“Niet naar elkaar wijzen om waterkwaliteit te verbeteren”

door Jac van Tuijn

Waarom deze verklaring?
“Het is een ingewikkeld dossier met veel spelers en verschillende manieren om de kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater te kunnen verbeteren. Het gaat om inrichtingsmaatregelen waarbij natuurlijk vooral de overheden aanzet zijn. Maar als het om nutriënten en gewasbestrijdingsmiddelen gaat, dan hebben we het over tienduizenden ondernemers in de land- en tuinbouw. En bij geneesmiddelen gaat het niet alleen om ziekenhuizen maar ook om iedere burger die weleens paracetamol slikt. Daarom is het goed dat alle partijen nu eens met elkaar aan tafel hebben gezeten zodat duidelijk wordt wie wat gaat doen.”
Wat gaat er nu veranderen?
“Het is geen akkoord over nieuw beleid. De verklaring zet de verhoudingen nog een keer goed scherp. Dit stelt ons, als Rijk, in staat om de gevraagde regie goed te kunnen voeren. In feite gaat het allemaal om bestaand beleid maar wordt nu een veel duidelijker verband aangebracht met het verder schoon krijgen van het oppervlaktewater. Zo is er bijvoorbeeld de Europese Nitraatrichtlijn waarvan Nederland – met toestemming van de Europese Commissie –  af mag wijken. Inmiddels blijkt dat de uitspoeling van mest op veel plaatsen nog steeds voor te hoge nitraatconcentraties zorgt in het oppervlaktewater. Met de landbouw loopt al het programma Deltaprogramma Agrarisch Waterbeheer om deze concentraties te verminderen. De eerste pilots zijn al uitgevoerd en die waren erg succesvol. Het is nu zaak dat andere landbouwers die nieuwe werkwijzen gaan overnemen.” 
Hoe ziet u uw regierol?
“In de verklaring hebben partijen aangegeven wat ze gaan doen om de KRW-doelen uiterlijk in 2027 te halen. Daar zullen we met elkaar scherp op moeten blijven en ik zie het als mijn taak om alle partijen daarop aan te spreken, en ze als nodig te helpen. Een goed voorbeeld is het beschikbare geld vanuit de Europese Unie. Via de provincies beschikken we over een Europese subsidie van 65 miljoen euro voor het schoner maken van oppervlaktewater. Dat geld moeten we niet laten liggen. Ik zal erop toe zien dat de nodige expertise beschikbaar komt om goede aanvragen te doen voor die subsidies. Een ander voorbeeld is de mestverwerking. Ik zie nog innovatieve manieren om die verder te optimaliseren. Ook de verdere invoering van Pharmafilters bij ziekenhuizen voor het verwijderen van medicijnresten is een veelbelovende optie. Ik zal erop toe zien dat iedereen scherp blijft en niet naar elkaar gaat wijzen.”
Kan de verklaring nu in de la?
“Als Rijk hebben wij aangegeven wat wij zullen gaan doen. Het vorige kabinet heeft een groot deel van het rijksbudget voor de waterkwaliteit geschrapt. Dit kabinet heeft weer voldoende middelen op de begroting gezet om de kwaliteit in de Rijkswateren te verbeteren. Dat zullen voornamelijk inrichtingsmaatregelen zijn, zoals bijvoorbeeld het openstellen van de Haringvlietsluis. Voor wat betreft de verklaring hebben we aangegeven dat waterbeheerders de monitoring van nieuwe stoffen structureel gaan oppakken. Ook zullen we in 2016 de tussentijdse evaluatie van de Nitraatrichtlijn goed in de gaten houden. Met het ministerie van Economische Zaken is afgesproken dat we bij de evaluatie ook andere Rijksdoelen, zoals de uitvoering de Kaderrichtlijn Water, betrekken en de Tweede Kamer een pakket maatregelen aanbieden dat past op al deze doelen.”
Halen we de KRW-doelen wel in 2027?
“Het Planbureau voor de Leefomgeving zegt dat we het niet gaan halen, maar minister Schultz zegt van wel. Ik vergelijk het met een marathonloop die net goed van start is en er iemand zegt dat je het in dit tempo niet gaat halen. Dan weet je dus dat je er een tandje bij moet zetten. Dat is hier ook zo. Voorlopig is de inschatting dat het nog kan met het beleid zoals het nu is ingezet en we zullen later zien of er echt aanvullend beleid nodig is. Of dat dan op tijd komt, weet ik niet. Maar het is ook een politiek gegeven dat het beleid haalbaar en betaalbaar moet zijn. Ik ben blij met de Verklaring van Amersfoort en dat geeft mij meer vertrouwen dat we de KRW-doelen gaan halen.”

Lees hier het nieuwsbericht over de bijeenkomst op 27 mei 

Foto’s: Suzie Geenen/Imagro