Oasen brengt lekkages sneller in kaart met slimme watermeters

Oasen is sinds vorig jaar bezig met de plaatsing van slimme watermeters in haar leidingnet in afgebakende gebieden, de zogeheten District Metered Areas (DMA’s). Deze registreren nauwkeurig hoeveel drinkwater er door de leiding stroomt, waardoor Oasen sneller lekkages kan opsporen. Het bedrijf loopt hiermee volgens de leverancier van de meters, het beursgenoteerde bedrijf Itron, voorop in Nederland.
“Het afgelopen jaar hebben wij door middel van deze methode al verschillende aansprekende successen geboekt”, vertelt Bas Bouwman. Zo bleek in juni vorig jaar dat er plotseling 20 kubieke meter water per uur méér het pompstation uitging in Hazerswoude. Oasen wist toen nog niet of het water werd afgenomen door een grote klant, bijvoorbeeld een bedrijf dat drinkwater in het productieproces gebruikt, of dat het om een lekkage ging. 
Afsluiters dichtdraaien
Het inrichten van een DMA in Leimuiden (gelegen in het voorzieningsgebied van pompstation Hazerswoude) en de analyse van de gegevens die hieruit voortkwamen, maakte alles anders. Uit de gegevens bleek duidelijk dat ergens in Leimuiden een leiding lekte. Medewerkers van de afdelingen bedrijfsvoering en assetmanagement van Oasen werkten vervolgens nauw samen om de exacte plek van de lekkage op te sporen. Dat gebeurde door systematisch afsluiters dicht te draaien, zodat het water steeds via een andere weg naar het lek stroomde. Zo konden de medewerkers het lek steeds verder ‘insluiten’ en kwamen ze er half januari van dit jaar achter dat het om een oude gietijzeren leiding uit de jaren ’50 ging. De leiding is gerepareerd, maar Oasen maakt momenteel plannen om de leiding te vervangen.
Het waterbedrijf ontdekte en lokaliseerde op deze manier eveneens een lekkage in een waterleiding in het plassengebied Reeuwijk die in oktober vorig jaar is ontstaan. Ook hier werd dezelfde methode gehanteerd als in Leimuiden. De waterleiding is inmiddels opgegraven en het lek gerepareerd. 
Buitenland
De toepassing van slimme watermeters in DMA’s is niet nieuw. In het Verenigd Koninkrijk maken waterbedrijven er al sinds het begin van de jaren ’90 gebruik van. “De lekverliezen waren daar een stuk hoger door de staat van het leidingnet”, weet Bouwman. “En door de privatisering zijn steeds meer waterbedrijven van deze methode gebruik gaan maken om lekverliezen te voorkomen en de conditie van het net te bepalen.”
Het grote verschil met het verleden is dat Oasen lekkages nu sneller ziet aankomen. “Een hele grote lekkage konden wij natuurlijk wel zien, maar in de meeste gevallen waren wij toch afhankelijk van klanten die bijvoorbeeld de hond uitlieten en plassen water op straat zagen staan en vervolgens ons belden dat er een lekkage was.”
Besparing
Oasen heeft volgens Bouwman alleen al in Reeuwijk en Leimuiden het afgelopen jaar ruim 200.000 kubieke meter water weten te besparen door de plaatsing van twee slimme watermeters in de afgebakende gebieden. “Daar kun je jaarlijks 1500 gezinnen van water mee voorzien. De investering van 7000 euro per meter hebben wij ruimschoots terugverdiend.” Daarom wil het waterbedrijf de komende jaren het aantal DMA’s gestaag uitbreiden. Daarbij gaat het in totaal om circa 250 extra meters in het leidingnet, waarvan er Oasen er dit jaar tien wil plaatsen. 
Deze nieuwe manier van werken zorgt er niet alleen voor dat Oasen op korte termijn lekverliezen sneller in kaart kan brengen, maar ook voor de langere termijn de conditie van het leidingennet kan bepalen. “Vervolgens stemmen wij daar ons investeringsprogramma op af, zodat wij een zo vlak mogelijk tarief voor onze klanten kunnen aanhouden”, stelt Bouwman.
De teamleider wijst er verder op dat Oasen is gestart met een programma om verouderde waterleidingen te vervangen. “In totaal hebben wij 4000 kilometer leidingen, waarvan 1000 kilometer niet aan onze eisen voldoet. De komende tien jaar vervangen wij 400 kilometer leidingen die er het slechtst aan toe zijn. Daarbij gaat het met name om gietijzeren leidingen die voor 1950 zijn aangelegd, maar ook om PVC en AC leidingen. Inmiddels hebben wij 200 kilometer gerenoveerd.”
Technieken
Daarbij maakt Oasen gebruik van verschillende technieken die mede afhankelijk zijn van de ligging en de bereikbaarheid van de leidingen. “Soms is het immers te kostbaar om leidingen volledig uit te graven en kun je beter voor relining kiezen. Mits de transportcapaciteit van de nieuwe, maar kleinere leiding voldoende is”, stelt Bouwman. De innovatieve kousmethode van DSM om het waterleidingnet van binnenuit te saneren, is volgens hem zeker een interessante optie. “Ik heb hier onlangs nog met de collega’s van WML gesproken om te kijken of wij deze techniek ook kunnen toepassen. Wellicht gaan we dit jaar nog een proef uitvoeren.”
Bouwman ziet in eigen huis, maar ook daarbuiten steeds meer aandacht voor asset management. Zo heeft Oasen in 2012 een aparte afdeling opgericht omdat het bedrijf zich meer richt op het vervangen in plaats van het aanleggen van nieuwe leidingen. Vervanging is gecompliceerder dan nieuwe aanleg en vereist dat Oasen zorgvuldige afwegingen neemt. Op de afdeling zijn inmiddels vijf ingenieurs aan de slag. 
“Deze hbo’ers en wo’ers met vaak een werktuigbouwkundige achtergrond zijn gespecialiseerd in het uitvoeren van berekeningen en analyses op basis van gegevens uit het leidingnet. De hoeveelheid data neemt alleen maar toe. Vorig jaar zijn wij begonnen met de registratie van de diepte waarop de leidingen liggen. Wij zitten immers in een gebied met veel  veengrond. Daardoor vindt er veel zetting plaats. Oasen wil uiteraard niet dat de leidingen door de beweeglijke ondergrond onder spanning komen te staan en vervolgens in stukken breken.”
Modellen verbeteren
De toename van de hoeveelheid data brengt voor Oasen verschillende voordelen met zich mee. Vorig jaar is het waterbedrijf gestart met het computerprogramma Spatial Workshop.  “Hierdoor kunnen wij, in combinatie met de data uit het net, steeds beter voorspellen welke leidingen Oasen in de toekomst moet vervangen. Door de flow en drukgegevens met andere data te combineren, kunnen wij bovendien onze theoretische modellen, zoals van ons leidingnetberekeneningsprogramma InfoWorks steeds verder verbeteren. Daar hebben niet alleen wij, maar ook onze klanten alleen maar voordeel van.”

 Wat is een DMA?

Met een speciale watermeter is het mogelijk om zeer nauwkeurig te registreren hoeveel kraanwater er door een leiding stroomt. Door deze meters op specifieke plekken in het leidingnet te plaatsen, bakent Oasen een gebied af, een zogeheten ‘District Metered Area’ (DMA). Zo kan Oasen per wijk meten of het water dat ze het leidingnet inpompt ook daadwerkelijk bij de klant aankomt. Daarnaast kan het waterbedrijf zo leidingnetgegevens per wijk met elkaar vergelijken en daarop onderhoud verrichten.