Lekdijk
De Lekdijk vóór de dijkversterking (foto: Rijkswaterstaat).

Problemen met de verzakte huizen langs de Lekdijk waren onvoldoende in beeld bij het bestuur van Waterschap Rivierenland. Dat zeggen Kees Romijn en Annemieke Stallaert, VVD-leden van het Algemeen Bestuur tegen journalistiek onderzoeksplatform Pointer (KRO-NCRV). Van de 400 huizen tussen Kinderdijk en Schoonhovenseveer heeft bijna de helft schade opgelopen de afgelopen jaren bij de versterking van de Lekdijk.

Romijn en Stallaert vinden het ‘zorgwekkend’ dat er vooral gewerkt wordt vanuit een papieren controle en niet vanuit controle in het veld. Daardoor duurde het veel te lang voordat de problemen op het dijkversterkingstraject Kinderdijk-Schoonhovenseveer in beeld kwamen bij het waterschap. Dijkgraaf Co Verdaas zegt nieuwe inzichten te hebben gekregen bij de presentatie van de onderzoeken en de aanbevelingen. “Inzichten die wij ons aan gaan trekken en dat is een eufemisme.”

Schade aan huizen

Een aantal bewoners die flinke schade opgelopen hebben aan hun huizen kwamen aan het woord in de radio-uitzending van Pointer (KRO-NCRV) van 15 mei. De dijk is lekgeprikt door de betonnen constructies die de waterafsluitende laag hebben doorboord. Hierdoor is de wateroverlast ontstaan en is de grond tegen de huizen aan gaan drukken, waardoor de scheuren zijn ontstaan.
Bovendien is de monitoring van de dijkversterking door aannemer Combinatie Dijkverbetering Molenwaard (CDVM) onzorgvuldig geweest, waardoor het moeilijk vast te stellen is door wie de schade nu precies is ontstaan.

Fouten in vergunningaanvraag

Hoogleraar grondmechanica Stefan Baars, die eerder een eigen onderzoeksrapport naar de dijkversterking uitbracht, voegt toe dat de aannemer niet had mogen beginnen aan de werkzaamheden. “Als je kijkt naar de vergunningspapieren en de berekeningen die de aannemer heeft gemaakt, zie je al dat het mis zou gaan. De funderingspalen zouden breken, de huizen zouden tientallen centimeters kunnen zakken en helemaal opzij worden geschoven. Dat was al bekend bij de vergunningaanvraag, die dus ook door de gemeente is goedgekeurd.”

Afwijking van normen

De aannemer kon afwijken van enkele veiligheidsnormen, conform de uitkomsten van een Deltares-onderzoek. Dat bleek uit het in februari gepubliceerde, tweede onderzoeksrapport van Deltares. Tijdens de werkzaamheden zijn de aanvaarde risico’s op schade (‘maximaal toelaatbare vervormingen’) verruimd. Anders was de versterking niet verder gegaan. Deltares schrijft dat deze risico’s te optimistisch zijn ingeschat en dat er daarna onvoldoende is gemonitord. Het kan dus zijn dat vervormingen aan sommige panden niet zijn opgemerkt en dat daardoor geen aanvullende maatregelen zijn getroffen. In Pointer zegt de aannemer daarover: “Het zou kunnen zijn dat bij aanpassing van de marges, het uiteindelijk zo is dat de realisatie van het project onmogelijk is. Als er een alarmwaarde wordt overschreden, moet je er aandacht aan geven en aanvullende risico’s in kaart brengen. Ook moet je bekijken wat je moet doen om alsnog binnen de alarmwaarde te blijven.”

Het waterschap gaf geen reactie op de uitzending van Pointer, maar gaf in februari dit jaar al aan verder onderzoek te starten naar de boorpalenwanden, de gebruikte constructie in de Lekdijk. Daarnaast heeft het Expertise Netwerk Waterveiligheid (ENW) ook aanbevelingen gegeven voor dijkversterkingen in gebieden met slappe lagen en ziet graag dat deze met waar nodig hun medewerking voortvarend worden opgepakt.