Minder pesticiden in oppervlaktewater
Tussen 2013 en 2019 zijn er in het oppervlaktewater minder normoverschrijdingen gemeten van bekende pesticiden, zoals glyfosaat en imidacloprid. Bron: CLO.

Tussen 2013 en 2019 zijn er in het oppervlaktewater minder normoverschrijdingen gemeten van bekende pesticiden, zoals glyfosaat en imidacloprid. Dat maakte het Compendium voor de Leefomgeving (CLO) begin mei bekend. Het CLO plaatst wel een kanttekening bij de dalende trend. Een groot aantal niet-toetsbare stoffen zijn namelijk niet meegenomen. Van deze stoffen is de norm zo laag dat ze in de praktijk niet gemeten kunnen worden, terwijl ze het milieu wel belasten. Het is dus onzeker of de waterkwaliteit ook daadwerkelijk is verbeterd.

In de Nederlandse wateren moet worden voldaan aan de normen voor waterkwaliteit uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). De KRW hanteert daarvoor twee verschillende normen. Er is een norm voor chronische blootstelling en een norm voor acute blootstelling waarbij de maximale concentratie van een stof in een jaar wordt gemeten. Volgens de analyse van het CLO hangt de sterke daling van de acute norm samen met het verminderde verbruik van de stof imidacloprid. Sinds 15 maart 2017 geldt voor deze stof een zuiveringsnorm van 99,5%. Daarnaast zijn glastelers sinds januari 2018 bij wet verplicht om 95% van de pesticiden uit het afvalwater te zuiveren.

Normen waterkwaliteit

De doelstellingen voor de ecologische waterkwaliteit in Nederland zijn uitgewerkt in de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst (2013) en geconcretiseerd in Tamis & Van ‘t Zelfde (2017). Het doel is om de overschrijdingen van de waterkwaliteitsnormen in 2021-2023 ten opzichte van 2011-2013 met 90 procent te verminderen. Om de ecologische waterkwaliteit te meten is een specifiek meetnet met 96 vaste punten ingericht, het zogenoemde Landelijk Meetnet Gewasbeschermingsmiddelen. Omdat het aantal overschrijdingen jaarlijks door invloed van het weer sterk kan variëren, wordt elke drie jaar een trend vastgesteld.

Afname aantal overschrijdingen

Het aantal overschrijdingen van de norm voor chronische blootstelling is sinds de referentieperiode 2011-2013 met circa 40 procent afgenomen. Het aantal overschrijdingen van de norm voor acute blootstelling is met circa 60 procent afgenomen. De daling van het aantal overschrijdingen van de chronische blootstelling is overigens minder groot dan de 50 procent waarop in de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst werd gemikt.

Bestrijdingsmiddelenatlas

De rapportage in de bestrijdingsmiddelenatlas is breder dan de rapportage voor de Kaderrichtlijn Water. In dat kader wordt uitsluitend gerapporteerd op het niveau van aangewezen KRW-waterlichamen. Dit zijn vaak grotere wateren die niet alleen door landbouw worden beïnvloed. Bovendien wordt voor de KRW slechts een beperkt aantal gewasbeschermingsmiddelen gerapporteerd. Denk aan prioritaire stoffen en specifiek verontreinigende stoffen.

Prioritaire stoffen

In 2020 waren er 45 prioritaire stoffen. Deze stoffen bepalen de zogenoemde chemische toestand van wateren. Prioritaire stoffen zijn stoffen die in heel Europa met voorrang worden aangepakt en waarvan de Europese Commissie de milieukwaliteitsnormen heeft vastgesteld. De specifiek verontreinigende stoffen worden nationaal vastgesteld. De huidige gewasbeschermingsmiddelen vallen voornamelijk onder specifiek verontreinigende stoffen en voor een klein deel onder de prioritaire stoffen.