Minder zee-ijs op de Noordpool

Uit satellietbeelden blijkt dat er dit najaar aanzienlijk minder zee-ijs op de Noordpool ligt dan normaal. Onderzoekers stellen zelfs dat de hoeveelheid Noordpoolijs het laagst is sinds september 2012. Het afnemen van het zee-ijs heeft vooral invloed op het Arctische ecosysteem. Als de vermindering zich ook in het grotere Noordpoolgebied doorzet, kan dat voor een stijging van de zeespiegel zorgen.

Noordpoolijs smelt elke zomer

Het smelten van het ijs op de Noordpool is niets nieuws. Wanneer op het noordelijk halfrond de lente begint, stijgen ook de temperaturen in het Arctisch gebied. De pool wordt in de daaropvolgende maanden constant beschenen door de middernachtzon. Het gevolg is smeltend ijs, waardoor de hoeveelheid Noordpoolijs elke september een minimum bereikt. Daarna zorgen de steeds langere nachten en dalende temperaturen ervoor dat het ijs in oktober en november weer aangroeit. Vergeleken met voorgaande jaren gaat die aanwas deze herfst echter veel minder snel. Iets dat na het laagterecord van 2012 niet het geval was.

Oorzaken afnemen zee-ijs

Aan de algemene vermindering en langzamere aangroei van Noordpoolijs in de herfst liggen meerdere oorzaken ten grondslag. Smeltend ijs wordt evenwel altijd veroorzaakt door hogere temperaturen. Wat 2020 onderscheidt van 2019 is dat Siberië afgelopen zomer te maken kreeg met een hittegolf. Het net boven de poolcirkel gelegen Verchojansk registreerde eind juni 38 graden Celsius. Door deze hittegolf is het water van de Noordelijke IJszee nog altijd warmer dan normaal. Ook het mondiale gebruik van energie uit fossiele brandstoffen speelt een rol. Fossiele brandstoffen dragen namelijk bij aan de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer, waardoor warmte langer wordt vastgehouden.

Invloed op het ecosysteem

Een bijkomend effect van het afnemende poolijs is dat het zonlicht in de noordelijke lente- en zomermaanden in mindere mate wordt weerkaatst. Als de zon op grotere schaal direct in en op het zeewater schijnt, stimuleert dat de groei van algen. De verwachting is dat het Noordpoolgebied daarmee op de langere termijn andere diersoorten aantrekt. Andersom bestaat de kans dat soorten als de Arctische kabeljauw verdwijnen, zoals is gebleken tijdens de recent ondernomen MOSAiC-expeditie. Zo beïnvloedt de afname van het poolijs het regionale ecosysteem op meerdere manieren.

Gevolgen voor de zeespiegel

Smeltend ijs op de Noordpool leidt niet tot een hogere zeespiegel. Onder het ijs bevindt zich namelijk geen land. Wanneer het ijs smelt blijft het zeewaterniveau dus gelijk. Een ijsvrije Noordpool zorgt daarom bijvoorbeeld niet voor meer wateroverlast in Nederland. In het grotere Noordpoolgebied bevindt zich echter wel landijs. En wanneer het smeltwater van gletsjers in Canada, Groenland en Spitsbergen in zee terechtkomt, heeft dat wel effect op de zeespiegel. Smeltend landijs rond de Noordpool kan uiteindelijk dus wel degelijk gevolgen hebben voor het zeewaterpeil.