Plasticvangsysteem Nieuwe Maas
Foto: Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat en Allseas hebben met een innovatief opvangsysteem voor macroplastics en grote microplastics, in 11 maanden 462 kg afval uit de Nieuwe Maas gehaald. Behalve schoner water heeft dit systeem, ‘Catchy’, vooral veel informatie en inzicht opgeleverd: om wat voor afval gaat het, wat is de invloed van de wind en wat zijn de verwerkingsmogelijkheden? Het Catchy-project ontving financiering van het LIFE-programma van de Europese Unie en van het Deltafonds.

Tussen augustus 2020 en juli 2021 heeft Catchy in de Vijfsluizerhaven in Schiedam zwerfafval opgevangen. Het ging om plastic zwerfafval aan de oppervlakte en 1 m onder water: macroplastics (meer dan 5 mm groot) en grote microplastics (meer dan 3 mm groot). Rijkswaterstaat kijkt met tevredenheid terug op de pilot, al is er heel wat meer dan alleen plastic opgevangen.

De helft was biomassa bij Plasticvangsysteem Nieuwe Maas

Elke maand werd het systeem geleegd. Gemiddeld is per keer 42 kg afval (droog gewicht) verzameld en geanalyseerd. Ongeveer de helft van het gewicht (45 procent) was biomassa, zoals taken, bladeren, riet, etc. De andere helft was niet-biologisch materiaal, zoals bewerkt hout (planken en pallets), glas, metaal en plastic. Het deel plastic van het niet-biologische afval dat Catchy opving, was 27 procent. Het deel bewerkt hout 44 procent en ander afval, zoals glas en metaal, vormde 29 procent van het niet-biologische afval.

Invloed van windrichting

In de pilot is ook gekeken naar de invloed van de windrichting. Tijdens de monitoring zijn hiervoor in de Nieuwe Maas tracers aangebracht: gekleurde, drijvende voorwerpen waarmee Rijkswaterstaat en Allseas konden volgen hoe en in welke richting het drijvende afval zich door het water bewoog. Bij wind uit het zuidwesten ving Catchy meer dan 60 procent van de tracers op door de zuidwesterwind. Bij wind uit het noordoosten dreven de tracers niet de Vijfsluizerhaven en het systeem in.

Kosteneffectief recyclen is nog lastig

Een groot deel van het plastic zwerfafval uit de Catchy-pilot kan in theorie gerecycled worden, stelt Rijkswaterstaat. Bijna 70 procent van de opgevangen plastic items zijn groter dan 25 mm en gemaakt van hard materiaal, zoals polypropeen (PP) en polyetheen (PE). Het is mogelijk om deze materialen via bestaande technieken te hergebruiken. De kleinere afvaldelen, die lastiger uit biosmassa-afval te scheiden zijn, maken het echter lastig om plastic afval uit rivieren kosteneffectief te recyclen. Allseas doet hier de komende maanden meer onderzoek naar.

Catchy blijft nog even liggen

De pilotfase voor Catchy is nu afgerond, maar Rijkswaterstaat en Allseas hebben afgesproken dat Allseas doorgaat met dit project. Catchy blijft dus in de Vijfsluizerhaven liggen om zwerfafval uit de Nieuwe Maas op te vangen, zodat het niet naar het achterliggende natuurgebied en de Noordzee kan stromen. Wijnand Kooring, projectleider Catchy Rijkswaterstaat, zegt positief terug te kijken op deze pilot: “We hebben samen meer geleerd over de mogelijkheden en onmogelijkheden van het afvangen van zwerfafval in water.”