stadsblokken-nederrijn
Foto: De flessenhals in de Neder-Rijn, links Arnhem en rechts de nu nog grotendeels onbebouwde uiterwaarden waar toestemming is verleend voor 430 nieuwbouwwoningen. (Jac van Tuijn)

‘Het is geen herhaling van vorige zittingen’, zei de voorzitter van de Raad van State bij de aftrap van een extra ingelaste zitting over het woningbouwplan Stadsblokken/Meinerswijk in de uiterwaarden van de Nederrijn bij Arnhem. Tegenstanders, de Vereniging Milieudefensie en stichting Kloppende Stadshart, hadden nog een laatste kans om argumenten aan te voeren tegen de buitendijkse bouw in deze flessenhals. Het pleidooi richtte zich vooral op de beperkte toetsing door Rijkswaterstaat van het plan, met het oog op toekomstige piekafvoeren.

De extra ingelaste openbare zitting bij de Raad van State op 30 september was op verzoek van de tegenstanders, omdat bleek dat die enkele stukken niet hadden ontvangen en daar bij de vorige zitting op 9 mei dus niet op hadden kunnen reageren. De Raad van State had eigenlijk geen behoefte aan deze extra zitting. Daarom verzocht de voorzittende staatsraad de tegenstanders zich te beperken tot alleen een reactie op de stukken die ontbraken in het dossier van de tegenstanders.

Niet belemmerend

De advocate voor de Vereniging Milieudefensie en stichting Kloppend Hart kon dus nog één laatste pleidooi houden. Ze weerlegde de conclusie van de voorstanders, de gemeente Arnhem, het ministerie van IenW en de projectontwikkelaar Kondor Wessels Projecten (KWP) dat de nieuwe woningen geen belemmering zouden vormen voor de afvoer van de Nederrijn. Immers, het nieuwbouwplan voorziet in de aanleg van een extra nevengeul zodat het hele plan per saldo zorgt voor een peilverlaging van 10 cm bij een Rijnafvoer bij Lobith van 16.000 m³/s. Zelfs bij een afvoer van 18.000 m³/s is er volgens de voorstanders nog steeds sprake van een peilverlagend effect.

Dit artikel is alleen zichtbaar voor PREMIUM abonnees

Schrijf je nu gratis in om toegang te krijgen tot PREMIUM artikelen. Alleen je emailadres is voldoende. Je kunt dan alle PREMIUM artikelen gratis lezen tot 1-1-2023. Het abonnement eindigt dan automatisch. Je zit nergens aan vast. Meer informatie over WaterForum PREMIUM lees je hier.
Wij gebruiken uw emailadres alleen om u toegang te geven tot PREMIUM artikelen

Alle riviertakken

De advocaat van de tegenstanders stelde in haar slotpleidooi dat alleen is gekeken naar de effecten binnen het plangebied en niet naar het geheel van het bovenstroomse en benedenstroomse riviersysteem. Daarbij verwees zij naar het in juli verschenen rapport Systeembeschouwing Rijn en Maas van het programmabureau Integraal Rivier Management (IRM). Dat rapport stelt heel nadrukkelijk dat alle riviertakken in hun samenhang gezien moeten worden. Zelfs internationaal, stelde de advocaat, want het is niet ondenkbaar dat de geplande bebouwing in de flessenhals bij Arnhem bij extreme hoge rivierafvoeren een stuwende werking heeft tot in Duitsland.

Integraal Rivier Management

Volgens de advocaat is destijds, bij de toetsing voor een watervergunning voor het buitendijkse plan, onvoldoende gekeken naar mogelijke belemmeringen voor toekomstige rivierverruimende maatregelen. Uit de stukken van de voorstanders blijkt volgens haar nergens of er wel grondig naar de locatie is gekeken met de vraag of die vanuit rivierkundig oogpunt wel de meest gunstige is, ook voor de lange termijn.
De advocaat zei zich bewust te zijn dat het Integraal Riviermanagement nog geen bestaand beleid is, maar ten tijde van de toetsing voor de in 2021 verstrekte watervergunning, moeten bij het ministerie de onderliggende studies voor zo’n integrale afweging van alle riviertakken, bekend zijn geweest.

Rivierbed vrijhouden

In het slotpleidooi wijzen Vereniging Milieudefensie en stichting Kloppend Stadshart, ter verdediging van hun bezwaar tegen de vergunde woningbouw in de uiterwaarde, ook op de juridische consequenties van de internationale afspraken die Nederland heeft gemaakt in het kader van de Europese Richtlijn overstroming risico’s (ROR). Tijdens de vijftiende Rijnministersconferentie in 2013 is vastgesteld dat effecten van de klimaatverandering meespelen. De verwachte toename van hoogwatergebeurtenissen, de mogelijk grotere kans op extreme gebeurtenissen en vooral maatregelen voor overstromingsrisicobeheer met bovenregionale effecten worden nog belangrijker. Bijvoorbeeld overstromingsgevoelige gebieden vrijhouden van verdere gebruiksfuncties of meer hoogwaterretentiegebied en ruimte voor de rivier creëren.
Tijdens haar slotpleidooi haalde de advocate het in 2015 overeengekomen internationale overstromingsrisicobeheerplan voor de Rijn aan, waarin expliciet staat vermeld dat het stroomvoerend rivierbed dient te worden vrijgehouden.

Snel besluit

Van de zijde van de voorstanders werd enkel opgemerkt dat alle argumenten bij de vorige zitting zijn besproken. Volgens hun advocaat is een goede afweging gemaakt bij de locatiekeuze en werkt het plan per saldo peilverlagend. De projectontwikkelaar staat klaar om met de bouw te beginnen en als eerste de nevengeul uit te graven. De oproep aan de Raad van State was om nu snel een besluit te nemen. De staatsraad nam de oproep ter harte maar wilde niet toezeggen dat het besluit binnen de gebruikelijke zes weken bekend wordt gemaakt. Het gaat om een bijzonder complexe zaak, zo sloot hij de zitting af.