Precario op waterleiding opnieuw op politieke agenda

Uit een inventarisatie van Vewin, Vitens en het Financieele Dagblad onder gemeenten blijkt dat op dit moment veel gemeenten overwegen precario op waterleidingen in te voeren om de bezuinigingen te compenseren. Van de 183 gemeenten in het voorzieningsgebied van Vitens, het grootste waterbedrijf van Nederland, hebben er 56 al aangegeven precario te willen heffen. In het Dunea-gebied gaan alle gemeenten over tot precarioheffingen. Bij drinkwaterbedrijf Oasen stijgt het aantal van 13 in 2015 naar 21 in 2016. Noord-Holland, Zeeland en het Vitens-gebied dreigen te volgen. Alleen gemeenten in Brabant, Drenthe en Limburg zijn terughoudend met precariobelasting. Er ontstaat daardoor een willekeur aan belastingen in heel Nederland. Er zijn gemeenten die geen, een lage of een hoge belasting heffen.
 

Politiek

Invoering van precario betekent niet alleen een forse verhoging van de factuur water, maar ook voor gas en elektra. Daarom trekken drinkwaterbedrijven in hun strijd tegen precario samen op met energieleveranciers. Voor mensen die als gevolg van de verzwaarde lasten hun drinkwaterrekening niet kunnen betalen, dreigt afsluiting. De huidige situatie is ontstaan door politieke laksheid. Drinkwaterbedrijven waren voor 1958 eigendom van de gemeenten en na de verzelfstandiging is afgesproken dat zij geen precario hoefden te betalen voor de waterleidingen die door gemeentegrond lopen. Een arrest van de Hoge Raad uit 2011 maakte een einde aan dit voorrecht.

Vrijstelling

Aan de hand van dit arrest zeggen gemeenten de oude overeenkomsten op en gaan zij belasting heffen. De landelijke politiek steggelt al meer dan tien jaar over de vrijstelling van precario op netwerken van nutsbedrijven. In 2010 beloofde de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken Piet Hein Donner toe met een wet te komen die de heffing aan publieke netbeheerders verbiedt. Vijf jaar verder laat het wetsvoorstel nog altijd op zich wachten. Vandaar dat drinkwaterbedrijven nu een beroep doen op de Tweede Kamer om politieke druk uit te oefenen.

Overleg gemeenten

Het onderwerp kwam gisteren tijdens de behandeling van de begroting Binnenlandse Zaken/Gemeentefonds al aan bod. Kamerleden Hayke Veldman en Norbert Klein gaven aan dat de precariobelasting al jaren een doorn in het oog is van de Tweede Kamer en zij vroegen de minister Plasterk om een wetswijziging. De vrijstelling is overigens al meermalen besproken in de Tweede Kamer. Steeds kwam eruit dat precariobelasting op nutsnetwerken ongewenst is. Het kabinet zou al geruime tijd in overleg zijn met de Vereniging Nederlandse Gemeenten over de vrijstelling van precariobelasting op nutsnetwerken, maar door de grote belangen is een oplossing lastig. Vanmiddag reageert minister Plasterk op de kwestie.

Verschillen

Vitens schat in dat de drinkwaterkosten in hun verzorgingsgebied stijgen met 90 miljoen euro. Maar aangezien gemeenten zelf mogen bepalen of ze precario heffen en ze de hoogte van de precarioheffing kunnen bepalen, kan dat bedrag verder oplopen. De tarieven kunnen onderling enorm variëren, van € 5,50 in Zoetermeer tot bijna € 50 in Noordwijkerhout per huishouden per jaar.

Proefproces
Onlangs verloor Vitens een rechtszaak tegen de gemeente Voorst die zijn duurovereenkomst in 2014 met Vitens eenzijdig had opgezegd. Vitens heeft beroep aangetekend. Veel gemeenten zien dit als een proefproces.