Nieuwe sampler kan verontreiniging grondwater sneller signaleren

Heel lage concentraties van stoffen worden met de huidige manier
van bemonsteren niet aangetoond. Door de stoffen gedurende langere tijd te
concentreren op ‘passive samplers’ is dit wel mogelijk en wordt een beter beeld
van de waterkwaliteit verkregen. De samplers bestaan onder andere uit velletjes
die gemaakt zijn van siliconenrubber. De velletjes worden in een peilbuis
gehangen waar het grondwater doorheen stroomt. “Het is wel van belang dat het
grondwater stroomt; anders meet je slechts de waterkwaliteit van het
stilstaande water in de peilbuis ”, licht researcher Jasperien de Weert van
Deltares toe.

Proef in Noord-Brabant
De ‘passive samplers’ danken hun naam aan het feit dat ze op
een passieve manier het water bemonsteren. Ze hangen voor langere tijd stil in
stromend water. De samplers zijn al met succes in het oppervlaktewater
toegepast. “Wij gaan nu voor de provincie Noord-Brabant een aangepaste sampler
ontwikkelen die in peilbuizen kan worden gehangen en het grondwater monitort. We
kunnen zo de gemiddelde concentratie van stoffen over bijvoorbeeld een periode
van twee maanden meten. Pieken worden door de sampler niet geregistreerd. Na de
meting ontstaat dus een beeld van de stoffen die gedurende de
blootstellingsperiode in het water aanwezig waren.”

De ‘passive sampler’ die gebruikt is in het oppervlaktewater. Foto: Deltares

Antibiotica
De proef met de passive sampler is geschikt voor een brede
screening van organische stoffen, maar zal zich in eerste instantie richten op
bestrijdingsmiddelen. “We hebben ook gesproken over de screening van
antibiotica, maar daarover zijn nog geen concrete afspraken gemaakt.” In
Brabant is er veel intensieve landbouw, dus het kan interessant zijn om na te
gaan of de antibiotica het grondwater bereikt. “We hoeven nu overigens nog niet
te beslissen welke stoffen we precies gaan monitoren. In het laboratorium kan
de sampler achteraf op allerlei stoffen worden onderzocht.”

Kosten monitoring
Deltares wil dat de ‘passive sampler’ voor de hele
watersector eenvoudig te gebruiken is. Laboratoria van waterschappen moeten er
uiteindelijk mee aan de slag kunnen. De kosten van de samplers zelf zijn
beperkt. “Voor een paar tientjes kun je een sampler aanschaffen.” De kosten
zitten in het analyseren van de samplers. “Afhankelijk van het aantal samplers
dat geanalyseerd moeten worden, kan de toepassing meer kosten dan de reguliere monitoring
met het nemen van watermonsters, maar je krijgt beter inzicht in de waterkwaliteit
en je kunt tijdiger ingrijpen.”

Geen nanodeeltjes
Via de samplers kunnen stoffen in lage concentraties worden
gemeten, maar het meten van nanodeeltjes behoort niet tot de mogelijkheden. “Wij
kijken naar moleculen van organische verbindingen zoals medicijnresten en
bestrijdingsmiddelen.” De komende maanden zullen de nieuwe samplers in het
Milieulaboratorium van Deltares in Utrecht verder worden ontwikkeld, getest en
geschikt gemaakt voor toepassing in het veld. In de loop van 2015 zullen de
samplers met veldproeven in Noord-Brabant verder worden getest.