Kamp trekt streep door EXPO Rotterdam 2025

De initiatiefnemers rekenden op 20 miljoen bezoekers en een extra economische groei in de aanloop. Maar minister Kamp voorziet een financiële strop van tussen de 500 miljoen en 1 miljard euro. D66 roept Kamp ter verantwoording en vraagt om een debat.
Minister Kamp liet in een Kamerbrief weten tot dit besluit te zijn gekomen na ‘bestudering van de voorstellen, gesprekken met de initiatiefnemers en een zorgvuldige afweging van enerzijds de voordelen en de kansen en anderzijds de kosten en de risico’s die de organisatie van een World Expo met zich meebrengt.’
Belangrijke basis voor dit besluit is de negatieve uitkomst van de maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) die Kamp liet uitvoeren. Volgens de MKBA wegen de kosten niet op tegen de baten. Er resteert een negatief saldo van tussen de € 500 miljoen en € 1 miljard. ‘Het evenement vraagt om extra investeringen in infrastructuur, waarvoor de dekking ontbreekt. Ook het effect op de Rijksbegroting zal negatief zijn, de raming varieert van ruim € 300 miljoen tot ruim € 600 miljoen. Daarnaast moet het Rijk een garantstelling voor de kosten van de wereldtentoonstelling als evenement afgeven. De kosten en risico's voor de veiligheid zijn moeilijk in te schatten, maar ook deze zijn naar verwachting hoog.’

Showcase
“Jammer”, reageert deltacommissaris Wim Kuijken desgevraagd. “Het was een interessant initiatief, waar veel energie ingestoken is door de initiatiefnemers en dat veel energie gegenereerd heeft.” Eerder gaf hij op de Expo-site aan dat de Expo en het Deltaprogramma veel voor elkaar kunnen betekenen. “Ik ben ervan overtuigd dat de Expo 2025 een belangrijke showcase is voor ons land. Met de Expo kunnen economische ontwikkelingen en belangrijke innovaties, ook op het gebied van water en ruimte, verder worden gerealiseerd en geëxporteerd.”

Ambitieus plan
De initiatiefnemers van de Rotterdamse kandidatuur ontwikkelden een ambitieus plan dat kon rekenen op brede steun vanuit het Nederlandse bedrijfsleven en publieke organisaties. Kamp geeft aan dat te waarderen, maar stelt dat uiteindelijk de Nederlandse Staat de volledige verantwoordelijkheid draagt voor alle kosten en risico's, ook op het gebied van veiligheid.
In de Kamerbrief geeft Kamp aan wél samen met het bedrijfsleven op zoek te willen naar iconen, aansprekende projecten met een grote betekenis voor ons land. Een stuurgroep moet zich gaan buigen over een voorstel waarin het Nederlandse bedrijfsleven en maatschappelijke partijen samenwerken ‘aan een project met een grote en blijvende waarde voor ons land’.
Deltacommissaris Wim Kuijken is blij dat het kabinet “in gesprek wil blijven om de ambitie vast te houden”. “Dat is goed. Wij dragen vanuit Deltaplan van de 21e eeuw graag bij aan het realiseren van iconen als de vernieuwde Afsluitdijk en de rivierverruiming/stadsontwikkeling Nijmegen/Lent. Er zullen meer iconen volgen de komende 30 jaar als we met het Deltaprogramma 25 miljard investeren in onze delta.”

Debat
Tweede Kamerlid Kees Verhoeven (D66) heeft al aangegeven  minister Kamp ter verantwoording te roepen. Rotterdam moet kans krijgen plan openbaar toe te lichten in Tweede Kamer, vindt hij. Verhoeven vraagt zich af of Kamp wel rekening houdt met alle baten: “Kamp lijkt bij zijn rekensommen alleen rekening te houden met de baten in een hele korte periode, terwijl de verbetering van de Rotterdamse infrastructuur natuurlijk langdurige positieve effecten heeft. Rotterdam en zijn haven zijn cruciaal voor de Nederlandse economie. Het algemeen belang is hier dus ook in het geding.” Verhoeven wil Rotterdamse ondernemers en de gemeente uitnodigen om in een openbare hoorzitting een toelichting te geven op de plannen in de Maasstad. De D66’er wil daarnaast een debat met Kamp waarin deze zich moet verantwoorden voor zijn blokkade.

Brede steun
De komst van EXPO 2025 naar Rotterdam kon rekenen op een brede steun vanuit overheden en bedrijfsleven. Onder de voorstanders van Expo 2025 bevonden zich grote ondernemingen verenigd in de Dutch Sustainable Growth Coalition (Philips, AkzoNobel, DSM, FrieslandCampina, KLM, Heineken, Shell en Unilever). Het initiatief werd ondersteund door onder meer ING, Rabobank, KPMG, EY, AVR, Eneco, KLM, KPN, Royal HaskoningDHV, Van Oord en Siemens. Ook was er steun vanuit de regio Zuid-Holland, de gemeente Rotterdam, de culturele sector, het Havenbedrijf Rotterdam, Natuurmonumenten, kenniscentra en innovatieplatforms.

Pieter van Oord, ceo van Van Oord gaf in Forum, het tijdschrift van VNO-NCW aan dat het binnenhalen van de Expo van ambitie getuigt. ‘In Nederland geldt: doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. Maar als je ergens goed in bent, laat het dan maar zien aan de wereld. De Expo biedt die mogelijkheid. In ons geval is dat deltatechnologie.’

Podium voor iconen
Ook Chris Kuijpers, directeur-generaal Internationaal en Milieu bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu, gaf aan zich sterk te willen maken voor kandidaatstelling voor de Expo. “Ook als we niet worden gekozen, levert de Expo ons voordelen op”, schreef hij in een blog op de Expo2025-site. Ik zie  kansen voor Nederland, voor Rotterdam èn voor IenM. Projecten op het gebied van circulaire economie, ‘next generation infrastructures’ en de transitie van de delta krijgen met de Expo een boost. We geven onze nu al bestaande iconen, zoals bijvoorbeeld de Zandmotor en de Getijdecentrale een podium en we creëren tevens de nieuwe iconen van de toekomst. De Expo geeft ons dus de kans een flinke stap vooruit te zetten in de transitie naar een circulaire economie.”

Laf
Initiatiefnemer Leendert Bikker toont zich in een reactie zwaar teleurgesteld op de afwijzing. ‘Onze regering laat de kans liggen om een grote stap vooruit te zetten in de noodzakelijke transitie van de Nederlandse economie naar een toekomstbestendig, circulair model’, reageert hij namens de initiatiefnemers van Expo 2025. ‘Met Expo 2025 stond een uniek samenwerkingsverband van ondernemingen, maatschappelijke organisaties en overheden klaar om een ambitieus tienjarig economisch programma uit te voeren. Een programma dat Nederland op voorsprong had kunnen zetten in een wereld waarin verspilling en vervuiling plaatsmaakt voor slimme technologie en hergebruik van energie en grondstoffen.’ Hij noemt het afblazen van de kandidaatstelling een ‘gemiste kans’ en ‘laf’. ‘Het besluit van de Nederlandse regering om Expo 2025 niet te steunen toont het verschil tussen ‘lef’ en ‘laf’. Ja, het Kabinet omarmt de partijen die voorop willen lopen in de economische transitie. Maar nee, het lef ontbreekt om daar dan ook voluit in mee te investeren. Een gemiste kans en een grote tegenslag voor al die partijen die zich in de afgelopen twee jaar met hart en ziel hebben ingezet om Nederland met een groots programma op voorsprong te zetten.’

Milaan
Nederland is overigens al langer terughoudend in de deelname aan Wereldtentoonstellingen. In Milaan (2015) was Nederland slechts met een bescheiden in allerijl opgeleverd ‘paviljoen’ aanwezig. Bedrijven droegen veertig procent bij aan de 6,5 miljoen euro die deelname kostte, het Rijk, lagere overheden en instellingen als TNO de rest. Op de voorgaande Expo in Shanghai deed Nederland nog voor het drievoudige mee.

Iedere vijf jaar leveren landen die de World Expo willen organiseren een bid in bij het in Parijs gevestigde Bureau International des Expositions (BIE). In 2020 wordt wereldtentoonstelling georganiseerd door Dubai.