PREMIUM: Klimaatrisico’s stapelen zich, minder tijd voor adaptatie

Nederland, Noord-Holland, Gemeente Schoorl, 05-08-2014; Camperduin, Hondsbossche en Pettemer Zeewering. De zeewering is een van de Zwakke Schakels in de kust. Om de dijk te beschermen wordt er door middel van zandsuppletie een strand aangebracht voor de dijk. Camperduin, Hondsbossch and Petten dam. The seawall is one of the weak links in the coast. To protect the dike, sand nourishment is used to create a protecting beach. luchtfoto (toeslag op standard tarieven); aerial photo (additional fee required); copyright foto/photo Siebe Swart

De wetenschappers van Werkgroep 2 van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) hebben een akkoord bereikt over de eindversie van het rapport Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Het rapport geeft de laatste wetenschappelijke inzichten over de effecten van het snel veranderende klimaat. Door opwarming stapelen zich meerdere risico’s op en er is steeds minder tijd voor effectieve adaptatiemaatregelen, zoals kustbescherming en droogtebestrijding.

U gaat nu een PREMIUM artikel op WaterForum lezen. Benieuwd wat dat verder inhoudt? U vindt hier onze uitleg: Uitleg WaterForum online PREMIUM artikelen.

Op dit moment beïnvloedt de opwarming van de aarde het leven al van miljarden mensen. Vooral de combinatie met verstedelijking, zeespiegelstijging en verlies aan biodiversiteit, maakt dat de risico’s van klimaatverandering complexer worden. Dat is een van de hoofdconclusies uit het meest recente IPCC-rapport waar 270 wetenschappers aan mee hebben gewerkt. Ze hebben daarvoor 34.000 publicaties geraadpleegd. Het rapport waarschuwt dat er steeds tijd rest voor effectieve adaptatiemaatregelen. “De acties van vandaag zullen bepalen hoe mensen zich aanpassen en hoe de natuur reageert”, zo liet IPCC-voorzitter Hoesung Lee weten bij de presentatie van het rapport.

Kustzones

In het eerder IPCC-rapport dat vorig jaar augustus is verschenen, maakte het klimaatpanel van de Verenigde Naties al bekend dat, op basis van de huidige inzichten, de 1,5 graden opwarming al over 20 jaar zal worden bereikt. Een eventuele doorschieter naar 3 graden zal forse gevolgen hebben voor onder meer de zeespiegelstijging. Het nieuw verschenen rapport gaat gedetailleerder in op die gevolgen. Aan de hand van conclusies van veel wetenschappelijk studies, wordt een beeld gegeven van al die effecten bij 1,1 (de huidige opwarming), bij 1,5 en bij 3 graden opwarming.
Een van de studies die wordt aangehaald betreft de kwetsbaarheid van kustgebieden. Als de opwarming zich stabiliseert op 2 – 2,5 graden zullen kusten nog millennia lang blijven veranderen en tenminste 25 megasteden zullen te maken krijgen met toenemende overstromingen. De studie geeft aan dat er kustzones onder gaan water lopen, waar in 2010 zo’n 0,6 tot 1,3 miljard mensen woonden.

Stapeling van effecten

Senior researcher Marjolein Haasnoot, een van de drie Nederlandse medeauteurs van het IPCC-rapport. (foto: Deltares)

Veel wetenschappelijke studies die in het rapport worden aangehaald zijn al eerder gepubliceerd en de conclusies zijn dus al bekend. Het bijzondere aan dit nieuwe IPCC-rapport is dat al die wetenschappelijk kennis over de effecten van de opwarming bij elkaar is gebracht en in zijn onderlinge samenhang is bestudeerd. Drie Nederlandse wetenschappers hebben aan het rapport meegeschreven. Een daarvan is Marjolein Haasnoot van Deltares. Zij leverde een bijdrage aan het hoofdstuk over de effecten van de opwarming in Europa. Het hoofdstuk maakt melding van een groeiende bewustzijn en de toegenomen kennis over de klimaatveranderingen als positieve ontwikkeling. Daar tegenover staat dat Europa meer zal opwarmen dan de rest van de wereld en vooral Zuid-Europa zal meer te maken gaan krijgen met droogte. “Hier zie je heel duidelijk de stapeling van effecten”, zo licht Hassnoot haar hoofdstuk toe en noemt de hittegolven, overstromingen en bosbranden. “Droogte leidt tot aanleg van meer irrigatiesystemen, maar die trekken weer nieuwe landbouw aan. Daardoor neemt de watervraag verder toe, terwijl er door de klimaatverandering steeds minder water beschikbaar is. Dan is irrigatie geen goede investering.”

Verkeerde klimaatadaptatie

Het rapport waarschuwt dan ook voor verkeerde adaptatiemaatregelen. “De geldt ook voor waterkeringen tegen overstromingen”, vervolgt Hassnoot. “Harde keringen zijn als maatregel niet fout maar Je kunt er niet eeuwig in blijven investeren. Daarom is een langetermijnplanning belangrijk. Je moet je blijven afvragen of je een duurzame stap maakt”.
Deze nieuwe IPCC-studie leert dat menselijk handelen de natuur steeds meer onder druk zet en dat de klimaatverandering die druk nog verder vergroot. “Er is niet één oplossing”, zo constateert Haasnoot. ”Het gaat om een mix die niet overal in de wereld hetzelfde is. En naarmate de wereld meer opwarmt, zullen meer maatregelen nodig zijn.”

Een samenvatting en het rapport Sixth Assessment Report, Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability (3675 bladzijden!) zijn te downloaden van de IPCC-website.

Op 9 maart organiseert Deltares het webinar De nieuwe klimaatwerkelijkheid waar het IPCC-rapport wordt besproken door de drie Nederlandse mede-auteurs: Maarten van Aalst (Universiteit Twente) over wereldwijde risico’s nu en in de toekomst, Marjolijn Haasnoot (Deltares) over adaptatie in kustgebieden. Europa: droogte, overstromingen, en Robbert Biesbroek ((WUR) over Europa: hitte, gezondheid en adaptatie en klimaatrobuuste ontwikkelingen.