Rioleringsbedrijf Aquario, toonbeeld van samenwerking, stopt per 1 januari 2015

Dijkgraaf Paul van Erkelens van Wetterskip Fryslan is vreselijk teleurgesteld. “Aquario heeft voor haar klanten 15 procent aan besparingen in het rioleringsbeheer opgeleverd. Nu de gemeente Súdwest-Fryslân heeft besloten om per 1 januari 2015 zelf het beheer te gaan doen, houden we slechts drie gemeenten, waarvan een groot contract, over. Dat is te weinig om het bedrijf met een eigen kantoorpand en organisatie overeind te houden.” 

Afvalwaterketenbedrijf
Het voortbestaan van Aquario kwam op losse schroeven te staan toen de gemeente Súdwest-Fryslân (circa 83.000 inwoners) eind vorig jaar besloot om de komst van een gezamenlijke proef met een afvalwaterketenbedrijf af te blazen omdat de voordelen van een nieuw bedrijf niet op zouden wegen tegen het behalen van efficiencyvoordelen binnen de eigen organisatie. “Aquario had volledig in deze pilot moeten opgaan, waardoor het bedrijf in een andere vorm had kunnen voortbestaan,” vertelt Erkelens. 
 
Gemeentelijke herindeling
In Friesland vindt op dit moment een gemeentelijke herindeling plaats. Door de schaalvergroting denken gemeenten zelf goedkoper rioleringsbeheer te kunnen uitvoeren. Erkelens: “Binnen de gemeenten is er naar aanleiding van de herindelingen veel onrust ontstaan. Het is een zoektocht om iedereen in de nieuwe organisatie te plaatsen. Op zo’n moment is er weinig animo om ook nog eens taken buiten de deur te zetten. Dat heeft er mede toe geleid dat het samenwerkingsinitiatief op het gebied van afvalwater geen kans krijgt. Het is heel tegendraads. Landelijk werden de pilot voor een gezamenlijk afvalwaterketenbedrijf en Aquario gezien als het toonbeeld van samenwerking.”
Koploper af
Uit Fries Feitenonderzoek van Berenschot en Tauw (2012) bleek dat een gezamenlijk afvalwaterketenbedrijf tot 2020 enkele miljoenen euro’s zou kunnen besparen. Een besparing waarmee Friesland direct zou voldoen aan de afspraken uit het Bestuursakkoord Water. Voorzitter van de visitatiecommissie Karla Peijs benoemde Friesland op basis van deze voornemens onlangs nog tot koploper op het gebied van samenwerking. Erkelens voorziet dat Friesland nu alle zeilen bij moet zetten om aan de afspraken uit het Bestuursakkoord Water  te voldoen. “We zullen er flink de schouders onder moeten zetten.”
Bedrijfsmatige aanpak
Dijkgraaf Erkelens gelooft nog steeds in de efficiëntie van een gezamenlijk afvalwaterketenbedrijf. “Ik denk dat een bedrijfsmatige aanpak bij uitstekt geschikt is voor alle werkzaamheden in de waterketen. Een nieuw nutsbedrijf zou daarvoor het meest geschikt zijn.” In het vorige week verschenen rapport van de OESO wordt ook gewezen op de voordelen van gespecialiseerde bedrijven in de afvalwaterketen. Volgens de OESO zouden de waterschappen zich vooral moeten richten op waterveiligheid en afvalwaterzuivering over moeten laten aan gespecialiseerde bedrijven.