Preview Kennis voor Klimaat: Interview Bart van den Hurk: “Future Weather gaat als een lopend vuurtje”

In totaal zijn er tien publicaties over de bevindingen van het programma Kennis voor Klimaat verschenen, dat eind 2014 eindigt. Tijdens het congres Deltas in Times of Climate Change II, van 24 tot 26 september in Rotterdam, worden de publicaties verspreid.
Caravans die door de lucht vliegen door een heftige rukwind in Vethuizen. Boeren die hun vee moeten evacueren tijdens een overstroming in het Groningse Noorderzijlvest. Een superregenbui bij het plaatsje Hupsel, aangevoerd door tropische luchtstromingen. Dit soort extreme incidenten leidt onvermijdelijk tot onrust in de maatschappij en dus tot vragen vanuit de pers: Is dit een teken van klimaatverandering? Gaat dit in de toekomst vaker gebeuren?
Aanvulling
De invloed van klimaatverandering uit zich in het toekomstige weer. Het project Future Weather verkleint de onzekerheden over ons toekomstige weer, met name als het gaat over neerslag. Onderzoekers bekeken weerssituaties die grote maatschappelijke impact hebben, zoals de extreme bui in Hupsel in 2010. Deze extremen visualiseert Future Weather met weerkaarten, die naast de weerkaarten van nu gelegd kunnen worden. Dit maakt in een oogopslag duidelijk hoe hevig een extreme bui in de toekomst kan zijn. De visualisaties van Future Weather zijn een aanvulling op de KNMI’14 scenario’s. “We merken klimaatverandering vooral als het weer extreem is”, zegt onderzoeker Bart van den Hurk van het KNMI. “Een dergelijke extreme situatie zetten we in de context van het toekomstige klimaat. Dit levert een concreet weerbeeld op dat gebruikers, meer dan statistieken dat kunnen, inzicht geeft over extremen.” 
Ontwrichtend weer 
Extreme weersomstandigheden zijn er in vele vormen en kunnen de maatschappij stevig ontwrichten. Van den Hurk: “Denk aan wind die zeewater opstuwt tot het over de dijken komt, zoals in het Groningse Noorderzijlvest in 2012, sneeuwbuien die weg- en treinverkeer lam leggen, stormen die slachtoffers maken door afbrekende takken, droogtes die zorgen voor houtrot aan funderingspalen in oude binnensteden. Met Future Weather visualiseren we weerssituaties die mogelijk grote maatschappelijke gevolgen zullen hebben. De gedachte is dat dit helpt bij hoe we ons kunnen voorbereiden op de toekomst.” Om de kennis inzichtelijk te maken voor de gebruikers, is uitgegaan van voorbeelden die breed uitgemeten zijn in de media zoals het extreme weer in Vethuizen en Noorderzijlvest. Ook is gekeken naar voorbeelden die in de belangstelling staan van het Deltaprogramma zoals de samenloop van een storm op zee bij Hoek van Holland en een hoge waterstand op de Rijn. Keuzes over het al of niet sluiten van de Maeslantkering en gevolgen voor de waterveiligheid hangen hier direct mee samen. Ook waterschappen hebben behoefte aan informatie over toekomstige extremen, zodat zij vast kunnen stellen hoeveel waterberging er nodig is en of de dijken sterk genoeg zijn.
Waterstand van de Rijn
Door de onzekerheid over de hoeveelheden neerslag te verkleinen, helpt Future Weather ook bij afwegingen over het versterken of verhogen van rivierdijken. De waterstand van de Rijn is bijvoorbeeld voor een belangrijk deel afhankelijk van de buien in het stroomgebied van de rivier. Een opeenvolging van meerdere dagen met hevige neerslag kan door klimaatverandering vaker voorkomen. Future Weather toonde aan hoeveel neerslag er valt met de ‘gewone’ klimaatvariaties en met de door mensen veroorzaakte klimaatverandering. De combinatie van beide levert fors hogere waterstanden van de Rijn op. Deze
kennis is relevant voor de Deltabeslissingen, die gaan over de waterveiligheid van Nederland nu en op de lange termijn. Van den Hurk: “Door te kijken naar combinaties van extremen,
kunnen we ons voorbereiden op situaties die we nog nooit hebben meegemaakt. Onze techniek om weersituaties in de toekomst te plaatsen geeft een beter beeld van wat klimaatverandering in de praktijk betekent. Zo’n weersituatie kunnen mensen vergelijken met iets wat ze gewend zijn, zoals het weer zich ook in het huidige klimaat aan ons opdringt. We zijn een stap verder op weg naar het aanbieden van klimaatinformatie voor maatschappelijke
gebruikers. Dat merken we bijvoorbeeld bij de case van Noorderzijlvest. Deze leidde niet alleen tot lokale discussies over normstelsels. Ook andere waterschappen komen nu met verzoeken over Future Weather. Het is een lopend vuurtje geworden.”
Dit artikel komt uit het boek ‘Klimaat en overstromingen’, een publicatie van Kennis voor Klimaat. De publicaties zijn te downloaden op www.kennisvoorklimaat.nl