De Catchy vangt zowel drijvend zwerfaval als afval onder water op en werkt volledig op wind en stroming (illustratie: Allseas).

Het idee van Boyan Slat om drijvend afval, met name plastic, met grote veegarmen uit het oppervlaktewater te vissen, krijgt wereldwijd navolging. Ook in Nederland, waar Rijkswaterstaat start met een innovatieve pilot in de Vijfsluizerhaven. De Catchy is een systeem met vangarmen dat zwerfafval in de getijderivier Maas opvangt en opslaat in een drijvende opvangbak.

De start van de pilot staat gepland voor het einde van deze maand en de locatie is niet toevallig gekozen. De Vijfsluizerhaven is een haven in Schiedam aan de Nieuwe Maas, gelegen boven de Beneluxtunnels. Door de werking van eb en vloed, samen met harde wind uit het zuidwesten, drijft veel zwerfafval naar de Vijfsluizerhaven en het achterliggende natuurgebied. Ten noorden van de haven ligt een beschermd natuurgebied met zeehonden, zeevogels en vissen. De Catchy moet voorkomen dat het zwerfafval naar het natuurgebied en de Noordzee stroomt.
Tekst loopt door onder de foto

De Vijfsluizerhaven (foto: Raimond Spekking/CC).

Pilot duurt een jaar
De Catchy is ontwikkeld door offshore-onderneming Allseas. Het opvangsysteem vangt zowel drijvend zwerfaval als afval onder water op en werkt volledig op wind en stroming. Het systeem wordt in augustus in gebruik genomen en blijft een jaar in de Vijfsluizerhaven liggen. Naast het ontwikkelen van een opvangsysteem heeft Rijkswaterstaat Allseas ook opdracht gegeven om de soorten en hoeveelheden opgevangen zwerfafval te analyseren en aanbevelingen te doen voor duurzame en kosteneffectieve verwerkingsmogelijkheden. De verwachting is dat in juni 2021 de resultaten van deze pilot kunnen worden gepresenteerd.

De werking van het opvangsysteem
Het opvangsysteem bestaat uit drie modules: de twee drijvende armen, een drijvend frame en een opvangbak. De drijvende armen, van 200 en 10 m lang, leiden onder invloed van stroming en wind het zwerfafval naar het opvangsysteem. Beide armen zijn aan de onderkant voorzien van doeken, zodat zowel drijvend afval als afval onder water opgevangen kan worden. Het opvangsysteem bestaat verder uit een drijvend frame met daarin een opvangbak voor afval. Het frame zit vast aan palen, waardoor het in verticale richting met het getij kan meebewegen. De opvangbak wordt van tijd tot tijd met behulp van een kraanwagen geleegd.

Soortgelijk systeem in de Wilhelminahaven
In de Schiedamse Wilhelminahaven wordt een vergelijkbaar, definitief, systeem aangelegd door de non-profitorganisatie Clear Rivers. Dit geschiedt in samenwerking met de gemeente Schiedam en Rijkswaterstaat draagt financieel bij aan dit project. Het systeem van Clear Rivers zorgt ervoor dat de natuurvriendelijke oever in het aangelegde getijdenpark in de Wilhelminahaven vrij blijft van drijfafval. Ook wordt zo voorkomen dat drijfafval terug de rivier in stroomt en uiteindelijk in zee terechtkomt. Het ophalen van het plastic uit dit systeem gebeurt vanaf het water. De verwachting is dat dit systeem in het najaar van 2020 in functie is.

Beleidsprogramma microplastics
De pilot in de Nieuw Maas is onderdeel van het beleidsprogramma microplastics van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In dit programma worden diverse maatregelen onderzocht: van bronaanpak tot oever-opruimen en testen van vangsystemen in rivieren.