbaarst is met een investering van bijna 90 miljoen euro. Renovatie kost in het gunstigste geval 25 miljoen euro minder. De netto contante waarde over 30 jaar ligt voor de verschillende varianten in dezelfde orde van grootte. 

Buitenlandse technieken

Van der Vorm meldt dat het Hoogheemraadschap voor een Europese functionele aanbesteding kiest. “Een uitvraag op eisen waarbij de markt oplossingen bedenkt en de technologie aandraagt waarmee de effluenteisen kunnen worden gehaald. Het betekent dat er ook buitenlandse technieken aan bod kunnen komen. ARCADIS stelt dat zij vooralsnog niet verwacht dat andere technieken de strenge zuiveringseisen kunnen halen. Daarom gaan wij ervan uit dat de nieuwe zuiveringsinstallatie een conventionele biologische zuivering zal zijn óf een Nereda-installatie. Maar ook een combinatie van beiden behoort tot de mogelijkheden.”