hwbp-programma-projectenkaart
De HWBP-projectenkaart (links) en de PAGW-projectenkaart (rechts).

Door vertraging in de planning van veel dijkversterkingsprojecten komt de stabiliteit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) in het geding, constateren directeuren Eric Wagener en Eric Withaar. Er is teveel uitgesteld. De alliantie van RWS en de waterschappen hebben zichzelf de opdracht gegeven het tij te keren.

In het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) werken de waterschappen en Rijkswaterstaat samen aan de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken. Het programmadoel is om in 2050 zo’n 1.500 kilometer aan primaire keringen en kunstwerken te versterken om zo te voldoen aan de nieuwe veiligheidsnormen. Door vertragingen in de planning komt de stabiliteit van het programma nu in het geding.

Vertragingen

In 2021 had het programma, net als het jaar ervoor, te maken met vertragingen ten opzichte van de planning en de begroting. “In 2021 zijn we als alliantie flink wakker geschud. Door vertraging in de planningen van veel HWBP-projecten komt de stabiliteit van het programma als geheel in het geding. In de financiële programmering zijn alle dijkversterkingsprojecten op elkaar afgestemd. Schuivende project- en subsidiemijlpalen beïnvloeden daardoor ook andere projecten. Opgeteld is er teveel uitgesteld. De alliantie heeft zichzelf de opdracht gegeven het tij te keren. Het wordt hard werken, maar we zien een sterke wil om dit samen voor elkaar te krijgen. Het samen verantwoordelijkheid nemen voor onze collectieve prestaties heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Daar mogen we als alliantie trots op zijn”, stellen directeuren Eric Wagener en Eric Withaar.

Oplossingen

De vertragingen hebben een groot effect op de stabiliteit van het programma. In 2021 was hier ruim aandacht voor binnen de alliantie. Door alliantiepartners zijn bestuurlijke en ambtelijke oplossingen geformuleerd, die vanaf 2022 uitwerking moeten krijgen. De aanbevelingen van de bestuurlijke werkgroep en de ambtelijke adviesraad om de stabiliteit en voorspelbaarheid van het HWBP te verbeteren, omvatten een betere bestuurlijke sturing en verantwoording, meer investeren in de projectaanpak, afzonderlijke en gezamenlijke risico’s dragen en programma-technische oplossingen. Tenslotte is de aanbeveling om een dialoog te voeren over een toekomstbestendige alliantie. Vanaf 2022 zal hiermee worden gewerkt.

Realistisch plannen

“Projecten zijn in deze tijd zo complex – ze vragen steeds meer een gebiedsgerichte procesaanpak – dat de kans op uitloop groter is dan inloop. Daar moeten we rekening mee houden”, zegt Rob Kleijwegt, directeur Hoogwaterbeschermingsprogramma bij Waterschap Rivierenland in het Jaarbericht 2021 van HWBP. En als een project toch afwijkt van de planning? “Dan vinden we dat het risico van een langere voorfinanciering bij ons mag liggen. Als waterschappen staan wij namelijk aan het roer. En bij risico’s die je niet van tevoren kunt inschatten, moet er een terugvaloptie op de gezamenlijke pot zijn”, voegt Bé de Winter, bestuurder bij Wetterskip Fryslân, toe.

Overkoepelende rol programmadirectie

De werkgroepen hebben ook nagedacht over de rol van de programmadirectie van het HWBP. “Met 21 waterschappen die allemaal hun eigen planning en situatie managen, is sturing vanuit het totaalbeeld van belang”, stelt De Winter. “Maar over hoe we dat precies invullen, verschillen de beelden nog wel.” Een van de uitdagingen voor 2022 wordt het vinden van een efficiënte balans tussen de autonomie van de waterschappen en gemeenschappelijke sturing.

Vooruitblik

Om het programmadoel in 2050 te behalen, heeft het HWBP ambities geformuleerd. Deze ambities zijn om vanaf 2021 gemiddeld 50 kilometer dijk per jaar te versterken én om de prijs per kilometer versterkte dijk gemiddeld te laten uitkomen op 7 miljoen euro (prijspeil 2014).
De ambitie om gemiddeld 50 kilometer dijk per jaar te versterken, wordt in 2026 voor het eerst behaald. Daarna zal de opgelopen achterstand worden ingehaald.
Overigens is binnen het HWBP2, de voorganger van het HWBP-programma, nog 53 kilometer in uitvoering. De verwachting is dat het laatste project binnen dit programma eind 2027 zal zijn versterkt.