Minister Harbers: nog te vroeg voor pilots met een tweede kustlijn

tweede kustlijn
Minister Mark Harbers van IenW (foto: Rijksoverheid).

Het Kennisprogramma Zeespiegelstijging publiceert eind 2023 de eerste resultaten van een onderzoek naar de houdbaarheid van onze kustverdediging. Daar wil minister Mark Harbers van het ministerie van IenW op wachten voor hij eventueel tien miljoen euro beschikbaar stelt voor beoogde proefprojecten van de Initiatiefgroep Tweede Kustlijn. Die zijn volgens de Initiatiefgroep nodig om grote problemen in West-Nederland door de zeespiegelstijging te voorkomen.

Harbers reageert in de Kamerbrief op een brief van de Initiatiefgroep Tweede Kustlijn. Dit idee voorziet in een nieuwe zeewering westelijk van de huidige kust met grote bekkens met een waterpeil rond 0 NAP, waarin Rijn en Maas vrij kunnen uitstromen.
Het bekendste plan is de Haakse Zeedijk van Dick Butijn en Rob van den Haak († 4-8-2019), met een nieuwe kustlijn zo’n 25 kilometer uit de kust. Op termijn kan deze tweede kustlijn tot Frankrijk en Denemarken worden doorgetrokken. Het plan biedt ruimte voor zaken als een luchthaven, energie-opwekking en -opslag, noodberging, nieuwe natuur, recreatie, bewoning en tal van infrastructuur.

Voorbereiden op meest ongunstige scenario 

Harbers gaat in de brief niet inhoudelijk in op de vraag of zo’n tweede kustlijn een goede oplossing is. Hij herkent zich wel in de zorgen van de initiatiefgroep over het mogelijk uiteengroeien van de verdere uitvoering van het Hoogwaterbeschermingsprogramma en ingrijpende wijzigingen in de hoofdinfrastructuur water vanwege de klimaatverandering. “In principe is opschaling van de huidige aanpak om de kust te verdedigen nog mogelijk”, reageren Wil Borm en Dick Butijn. “Maar volgens het Deltaprogramma moeten we ons ook voorbereiden op het meest ongunstige scenario.” Beiden wijzen erop dat zelfs een totale reductie van de CO2-uitstoot voorlopig de toenemende zeespiegelstijging niet tegengaat.

Inventarisatie Deltacommissaris

Harbers verwijst naar de inventarisatie van Deltacommissaris Peter Glas van 180 plannen om de kustverdediging te versterken. De voorstellen van de initiatiefgroep Tweede Kustlijn maken hiervan onderdeel uit. Samen met partijen uit de regio en een aantal plannenmakers, waaronder de initiatiefgroep Tweede Kustlijn, werkt Glas de verschillende mogelijkheden om de kustverdediging te versterken uit. De onzekerheden over de zeespiegelstijging zijn nu nog te groot. Daarom is het nog niet duidelijk genoeg waar Nederland precies op moet inzetten.

Tien miljoen voor pilotprojecten

De Initiatiefgroep Tweede Kustlijn wil graag tien miljoen euro voor proefprojecten die vanaf 2022 zouden moeten beginnen. Hierbij gaat het om een verkennend ontwerp van de mogelijke inrichting van het nieuwe land en de uitvoering van de strategische sedimentatie (Building with Nature) in de Voordelta. Het derde proefproject is een laboratorium praktijktest met drijvende golfdempers. Uit studies van de TU Delft blijkt het volgens de Initiatiefgroep een duurzaam alternatief voor de huidige methode van zandsuppletie om de kustverdediging te versterken.

Maatschappelijke haalbaarheid

Borm en Butijn benadrukken dat het belangrijk is om plannen tijdig te bestuderen op technische en maatschappelijke haalbaarheid. “Proefprojecten maken hier deel van uit. Dankzij de vergaarde kennis kunnen we desinvesteringen voorkomen. Ook is er zo sturing mogelijk naar een vloeiende overgang tussen het HWBP en de oplossing uit het Kennisprogramma Zeespiegelstijging.” Wachten en uitstellen is volgens beiden een slechte strategie. “Onderzoeken en ontwerpen is de juiste weg.”

Geen grote nieuwe plannen

Harbers herkent zich in de urgentie die de Initiatiefgroep benoemt. Tegelijkertijd schrijft hij dat de scenario’s van onder andere het IPCC voor zeespiegelstijging een grote bandbreedte hebben. Dat komt mede omdat de toekomstige ontwikkeling van de wereldwijde CO2-uitstoot onzeker is. Daarom komen er tot eind 2023 geen grote nieuwe plannen

Onderzoek Kennisprogramma Zeespiegelstijging

Harbers wil eerst wachten op de uitkomsten van het onderzoek van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging. Eind 2023 komen de eerste resultaten van het onderzoek naar de houdbaarheid van onze kustverdediging beschikbaar. Een belangrijk onderdeel zijn de effecten op de kustverdediging bij een zeespiegelstijging van respectievelijk 0,5, 1, 2 ,3 en 5 meter. Het onderzoek biedt inzicht aan de benodigde ruimte voor toekomstige versterking van waterkeringen en kosten. De Tweede Kamer krijgt deze tussenbalans toegezonden, schrijft Harbers.