Mosselfilter zuivert afvalwater

Na jaren experimenteren vond Bureau Waardenburg een (inmiddels gepatenteerde) manier om zoetwatermosselen te kweken en gestandaardiseerd als mosselfilter te leveren. De mosselen filtreren het water, en verwijderen daarbij zwevend stof, algen en blauwalgen. Ervaring met deze aanpak werd opgedaan in aquaria en kleine vijvers. Met steun van het Platform Biodiversiteit, Ecosystemen & Economie onderzocht het Culemborgse bureau de afgelopen twee jaar de mogelijkheden van meer grootschalige toepassing. De mosselfilters werden getest in stadsvijvers in Utrecht en Breda. En in proefopstelling werd onderzocht of de mosselfilters ook werken in het meer vervuilde water van de afvalwaterzuivering. 

Zuiveringsmechanisme

De hoge belasting met voedingsstoffen is nadelig voor de natuur in en rond de Nederlandse wateren. Vooral het water dat na rioolwaterzuivering wordt geloosd op het oppervlaktewater is sterk voedselrijk. Het leidt tot zuurstofgebrek in het water en uitbundige groei van eendenkroos en blauwalgen, waardoor vissen en andere fauna sterven. Een goed werkend mosselfilter als zuiveringsmechanisme van oppervlaktewater en effluentwater zou een belangrijke stap voorwaarts zijn om de impact van waterzuiveringsinstallaties op biodiversiteit te verminderen.
Voldoende zuurstofgehalte
De eerste resultaten van de testen door Bureau Waardenburg zijn positief. In beide testvijvers bleef blauwalgengroei uit, in tegenstelling tot de jaren ervoor. Ook bij de rioolzuivering werkten de mosselfilters beter dan verwacht. “Ze halen niet alleen veel voedingsstoffen uit het water”, zegt projectleider Martijn Dorenbosch, “maar bij de testopstelling zagen we na enige tijd ook aanzienlijk lagere concentraties medicijnresten zoals ibuprofen, musken (geurstoffen die veel in wasmiddelen zitten) en restanten van bestrijdingsmiddelen.” Essentieel voor het overleven van de mosselen is wel een voldoende hoog zuurstofgehalte in het water. Dat moet dus permanent gecontroleerd worden. “In geschikte omstandigheden blijven ze meerdere jaren achter elkaar hun werk doen.” De kratjes van hard plastic waarop de mosselen groeien zijn inmiddels ook beschikbaar in de vorm van biologisch afbreekbaar materiaal.

Veel belangstelling
Waarom de mosselfilters bij bepaalde stoffen wel werken en bij andere niet weten de onderzoekers nog niet. Dorenbosch: “Dat gaan we nu in de tweede fase onderzoeken. Ook moeten we nog preciezer vaststellen hoeveel mosselen je nodig hebt in een bepaalde hoeveelheid afvalwater.”
Volgens Dorenbosch is er al veel belangstelling voor de mosselfilters. Bij waterschappen, maar ook bij gemeentes en bedrijven zoals Eneco die zoeken naar een natuurlijke en energieneutrale aanpak van hun afvalstroom. Bureau Waardenburg wil ook de mogelijkheden onderzoeken in groter water met weinig leven, zoals het Markermeer. “De mosselfilters trekken veel andere onderwaterfauna aan, keverlarven, kikkervisjes, sponzen en allerlei planten. Ook op die manier wordt behoorlijk wat biodiversiteit toegevoegd aan het water.”