KRW-doelen
Minister Barbara Visser (foto: Arenda Oomen).

Nederland moet aanvullende maatregelen nemen om de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW-doelen) te halen. Dat stelde minister Barbara Visser van Infrastructuur en Waterstaat tijdens het wetgevingsoverleg water op 22 november in de Tweede Kamer. Tegelijkertijd ontbreekt het aan een goed plan om de problemen voor 2027 op te lossen, stellen betrokkenen.

De Unie van Waterschappen en Vewin drongen voor het overleg aan om op korte termijn inzichtelijk te maken welk maatregelenpakket nodig is om uiterlijk in 2027 respectievelijk de KRW-doelen voor het oppervlaktewater en de bronnen voor  drinkwaterproductie te halen. De principes van bronaanpak en ‘de vervuiler betaalt’ moeten hierbij centraal staan.

Ook willen de organisaties dat de minister dit maatregelenpakket alsnog opneemt in de stroomgebiedsbeheerplannen en het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn. De minister moet hierbij een relatie leggen met de uitvoeringsprogramma’s van de gebiedsdossiers en met de implementatie- en uitvoeringsagenda van de Beleidsnota Drinkwater, zodat een samenhangend totaalpakket ontstaat.

Gedeelde zorgen

Visser gaf tijdens het overleg aan dat ze de zorgen van de Tweede Kamer deelt. En bevestigde dat Nederland zonder aanvullende maatregelen de KRW-doelen niet gaat halen. Tegelijkertijd gaf ze aan dat het ‘niet alleen maar kommer en kwel is’ en dat de inspanningen van de afgelopen jaren ‘echt tot resultaatverbeteringen’ hebben geleid. Zo is diversiteit aan aquatische insecten, en daarmee de natuurkwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland, in de afgelopen drie decennia toegenomen.

Rioolwaterzuiveringsinstallaties

Dat neemt niet weg dat er nog veel moet gebeuren om de doelen te halen. Visser verwees naar drie ‘sporen’ waar ze aanvullende maatregelen wil nemen. Het eerste spoor richt zich op de rol van de rwzi’s die volgens de minister een forse bijdrage zouden kunnen leveren aan het halen van de doelen. Ze verwees naar de ketenaanpak medicijnresten die is uitgevoerd. Ook gaf ze aan met de Unie van Waterschappen in overleg te gaan hoe ze verder kunnen gaan met de zuivering van nutriënten (stikstof en nitraat) en nieuwe stoffen, zoals medicijnresten. Samen met de waterschappen gaat ze in 2022 in beeld brengen wat er moet gebeuren, zoals de invoering van een vierde zuiveringstrap, en wat de kosten hiervan zijn.

Landbouw

De landbouw is het tweede spoor waar de minister op wil inzetten. Hierbij verwees ze naar het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn en het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer. Eerder liet de minister samen met minister Schouten van LNV, al weten dat het 7eNAP onvoldoende is om de KRW-doelen te halen. Land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland vindt dat onhaalbare doelen op waterkwaliteit worden nagestreefd. Bovendien vindt zij het voorgestelde beleid te generiek, waardoor ook boeren worden getroffen bij wie het grond- en bodemwater al goed is. Eind dit jaar moet het definitieve actieprogramma er liggen. Visser wil de KRW-aanpak koppelen met de stikstofaanpak. Ze verwees naar een recent rapport van de WUR. Hierin staat onder meer dat grootschalig beekherstel zowel voor de KRW-doelen als het stikstofdossier kansen biedt.

Internationaal

Daarnaast wil ze de internationale samenwerking versterken om de KRW-doelen te halen. Bijvoorbeeld door met Duitsland en België vergelijkbare maatregelen te nemen om de emissies terug te dringen. “Het zal enorm lastig worden. We moeten alles nog tot in detail uitwerken”, aldus Visser.

Volgens Tjeerd Groot van D’66 bewoog de minister met haar antwoorden ‘in de uiterste richting van het mogelijke.’ Hij wees erop dat Nederland al twee keer eerder uitstel kreeg van de Europese Unie om aan de doelen te voldoen. Het kan volgens hem niet zo zijn dat de minister vervolgens een pakket maatregelen voor 2026 aankondigt en daarmee wegkomt. De maatregelen hadden volgens De Groot al lang in gang moeten worden gezet.

Onafhankelijk onderzoek

Laura Bromet wees erop dat uit de stroomgebiedsbeheerplannen blijkt dat een groot deel van de maatregelen niet, niet tijdig of niet volledig wordt uitgevoerd. Daarom diende ze een motie in waarin ze regering oproept een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren waarom veel van de maatregelen niet tot uitvoering zijn gekomen. En dat de regering de Kamer hier voor de zomer informeert. Ook wil ze voor de zomer weten hoe Nederland de doelen alsnog kan halen.

Bestuurlijke impasse

Nieuw uitstel lijkt niet mogelijk en een bestuurlijke impasse ligt op de loer, meldt Trouw. Uit een rapport van Royal HaskoningDHV blijkt dat er veel meststoffen, bestrijdingsmiddelen, medicijnresten en zware metalen in het water zitten. Die vervuilen meer dan de helft van de 216 drinkwaterbronnen. 60 procent van alle Nederlandse meren, rivieren en beken bevat te veel stikstof of fosfor. In 98 procent van het oppervlaktewater is één of meer schadelijke stoffen in te grote hoeveelheid gevonden, zo blijkt uit het rapport.

Stevige keuzes

Tijdens het debat leek het erop dat veel partijen er vertrouwen in hebben dat op de formatietafel stevige keuzes gemaakt gaan worden in het stikstofdossier, die ook bijdragen aan verbetering van de waterkwaliteit. Ook zaten veel partijen op de lijn dat de mogelijke juridische risico’s na 2027 reden zijn om maatregelen te nemen. De minister heeft meerdere keren gezegd zich binnen haar mogelijkheden in te zetten om een goede waterkwaliteit te bereiken en deze risico’s te willen voorkomen. Wel gaf ze aan dat hier geen eenvoudige oplossingen meer voor zijn.