Meerlaagsveiligheid getest bij dijkdoorbraak Marken

Gister stuurde HHNK dijkinspecteurs het gebied in om de waterkering aan een intensieve controle te onderwerpen. Met het oog op de weersverwachtingen die een zware Noordooster voorspellen en de komst van clusterbuien, zal vandaag moeten worden overgegaan tot de evacuatie van honderden bewoners van het eiland. Een dijkdoorbraak lijkt echter onvermijdelijk en zal ook plaatsvinden waarmee de crisis een dag later compleet zal zijn.


foto's Harry Schuitemaker

Dit scenario, waaraan een lange voorbereiding is voorafgegaan, houdt het eiland Marken deze week geheel in zijn greep. Het is een oefening die de realiteit zo dicht mogelijk moet benaderen voor als het echt een keer mis gaat. Een oefening die ook alles in zich heeft van de nieuwe manier waarop ons land zich tegen hoogwater en klimaatverandering gaat wapenen, gebaseerd op de meerlaagsveiligheid (MLV). Daarbij wordt uitgegaan van een risicobenadering, waarbij het gaat om zowel kansen op als mogelijke gevolgen van overstromingen.

Coördinatieplan Waterveiligheid Marken
De crisisoefening Waterwolf is bedoeld om goed voorbereid te zijn op een eventuele toekomstige overstroming en is gebaseerd op het Coördinatieplan Waterveiligheid Marken dat met medewerking van de eilandbewoners is opgesteld. In dit plan is beschreven wat de gevolgen zijn van een dijkdoorbraak op Marken en wat de verschillende partijen doen bij een (dreigende) overstroming. Het coördinatieplan is één van de maatregelen die voortkomt uit het convenant dat is afgesloten in het kader van het project Meerlaagsveiligheid Marken. In dit convenant hebben Rijkswaterstaat, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), Provincie Noord-Holland, gemeente Waterland en Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland afspraken gemaakt over maatregelen die getroffen moeten worden om tot een goede crisisbeheersing en rampenbestrijding te komen en de gevolgen van een eventuele overstroming te beperken en waar mogelijk te voorkomen. Al deze partijen zijn bij de oefening betrokken en ook het leger wordt erbij ingeschakeld.

“In dit scenario is de dreigende calamiteit is zich langzaam aan het opbouwen; een beetje vergelijkbaar met de hoogwatersituatie in het rivierengebied in 1993 en 1995”, vertelt Marko Cortel, woordvoerder van HHNK. Hij schetst de omstandigheden waarin dit scenario zich afspeelt: “Het begint met langdurige regenval in Duitsland en België waarbij het water via de rivieren deze kant op komt. Dan gaat het ook hier flink regenen en neemt het peil van het Markermeer zienderogen toe. De weersvoorspellingen laten vervolgens de komst van clusterbuien zien en een stormachtige Noordooster die het water van het Markermeer zal doen opstuwen, terwijl spuien op het IJsselmeer en Waddenzee steeds moeilijker wordt. Op dat moment ontstaat het besef dat het peil van het Markermeer vroeg of laat een kritiek punt zal bereiken en snelle actie noodzakelijk is.”

Alertteam
De crisisoefening ging maandag al van start op het hoofdkantoor van HHNK in Heerhugowaard waar in een speciale ruimte met beeldschermen en communicatieapparatuur een zogenaamd Alertteam bijeen kwam, bestaande uit een dienstcoördinator, een woordvoerder en een technisch medewerker van het waterschap; de standaardprocedure voor een situatie waarin de weersomstandigheden mogelijk tot problemen binnen het beheersgebied kunnen leiden. Dit team bepaalt welke eerste maatregelen genomen moeten worden en haalt alvast de draaiboeken tevoorschijn om bij opschaling de juiste acties te kunnen inzetten. Zodra de situatie verergert – en dat was dinsdag het geval – wordt het Water Actie Team (WAT) in werking gesteld; medewerkers van het waterschap die in het veld met dijkinspecties aan de slag gaan en vanuit het hoofdkantoor worden aangestuurd door het Waterschap Operationeel Team (WOT). De bevindingen vanuit het veld worden binnen dit team bestudeerd en besproken.

Social media
Marko Cortel: ”Dat moment hebben wij dinsdagvanmiddag bereikt en tegelijkertijd is daar een team van speciaal getrainde communicatiemedewerkers aan toegevoegd die internet en sociale media afspeuren om een beeld te krijgen van welke informatiebehoefte er onder de bevolking ontstaat, of er onrust ontstaat en welke actie er moet worden ondernomen om daar via dezelfde media zo snel mogelijk de juiste actie op te ondernemen. Ook wordt alles in het werk gezet om vragen van de pers zo goed en snel mogelijk te kunnen beantwoorden. Tevens verschijnt op onze website een blog waarin voortdurend en zo actueel mogelijk informatie wordt verschaft over de laatste ontwikkelingen en maatregelen die moeten worden genomen. Binnen het WOT wordt standaard het omgevingsbeeld wat de communicatieafdeling ophaalt, in de besluitvorming meegenomen”, aldus Cortel.


foto Harry Schuitemaker

Tot gisteravond was er nog geen sprake van een rampsituatie, zo benadrukt de woordvoerder. Wel waren op Marken al de eerste beelden zichtbaar van die als voorloper voor de gebeurtenissen van vandaag gezien kunnen worden: afgesloten wegen en dijken waar inspecteurs twee aan twee de toestand van de dijken op dat moment opnamen en doorgaven aan het hoofdkantoor. Ook waren al militairen en landmeters actief en werden alvast zandzakken gevuld. Op de Hoge Dijk bij Katwoude werd een zeil over de dijk gespannen waar binnenwaarts een deel door overslaand water was afgeschoven.

Stilte voor de storm die afgelopen nacht zou aanwakkeren om vandaag een nieuwe situatie te creëren waarbij ook Rijkswaterstaat en de veiligheidsregio in actie komt en de burgemeester van Waterland, waaronder Marken valt, de moeilijke beslissing moet nemen om al dan niet tot evacuatie over te gaan.


foto Harry Schuitemaker