PBL: geef regio keuzeruimte in aanpak waterkwaliteit

Het PBL geeft zijn visie op de plannen voor de Delta-aanpak nu is gebleken dat een goede chemische en ecologische kwaliteit voor alle wateren buiten bereik lijkt.  Volgens de KRW moeten voor alle Europese wateren in 2027 de doelen voor de chemische toestand (schoon) en voor de ecologische toestand (gezond) worden gehaald.

Regio aan zet
Waterschappen, gemeenten en provincies moeten gaan samenwerken met boeren, drinkwaterbedrijven, burgers en andere partijen om de waterkwaliteit te verbeteren en landelijke doelstellingen te halen, benadrukt het PBL. Dat vereist ook keuzeruimte, betogen de onderzoekers. 'Uit onderzoek van ORG-ID, VU en PBL en van Alterra blijkt dat een integrale benadering belangrijk is om tot succesvolle regionale afspraken te komen op het gebied van waterkwaliteit. In een integrale aanpak krijgen verschillende thema’s, zoals waterkwaliteit, waterkwantiteit, bodemvruchtbaarheid, natuur en landbouwstructuur, een plek. Door baten uit het ene thema te verbinden aan kosten van het andere thema, kan bijvoorbeeld draagvlak onder boeren worden gecreëerd om maatregelen ten behoeve van waterkwaliteit te nemen. Hiervoor is wel keuzeruimte nodig: ruimte bieden voor initiatief betekent dat de KRW-doelen in verschillende gebieden via verschillende routes kunnen worden bereikt.'
De Rijksoverheid dient daarbij volgens het PBL zoveel mogelijk aan te sluiten bij initiatieven in de samenleving en dient te toetsen of daarmee de doelstellingen ook worden gehaald.

Rolverdeling
Het Rijk blijft primair verantwoordelijk voor het behalen van de KRW-doelen en wil het effect van het beleid vergroten door de samenwerking met gebiedspartijen via de Delta-aanpak te versterken, stelt het PBL.  “Het Rijk zal daartoe richting moeten geven, prestaties bewaken (monitoren) en participatie binnen de regio bevorderen. Dit vraagt om een heldere rolverdeling tussen Rijksoverheid en de regio. Het is aan de rijksoverheid om het participatieproces te stimuleren en te waarborgen. Dit kan door heldere doelen en een aansprekende ambitie te stellen.”

Samenwerking landbouw
Het waterkwaliteitsbeleid is tot nu toe onvoldoende afgestemd met het landbouwbeleid, constateert het PBL. Een belangrijke oorzaak van de achterblijvende waterkwaliteit ligt bij een te hoge concentratie van stikstof en fosfaat, onder andere door toediening van mest op landbouwgronden. “Door de landbouw en ook andere belanghebbenden te betrekken in een gelijkwaardige dialoog komt er ruimte om doelstellingen te bereiken. Het succes hangt af van de kwaliteit van dit participatieproces en de wijze waarop alle belanghebbenden worden betrokken.”

Gezamenlijk leren
Het PBL benadrukt dat moet worden voorkomen dat iedere regio zelf het wiel gaat uitvinden. ” Aandacht voor gezamenlijk leren en verantwoorden is belangrijk. Het Rijk kan daarbij een heldere rol kiezen door te faciliteren hoe de verschillende regio’s en bestuurslagen van elkaar kunnen leren en hoe best practices van elkaar kunnen worden overgenomen.”