IMTA terrein Carrick-on-Shannon (Ierland). Op de voorgrond de pond met steiger, op de achtergrond wordt het water gereinigd met kroos The inland IMTA site at Carrick-on-Shannon (Ireland). Foreground, pond with perch, background purification with duckweed. Foto: website Deltares
Aquacultuur is de snelst groeiende voedselproducerende sector. Ze levert nu al 50 procent van de vis die wereldwijd wordt gebruikt om ons te voeden. Door de groei van de wereldbevolking zal het belang van aquacultuur als leverancier van eiwitten nog verder toenemen. Twee belangrijke duurzame ontwikkelingsdoelen: SDG 2 (Zero Hunger) en SDG 14 (Life under water) komen hier met elkaar in conflict.

Om negatieve effecten op het milieu te verminderen maar ook de productie te vergroten kent de sector de Integrated Multi-Trophic Aquaculture (IMTA) methode. ‘IMTA-producenten’ combineren soorten die aanvullend voer nodig hebben, zoals vis, met soorten die de organische en anorganische bijproducten van die vis gebruiken voor hun eigen groei en zo in feite de boel weer opruimen.

Hoe pas je die methode toe in steeds krappere ruimte?
Opruimen van bijproducten is natuurlijk een goed uitgangspunt, maar de ontwikkeling staat nog wel in de kinderschoenen. Het IMTA-concept, in de striktste zin van het woord, integreert verschillende trofische (voedings) niveaus in één kwekerij of bedrijf op dezelfde locatie. Echter, relaties tussen soorten in aquatische ecosystemen, kunnen zich over een grote ruimtelijke schaal uitstrekken.  Omdat aquacultuur een steeds strakkere georganiseerde ruimtelijke planning kent betekent dit dat IMTA ook gerealiseerd kan worden met verschillende individuele boerderijen met één soort en een goed, op het ecosysteem gebaseerd beheer. Deltares ontwikkelt in het EU-project IMPAQT hulpmiddelen om ontwikkeling en implementatie van IMTA op deze locaties makkelijker te maken.

Zes representatieve testlocaties om nieuwe technologie te testen
Om de nieuwe technologie te testen en de milieu- en sociaal-economische waarde van IMTA-aanpak te kunnen beoordelen, zijn er 6 representatieve  testlocaties, variërend van kleine tot grote locaties, van binnenland tot kustgebieden en offshore-maritieme sites.
De volgende locaties worden gebruikt:

Keywater, IerlandDit is een locatie in het binnenland met zoetwater waar Europese baars wordt gecombineerd met gewone kroos en zeelt met verschillende soorten algen.
SAMS UKEen kustlocatie met verschillende zeewieren en schelpdieren.
Marine Institute, IerlandDit is een kustlocatie met zalm en snotolf, kreeft en zeewier.
YSFRI, ChinaDit is een grote locatie die verschillende soorten zeewier en schelpdieren combineert.
NSF, NederlandEen offshore testsite met zeewier en mosselen
ÇAMLI, TurkijeEen grote offshore-site met Europese zeebaars, zwarte mosselen en zeesla (een zeewier)

Model en Methode
Deltares beschikt over een flexible mesh-modelleringstechnologie voor hydro- en nutriëntendynamica (primair en secundair). Hiermee is  een geavanceerd IMTA-model ontwikkelt. De zeewiermodule die binnen IMPAQT is ontwikkelt neemt voedingsstoffen, bijvoorbeeld microalgen, mee. Ook de groei van schelpdieren wordt gemodelleerd met de dynamic energy budget techniek.

De eerste locatie die zo is gemodelleerd was de Nederlandse Noordzeefarm. Uit de validatie bleek dat de modellering goed werkte, met de kanttekening dat het ging om een kleine farm die bovendien offshore ligt en dus veel wateruitwisseling kent. Hier zijn de milieu-effecten en dus de voordelen van IMTA dan ook klein. Het model wordt daarom binnenkort gebruikt voor opschalingsscenario’s voor de NSF offshore locatie en de ÇAMLI-site. We verwachten hier meer en verschillende effecten van IMTA te zien.

Daarnaast heeft Deltares een methodologie ontwikkeld voor het kwantificeren van ecosysteemdiensten van IMTA ontwikkeld . Bovengenoemde modelresultaten kunnen worden gebruikt als input, evenals nog vele andere soorten gegevens.

Oban (Schotland), bezoek aan de experimentele zeewierboerderij.

Managementplatform voor duurzame IMTA-productie
IMPAQT is een project gefinancierd door het European Horizon 2020-programma en richt zich op het bevorderen en ondersteunen van de eco-intensivering van aquacultuurproductiesystemen: op land (inclusief zoet water), in de kustzone en offshore. IMPAQT werkt aan het ontwikkelen en valideren van een multifunctioneel managementplatform voor een duurzame IMT-productie.

Hiertoe zijn twee afzonderlijke beslissingsondersteunende systemen ontwikkelt en getest. Ten eerste, een IMS (integrated management system) dat is ontworpen voor optimaal beheer van aquacultuur boerderijen. [LvD6] Ten tweede, een tweede systeem dat is bedoeld voor de planning en het verlenen van vergunningen. Dit systeem richt zich voornamelijk op de effecten van IMTA op het ecosysteem.

IMPAQT project positief beoordeeld
Onlangs heeft de Europese commissie het IMPAQT project positief beoordeeld. Volgens de commissie is goed ecosysteem beheer de sleutel tot werkende en winstgevende IMTA-kwekerijen. Momenteel is het vaak nog lastig voor IMTA-kwekers om de juiste vergunningen te verkrijgen, omdat het vergunningenstelsel daar niet op aangepast is. Het model, samen met de analyse van ecosysteemdiensten, kunnen belangrijke instrumenten worden om aan te tonen dat deze kweekmethode minder negatieve effecten op de omgeving heeft. Echter, de onderliggende wetenschap en de betrouwbaarheid van de methoden moeten ook duidelijk zijn voor niet-specialisten. Alleen dat zorgt uiteindelijk voor voldoende vertrouwen in het toepassen en beoordelen van IMTA.