Onderzoekers VU Amsterdam pleiten voor Europese aanpak overstromingsrisico’s

De schade door overstromingen in Europa zal in 2050 opgelopen zijn tot zo’n 23,5 miljard euro per jaar, becijferden de wetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam en collega’s uit Oostenrijk en Italië in het artikel in Nature Climate Change. In de periode 2000-2012 bedroeg de schade zo’n 4,9 miljard euro per jaar. De schade loopt op omdat overstromingen vaker optreden en verwoestender zijn, maar ook omdat de financiële schade in getroffen gebieden toeneemt door economische groei.
Landsgrenzen
Overstromingen treffen vaak grote gebieden en meerdere landen tegelijk omdat ze worden veroorzaakt door grootschalige weersystemen die niet gebonden zijn aan landsgrenzen. In juni 2013 werden door een overstroming bijvoorbeeld negen landen in Centraal en Oost-Europa getroffen, met een totale schade van 12 miljard euro. Ook de schade van de recente overstromingen in het Zuid-Engeland loopt flink in de papieren. De wetenschappers pleiten voor beleid op Europees niveau om de schade door overstromingen zoveel mogelijk te beperken.
Maatregelen 
Daarbij denken ze onder meer aan de volgende combinatie van maatregelen: ervoor zorgen dat meer huishoudens zich verzekeren tegen overstromingen, een verhoging van het budget van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (EU), en het verbeteren van fysieke bescherming zoals dijken en stormvloedkeringen. 
Dijken blijven overigens de belangrijkste manier om de totale schade te beperken. Uit de studie blijkt dat de constructiekosten van zulke maatregelen aanzienlijk zijn, maar dat die in de meeste gevallen een stuk lager zijn dan de schade die ermee voorkomen kan worden. Verzekeringen en het Solidariteitsfonds van de EU moeten worden aangewend om het overgebleven risico op te vangen. 
Verzekeringen 
Als het aantal verzekerde huishoudens stijgt van 30% naar 50%, zoals het geval is in risicogebieden in de Verenigde Staten, zal de onverzekerde schade in 2050 zijn gedaald met 10 miljard euro. De vraag is echter of  huishoudens bereid zijn en genoeg geld hebben om de verzekeringspremies, die kunnen stijgen als het risico toeneemt door klimaatverandering, te betalen. In Nederland lijkt sinds vorig jaar na een uitspraak van de Autoriteit Consument en Markt (ACM, voorheen NMa) een verplichte overstromingsverzekering van de baan.  
Europees solidariteitsfonds
Een andere mogelijkheid is verhoging van het budget van het EU Solidariteitsfonds, waardoor een groter gedeelte van de kosten kan worden gedragen op Europees niveau. Dit verlicht volgens de wetenschappers de financiële druk op individuele landen, maar er zitten haken en ogen aan. In de eerste plaats kan het EU Solidariteitsfonds leiden tot een distributie van geld van laag risico-landen naar hoog-risico landen, met als gevolg ongelijkheid tussen EU-landen. In de tweede plaats bestaat de kans dat landen zich minder geroepen voelen hun eigen risico’s zo veel mogelijk te beperken als de EU toch betaalt bij een overstroming.
Europese studie
De Europese Commissie publiceerde onlangs een studie  waaruit blijkt dat de totale kosten van schade door overstromingen in de EU in de periode 2002-2013 naar schatting minstens 150 miljard euro bedroegen. Daarom pleit EU-commissaris voor Milieu, Janez Potocnik, ervoor om te investeren in maatregelen om de gevolgen van overstromingen te beperken. Het kost volgens hem gemiddeld ongeveer zes à acht keer minder dan de schade die overstromingen veroorzaken. Verder is hij een groot voorstander om te investeren in het herstel van natuurlijke landschapselementen die ingestroomd water kunnen opslaan en beheren. Het leidt niet alleen tot voordelen voor de biodiversiteit, maar kan tevens de bouwkosten verminderen. “Investeren in de bescherming tegen overstromingen kan algehele voordelen voor de economie opleveren, met name in natuurlijke oplossingen. Die zijn namelijk zeer kosteneffectief”, aldus de EU-commissaris.