grondwater droogte-natuurmonumenten
Foto: effect droogte van Natuurmonumenten (Jesse Schuitemaker)

Natuurorganisaties roepen provincies en waterschappen op meer ambitie te tonen op water vasthouden, besparen en strenge regels te stellen aan grondwater gebruik, onder regie van Minister Mark Harbers. Er is een ‘radicale omslag in grondwaterbeheer’ nodig, concludeerde ook de onafhankelijke adviescommissie Droogte van de provincie Noord-Brabant.

Natuurmonumenten, LandschappenNL en het Wereld Natuur Fonds vinden dat er meer gedaan kan worden om verdroging van de natuur tegen te gaan en een ergere watercrisis te voorkomen. Grondwaterstanden zijn al (structureel) te laag en dalen verder door oppompen van grondwater voor industrie, drinkwater en landbouw. Grondwateronttrekkingen kunnen nadelige effecten hebben en droogte voor natuur verergeren. Om dit te voorkomen moeten grondwaterstanden (structureel) omhoog en onttrekkingen omlaag, ook al doen waterschappen er al zoveel mogelijk aan om water vast te houden.

Dit artikel is alleen zichtbaar voor PREMIUM abonnees

Schrijf je nu gratis in om toegang te krijgen tot PREMIUM artikelen. Alleen je emailadres is voldoende. Je kunt dan alle PREMIUM artikelen gratis lezen tot 1-1-2023. Het abonnement eindigt dan automatisch. Je zit nergens aan vast. Meer informatie over WaterForum PREMIUM lees je hier.
Wij gebruiken uw emailadres alleen om u toegang te geven tot PREMIUM artikelen

Grondwater peil verhogen

Ondanks dat het nog niet duidelijk is hoeveel grondwater dit jaar precies onttrokken is, verwijst Natuurmonumenten naar onder andere het Deltares-onderzoek dat lage grondwaterstanden in natuurgebieden constateerde. Deltares kondigt daarin structurele maatregelen af, zoals bufferzones, om grondwaterstanden te verhogen. Natuurmonumenten pleit ervoor om naar meer plekken te kijken waar grondwaterpeilen omhoog kunnen en ziet kansen buiten natuurgebieden, om hydrologische bufferzones en overgangsgebieden te creëren rondom kwetsbare natuur. Die moeten worden ingericht op basis van heldere doelen voor waterkwaliteit en kwantiteit en met de juiste tools.

Piekafvoer opvangen

Natuurmonumenten ziet ook mogelijkheden in de opvang van piekafvoer, wat van belang was bij de wateroverlast in Limburg vorig jaar. Er is onderzoek gedaan naar het effect van natuurlijke oplossingen en daaruit blijkt dat in het Geuldal zo’n 80 tot 85% van de gevallen neerslag in het Nederlandse deel toen niet direct is afgestroomd naar de beken en de Maas. Het water werd vertraagd door bomen en planten en is in de bodem gezakt. Terwijl piekafvoer kan worden opgevangen in beekdalen waar de beek mag overstromen, in voormalige vennen als buffer of door klimaatbuffers voor tijdelijke wateropslag in te richten.

Problemen droogte Noord-Brabant grondwater

De Adviescommissie Droogte van Noord-Brabant presenteerde op 15 september het eindrapport ‘Zonder water geen later’ over de aanpak van droogte in Brabant. Dat gebeurde op de Brabantse Waterdag, een bijeenkomst van waterschappen Aa en Maas, De Dommel, Brabantse Delta, Rivierenland en de provincie Noord-Brabant.
De uitkomsten van het advies bevestigen de urgentie van de aanpak van droogte; het (grond)watersysteem en watergebruik moet weerbaar worden voor langere periodes van droogte. Er moet op termijn een nieuw evenwicht ontstaan tussen afvoer, onttrekking en aanvulling. Het advies van de commissie dwingt de provincie om verder te kijken voor de langere termijn (2040), en dat is dan ook precies wat zij gaat doen.

Wederombouw Noord-Brabant

Om in 2040 beter bestand te zijn tegen droogte, moet het grondwaterpeil structureel worden verhoogd. Daarvoor moet tot 100 miljoen m³ per jaar minder grondwater worden onttrokken. Daarnaast moet tot 150 miljoen m³ per jaar meer grondwater worden aangevuld via infiltratie. Deze bevindingen sluiten aan bij de uitkomsten van het Deltares- onderzoek Watervraag natuur, dat in 2020 is uitgevoerd. Daaruit bleek dat er een aanzienlijke onbalans tussen aanvulling en onttrekking van grondwater is, en dat aan de ecologische ‘watervraag’ van de Brabantse natuur niet wordt voldaan.

De commissie bepleit een ‘wederombouw’ van Brabant, waarbij natuurlijke, groene oplossingen leidend zijn. Zoals het zuiveren van restwater voor hergebruik door de landbouw of industrie. Ook noemt de Adviescommissie droogte, net als natuurorganisaties, de realisatie van hydrologische bufferzones rond natuurgebieden als een oplossing.